Кіріспе
Байрақ немесе символ, логотип, ұран немесе басқа да хабарды бейнелейтін басқа да матадан жасалған бұйым.
Жалау – символ, логотип, ұран немесе басқа да хабарды бейнелейтін байрақ немесе басқа да матадан жасалған бұйым болуы мүмкін. Гербтегі қалқанмен бірдей дизайны бар (бірақ әдетте шаршы немесе тіктөртбұрышты пішінде) байрақ гербтік жалау деп аталады. Сонымен қатар, атау, ұран немесе басқа да жарнамалық хабарламасы бар мата емес, жарнамалық материалдан жасалған тікбұрышты жарнама да жалау болып табылады. Жалау жасау – ежелгі кәсіп. Шіркеу жалауларында көбінесе шіркеу арналған әулие бейнеленеді. Сөздің шығу тегі – көне француз тіліндегі baniere (қазіргі), одан кейін латын тіліндегі bandum, ол герман тілінен алынған (салыстырыңыз). Оған туыс сөздер: итальян тіліндегі bandiera, португал тіліндегі bandeira және испан тіліндегі bandera.
Вексиллум
Вексилл – ежелгі Рим армиясының бөлімдері әскери стандарт ретінде қолданған ту сияқты нысан. «Вексилл» сөзі латынша «велум» – «желкен» деген сөздің кішіртілген түрі, бұл монеталар мен мүсіндердегі тарихи дәлелдерді растайды, яғни вексиллдер шынымен «кішкентай желкендер» болған, демек ту сияқты стандарттар еді. Вексиллде мата тік таяққа ілінген көлденең арқалықтан төгіліп тұратын, ал қазіргі заманғы туларда матаның «көтерілгіш бөлігі» тік таяққа тікелей бекітіледі.
Геральдикалық байрақтар
Геральдикалық байрақ, сондай-ақ қару-жарақ байрағы деп те аталады, тек негізгі гербті көрсетеді: яғни, ол әдетте қалқанда бейнеленетін суретті ғана көрсетеді және қалқан үстіндегі белгі, мигалма, тәж, мантия, қолдаушылар, ұран немесе толық герб жиынтығымен байланысты кез келген басқа элементтерді қалдырады (осы элементтер туралы толық ақпарат алу үшін геральдиканы қараңыз). Геральдикалық байрақ әдетте шаршы немесе тіктөртбұрышты болады. Геральдикалық байрақ пен геральдикалық стандарт арасында ерекшелік бар. Алайда, бұл ерекшелік көбінесе дұрыс түсінілмейді немесе назарға алынбайды. Мысалы, Ұлыбританияның Корольдік Стандарты – шын мәнінде корольдік қарудың байрағы.
Христиандықта байрақтар
Ежелгі Келісімде Ишая пайғамбарға байрақты көтеріп, дауысын жоғарылатуға бұйрық берілді. Хабақұққа да осындай тапсырма берілді: оның көрінетінін тақтаға жазып, оны жылдам өткен адам оқи алатындай ету керек (Хабақұқ 2:2). Бұрын шіркеулерде баннерлер көбінесе шерулер үшін қолданылған, ішінде де, сыртында да. Бірақ соңғы жылдары назар аударылған нәрсе – шіркеулер мен басқа да құдайға табыну орындарының қабырғаларында немесе тіректерінде баннерлерді тұрақты немесе уақытша орналастыруға қатысты. Үлкен баннерлердің белгілі бір мысалы – Ливерпульдік R. C. соборы, онда баннерлерді жергілікті суретші жасап шығарады. Эвангелистер және ашық ауада уағыз айтумен айналысатын дін қызметкерлері де Иса Мәсіх туралы куәлік беру үшін баннерлерді пайдаланады.
