Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
18 ғасырдағы ағылшын-ирланд актері (1693–1766)
18th century Anglo Irish actor (1693–1766)
Джеймс Куин (24 ақпан 1693 – 21 қаңтар 1766) – ирланд тегінен таралған ағылшын актері.
James Quin (24 February 1693 – 21 January 1766) was an English actor of Irish descent.
Өмір
Куин Лондонның Ковент-Гарден ауданындағы Кинг-стритте дүниеге келді. Ол Ирландияда туған адвокат Джеймс Куиннің және оның серіктесі (оған ешқашан заңды түрде үйленбеген) миссис Гринселлдің заңсыз ұлы еді. Ол 1667-68 жылдары Дублиннің Лорд-мэрі болған Марк Куиннің немересі болды. Ирландияның Лорд-бас судьясы Уильям Уитшед оның бірінші туысы еді. Ол Дублинде білім алған, және, мүмкін, біраз уақыт Дублиндегі Тринити колледжінде оқыған. Оның әкесі, Дублиннің Лорд-мэрі, 1674 жылы Дублиндегі Крайст-Черч соборында өзін-өзі өлтіру арқылы сенсация туғызды, себебі оның әйеліне сенімсіздік танытқан, ал ол Дублиннің ең бай адамдарының бірі болды. Джеймс отбасылық мүліктің үлесін талап етуге тырысты, бірақ оның ата-анасының заңды түрде некеде болғанын дәлелдей алмады, өйткені оның анасының бұрынғы күйеуі әлі тірі еді. Бірақ ол өзінің қорғанысындағыдай, басқалардың да қорғанысына белсенділік танытты. 1721 жылы мас дворян театр сахнасына шығып, менеджер Ричке шабуыл жасады, оның өмірін Куиннің жедел түрде қару қолдануы арқасында сақтап қалды. Бұл көтеріліске әкеліп соқты, содан кейін барлық театрларда күзетшілер орналастырылды. 1732 жылы Куин Ковент-Гарденде өнер көрсетті, 1734 жылдан 1741 жылға дейін Дрюри-Лейнге оралды, ал 1742 жылы қайтадан Ковент-Гарденде болды, онда мансабының соңына дейін қалды. 14 қарашада 1746 жылы Куин Розаның «Әділ өкініш» пьесасында миссис Сибердің Калистасына қарсы Горацио және Гаррик Лотарио рөлін ойнады. Көрермендердің ықыласы екі актерді де алаңдатты. Гаррик пен Куиннің Ричард III рөлін орындауын салыстыруға қоғамдық қызығушылық артып, көпшілік Гаррикке жақсы баға берді. Бірақ Куиннің «Генрих IV» пьесасындағы Фальстаф образы оның бәсекелесінің «Готспер» рөлінен жоғары бағаланды. 1750-51 жылдары Гаррик оны Ковент-Гарденнен тартып алуға тырысқандықтан, Куин менеджерінен жылына 1000 фунт стерлинг жалақы алуға қол жеткізді, бұл сол кездегі кәсіби өмірдегі ең жоғары көрсеткіш еді. Куиннің соңғы ресми өнер көрсетуі 15 мамыр 1757 жылы «Әділ өкініш» пьесасындағы Горацио рөлінде болды, бірақ келесі жылы ол достарының игілігі үшін екі рет Фальстаф рөлін ойнады. Ол Бат қаласына көшіп, 1766 жылдың 21 қаңтарында қайтыс болғанға дейін, кешкі уақытта тамақтанып, ішіп-жеп, қуанышпен өмір сүрді. Ол Бат шіркеуіне жерленді. Куин мен Гаррик арасындағы салқын қарым-қатынас, бұрынғысының зейнетке шығуы алдында, олардың Чатсворттағы Девоншир герцогының үйінде кездесуі кезінде тарап кетті, және Куин өмірінің соңғы жылдары Гарриктің Хэмптондағы вилласына жиі баратын. Оның қабіріндегі өлең түріндегі епитафияны Гаррик жазған. Куиннің өсиеті жомарттықпен ерекшеленді, көптеген мұралардың арасында «Томас Гейнсборо, суретші» мырзаға елу фунт бөлді. Лондондағы Гаррик клубында Хогартқа жатқызылған актердің екі портреті және Букингем сарайында Гейнсбороның портреті сақталған. Оның мінезі мейірімді емес еді. Оның әзілдері дөрекі, темпераменті ызалы, тамаққа құштарлығы, мақтанғаны және көп ішуге бейімділігі құрметке лайық емес еді, бірақ оның кейбір әзілдері өте жақсы болды және оның ішінде өшпенділік болған жоқ. Ол көптеген жағдайларда қиын жағдайдағы адамдарға көмектесуге дайын екенін көрсетті. Оның мінезін Смоллетт «Хамфри Клинкер» романында сипаттаған. Актер ретінде оның манерасы ауырлық пен ойланумен ерекшеленді; оның үзілістері кейбір жағдайларда тіпті күлкілі болып көрінетіндей болды, бірақ ол Милтонның поэзиясын оқуға және репертуарындағы ауыр рөлдерді ойнауға өте жақсы сай болды.
