Кіріспе

18 ғасырдағы ағылшын-ирланд актері (1693–1766)

Джеймс Куин (24 ақпан 1693 – 21 қаңтар 1766) – ирланд тегінен таралған ағылшын актері.

Өмір

Куин Лондонның Ковент-Гарден ауданындағы Кинг-стритте дүниеге келді. Ол Ирландияда туған адвокат Джеймс Куиннің және оның серіктесі (оған ешқашан заңды түрде үйленбеген) миссис Гринселлдің заңсыз ұлы еді. Ол 1667-68 жылдары Дублиннің Лорд-мэрі болған Марк Куиннің немересі болды. Ирландияның Лорд-бас судьясы Уильям Уитшед оның бірінші туысы еді. Ол Дублинде білім алған, және, мүмкін, біраз уақыт Дублиндегі Тринити колледжінде оқыған. Оның әкесі, Дублиннің Лорд-мэрі, 1674 жылы Дублиндегі Крайст-Черч соборында өзін-өзі өлтіру арқылы сенсация туғызды, себебі оның әйеліне сенімсіздік танытқан, ал ол Дублиннің ең бай адамдарының бірі болды. Джеймс отбасылық мүліктің үлесін талап етуге тырысты, бірақ оның ата-анасының заңды түрде некеде болғанын дәлелдей алмады, өйткені оның анасының бұрынғы күйеуі әлі тірі еді. Бірақ ол өзінің қорғанысындағыдай, басқалардың да қорғанысына белсенділік танытты. 1721 жылы мас дворян театр сахнасына шығып, менеджер Ричке шабуыл жасады, оның өмірін Куиннің жедел түрде қару қолдануы арқасында сақтап қалды. Бұл көтеріліске әкеліп соқты, содан кейін барлық театрларда күзетшілер орналастырылды. 1732 жылы Куин Ковент-Гарденде өнер көрсетті, 1734 жылдан 1741 жылға дейін Дрюри-Лейнге оралды, ал 1742 жылы қайтадан Ковент-Гарденде болды, онда мансабының соңына дейін қалды. 14 қарашада 1746 жылы Куин Розаның «Әділ өкініш» пьесасында миссис Сибердің Калистасына қарсы Горацио және Гаррик Лотарио рөлін ойнады. Көрермендердің ықыласы екі актерді де алаңдатты. Гаррик пен Куиннің Ричард III рөлін орындауын салыстыруға қоғамдық қызығушылық артып, көпшілік Гаррикке жақсы баға берді. Бірақ Куиннің «Генрих IV» пьесасындағы Фальстаф образы оның бәсекелесінің «Готспер» рөлінен жоғары бағаланды. 1750-51 жылдары Гаррик оны Ковент-Гарденнен тартып алуға тырысқандықтан, Куин менеджерінен жылына 1000 фунт стерлинг жалақы алуға қол жеткізді, бұл сол кездегі кәсіби өмірдегі ең жоғары көрсеткіш еді. Куиннің соңғы ресми өнер көрсетуі 15 мамыр 1757 жылы «Әділ өкініш» пьесасындағы Горацио рөлінде болды, бірақ келесі жылы ол достарының игілігі үшін екі рет Фальстаф рөлін ойнады. Ол Бат қаласына көшіп, 1766 жылдың 21 қаңтарында қайтыс болғанға дейін, кешкі уақытта тамақтанып, ішіп-жеп, қуанышпен өмір сүрді. Ол Бат шіркеуіне жерленді. Куин мен Гаррик арасындағы салқын қарым-қатынас, бұрынғысының зейнетке шығуы алдында, олардың Чатсворттағы Девоншир герцогының үйінде кездесуі кезінде тарап кетті, және Куин өмірінің соңғы жылдары Гарриктің Хэмптондағы вилласына жиі баратын. Оның қабіріндегі өлең түріндегі епитафияны Гаррик жазған. Куиннің өсиеті жомарттықпен ерекшеленді, көптеген мұралардың арасында «Томас Гейнсборо, суретші» мырзаға елу фунт бөлді. Лондондағы Гаррик клубында Хогартқа жатқызылған актердің екі портреті және Букингем сарайында Гейнсбороның портреті сақталған. Оның мінезі мейірімді емес еді. Оның әзілдері дөрекі, темпераменті ызалы, тамаққа құштарлығы, мақтанғаны және көп ішуге бейімділігі құрметке лайық емес еді, бірақ оның кейбір әзілдері өте жақсы болды және оның ішінде өшпенділік болған жоқ. Ол көптеген жағдайларда қиын жағдайдағы адамдарға көмектесуге дайын екенін көрсетті. Оның мінезін Смоллетт «Хамфри Клинкер» романында сипаттаған. Актер ретінде оның манерасы ауырлық пен ойланумен ерекшеленді; оның үзілістері кейбір жағдайларда тіпті күлкілі болып көрінетіндей болды, бірақ ол Милтонның поэзиясын оқуға және репертуарындағы ауыр рөлдерді ойнауға өте жақсы сай болды.