Кіріспе

Йорк және Йоркшир әулетінің геральдикалық символы – қызыл гүл түрі. Йорк ақ гүлі (лат. rosa alba, күміс гүл) – 14 ғасырда Йорк патшалық үйінің геральдикалық белгісі ретінде қабылданған ақ геральдикалық гүл. Қазіргі заманда ол Йоркширдің символы ретінде кеңінен қолданылады.

Тарих

Ақ розаның символикасы діни мағынаға ие, себебі (ақ лилия сияқты) ол Рим-католик дініндегі көптеген атаулардың бірі – Көктегі мистикалық розаға сіңдірілген. Ақ розаны алғаш рет гербтік белгі ретінде Англия королі Эдуард III-нің төртінші тірі қалған ұлы, Йорк герцогы Эдмунд Лэнгли (1341–1402) қабылдады. Оның үлкен ағасы, Ланкастер герцогы Джон Гант (1340–1399) Ланкастердің қызыл розасы деп аталатын геральдикалық белгі ретінде қызыл розаны қабылдады. Олардың ұрпақтары бірнеше онжылдық бойы Англия тағы үшін күресті, бұл екі бәсекелес патшалық үйдің белгілерімен байланысты Розалар соғысы деп аталды. Розалар соғысын Англия королі Генрих VII аяқтады. Ол Йорктан келген Елизаветаға үйленгеннен кейін, символдық, бірақ саяси емес тұрғыдан, Ақ және Қызыл розаларды біріктіріп, Англия монархиясының символы – Тюдор розасын жасады. 17 ғасырдың соңында Якобиттер Йорк ақ розасын өздерінің эмблемасы ретінде қабылдады және 1688 жылы "Ескі талапкердің" туған күніне орай 10 маусымда "Ақ роза күнін" тойлады. 1759 жылдың 1 тамызында Пруссиядағы Минден шайқасында, 51-ші полктің (кейіннен Корольдік Йоркшир жеңіл әскері) Йоркширлік сарбаздары шайқас алаңындағы бұталардан ақ розаларды жұлып алып, құлаған әріптестеріне құрмет көрсету үшін пальтоларына қадады. Йоркшир күні жыл сайын осы күні тойланады. Үш округтің туларында да ол маңызды орын алады. Йоркширдегі 20-дан астам мемлекеттік мекеменің гербінде Йорк розасы бейнеленген. Геральдика колледжінің мәліметінше, геральдикалық розаның жоғарғы жағында жапырақ немесе сәл бұрылғанда сепал болуы мүмкін. Йоркшир партиясы, Йоркширде сайланған өкілдері бар, өзін-өзі басқаруды жақтаушы саяси партия, өздерінің эмблемасы ретінде стильденген Йорк ақ розасын пайдаланады.

Халықаралық қолданыстар

Йорк розасы "Ақ роза қаласы" деп аталатын Пенсильвания штатындағы Йорк қаласының мөрінде қолданылады. Бірнеше онжылдық бойы әртүрлі лигаларда ойнаған қаланың екінші лига бейсбол командасы "Йорк Уайт Роуз" деп аталды. Ақ роза Йорк қаласының қазіргі екінші лига бейсбол командасы "Йорк Революциясының" бірінде бейнеленген. Бұл шапкалар "Қызыл роза соғысы" кезінде, "Қызыл роза қаласы" - Ланкастер Барнстормерлеріне қарсы матчтарда тағылады. Йорк розасы Канаданың Йорк университетінің гербінде бейнеленген. Йорк розасы сондай-ақ Найробидегі (Кения) бірінші санаттағы Ленана мектебінің эмблемасында да бар. Ленана мектебі бұрын Йорк герцогы мектебі деп аталған. Куинс округі, Нью-Йорк округтік туында Тюдор розасын пайдаланады және 1664 жылы голландтардан Жаңа Амстердамды қайтарып алу үшін флот жіберген король Карл II-нің әйелі Брагансаның Екатеринасының құрметіне аталған; қала король Карл II-нің кіші інісі, кейін король Джеймс II болған Джеймс герцогының құрметіне "Нью-Йорк" деп аталды.