Quin was born in King Street, Covent Garden, London, an illegitimate son of James Quin, an Irish born barrister, and his partner (whom he apparently never lawfully married) Mrs. Grinsell. He was the grandson of Mark Quin, Lord Mayor of Dublin in 1667–8. William Whitshed, Lord Chief Justice of Ireland, was his first cousin. He was educated in Dublin, and probably spent some time at Trinity College, Dublin. His grandfather, the Lord Mayor of Dublin, who caused a sensation by committing suicide in Christ Church Cathedral, Dublin in 1674, supposedly because of his wife's infidelity, was one of the richest men in Dublin. James unsuccessfully claimed a share of the family fortune, but he could not prove that his parents had been lawfully married, since his mother had a previous husband who was still alive. But if he was eager in his own defence he was no less so in that of others. In 1721 a drunken nobleman reeled onto the stage of the theatre and assaulted the manager, Rich, whose life was saved by Quin's prompt armed interference. This resulted in a riot, and thereafter a guard was stationed in all theatres. In 1732 Quin appeared at Covent Garden, returning to Drury Lane from 1734 to 1741, and in 1742 was again at Covent Garden, where he remained until the close of his career. On 14 November 1746 Quin played Horatio and Garrick Lothario to the Calista of Mrs Cibber in Rose's Fair Penitent. The applause of the audience was so great as to disconcert if not actually to alarm the two actors. Public interest was yet more keenly stimulated in comparing Garrick's and Quin's impersonations of Richard III, the popular verdict being loudly in favour of Garrick. But Quin's Falstaff in King Henry IV was emphatically preferred to the Hotspur of his rival. In consequence of an attempt made by Garrick in 1750–51 to draw him away from Covent Garden, Quin was enabled to extort from his manager a salary of £1000 a year, the highest figure then reached in the profession. Quin's last regular appearance was on 15 May 1757, as Horatio in the Fair Penitent, though in the following year he twice played Falstaff for the benefit of friends. He had retired to Bath, where he lived a happy life, with late hours and much eating and drinking, until his death on 21 January 1766. He was buried in the abbey church at Bath. Some coolness which had arisen between Quin and Garrick before the former's retirement was dissipated on their subsequent meeting at Chatsworth at the duke of Devonshire's, and Quin paid many a visit to Garrick's villa at Hampton in the latter part of his life. The epitaph in verse on his tomb was written by Garrick. Quin's will displayed a generous nature, and among numerous bequests was one of fifty pounds to "Mr Thomas Gainsborough, limner." In the Garrick Club in London are two portraits of the actor ascribed to Hogarth, and a portrait by Gainsborough is in Buckingham Palace. His personality was not gracious. His jokes were coarse; his temper irascible; his love of food, his important airs, and his capacity for deep drinking do not command respect; on the other hand, a few of his jokes were excellent, and there was no rancour in him. On many occasions, he showed his willingness to help persons in distress. His character is summarised by Smollett in Humphry Clinker. As an actor his manner was charged with an excess of gravity and deliberation; his pauses were so portentous as in some situations to appear even ludicrous, but he was well fitted for the delivery of Milton's poetry, and for the portrayal of the graver roles in his repertory.