Кәсіподақ байрақтары
Бұл баннерлердің иконографиясына шахталар, диірмендер мен фабрикалар кірді, сонымен қатар болашақтың көріністері: балалар мен ересектер дұрыс тамақтанып, әдемі кірпіш үйлерде тұратын, қарттар мен науқастарға күтім жасалатын, жаңа технологиялардың арқасында еңбек жүктемесі жеңілдетіліп, бос уақыттың артатын жерді бейнелейтін суреттер. Осындай баннерлер көптеген басқа елдерде де қолданылады. Көпшілігі, бірақ барлығы емес, қызыл түс басым. Австралияда XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында кәсіподақтардың тулары жыл сайынғы "Сегіз сағаттық еңбек күні" шерулерінде мақтанышпен көтерілді, олар "Сегіз сағат еңбек, сегіз сағат демалыс, сегіз сағат серуен" ұранын жариялады. Бұл шерулер Австралияда кез келген ұйым өткізген ең маңызды жылдық мерекелердің бірі болды. Ғасырдың басында Сиднейдегі шерулерге жеті жүзге жуық кәсіподақтың мыңдаған өкілдері қатысып, өз кәсіптерінің символы болып табылатын тудың артынан жүрді. Бұл тулардың көпшілігі сақталмады; NSW Еңбек Кеңесінде Сиднейдегі Сассекс көшесіндегі Сауда залында сақталған ең ірі коллекция бар. Сиднейдегі NSW мемлекеттік кітапханасында 1970-ші жылдардың басында кітапханаға сыйға берілген кәсіподақ туларының шағын коллекциясы бар, мысалы, Австралияның қазандық жасаушылар, темір және болат кеме құрылысшыларының федерациясының шамамен 1913–1919 жылдары жасалған туы. Австралияның қазандық жасаушылар, темір және болат кеме құрылысшыларының федеративтік қоғамы 1873 жылы құрылып, 1972 жылы Біріккен металл жұмысшылары одағына қосылды. Тудың ортасында орамамен безендірілген, тізе бүгіп отырған адам бейнесі бейнеленген. Ол Австралияның туған гүлдерімен және одақ мүшелерінің жұмысын көрсететін суреттермен әсемделген, мысалы, Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік темір жолының 34-классты бу локомотиві, 1889 жылы салынған Хоксбери өзенінің теміржол көпірі және домен. Тудың артында теңізде жүзген Австралия соғыс кемесінің суреті салынған. Туды Сиднейдегі Althouse & Geiger фирмасының суретшілері мен әрдекорлеушілері салған. 1875 жылы құрылған компания қазірге дейін жұмыс істеп келеді. Бұл ту – австралиялық еңбек қозғалысының тарихын және тәжірибесін түсіндірудегі құдіретті құрал.
Спорттық баннерлер
Спорт жанкүйерлері көбінесе трибуналарда көрсету үшін баннерлер сатып алады немесе өздері жасайды. Команда баннерлерінде әдетте логотип, атауы немесе лақап аты, ұраны және команданың түстері болады. Жеке спортшыларға арналған баннерлерде ойыншының суреті немесе бейнесі болуы мүмкін. Спорттық баннерлер сондай-ақ көрнекті ойыншыларды немесе даңқ залына енген спортшыларды құрметтеуге, сонымен қатар өткен чемпионаттардағы жеңістерді еске алуға арналады. Мұндай спорттық баннерлер көбінесе стадиондар мен ареналардың шатырынан ілінеді. Солтүстік Америкадағы жабық спорт түрлерінде, әдетте, өткен маусымның чемпионы келесі маусымның алғашқы үйіндегі ойыны алдында ғана жеңіске жеткен чемпионат баннерін орнатады, бұл рәсім көбінесе "баннерді көтеру" деп аталады. Уругвайдың "Националь де Футбол" клубының жанкүйерлері 600 x 50 метрлік, салмағы 2 тоннадан асатын баннер жасады; олар оның әлемдегі ең ірі баннер екенін мәлімдейді. Баннер 2013 жылдың сәуір айында "Сентенарио" стадионында өткен "Либертадорес" кубогының футбол матчында таныстырылды.
Жарнамалық баннерлер
Баннер индустриясы көбінесе пластик негізге коммерциялық мақсатта шығарылатын, дәстүрлі кесілген винил баннерлерінен басталып, түрлі винил және мата материалдарына еріткіш сиялар мен ультракүлгін сәулемен бекітілетін сиялар қолданылып, үлкен, кең форматты сиялы принтерлерде басылған баннерлерге дейін дамыды. Баннерлер көптеген бизнес-жобаларда қолданылады, олар потенциалды аудиторияға маркетингтік хабарлама жеткізеді. Ұлыбританияның көптеген қалалары мен қалашықтарының орталықтарын әшекейлейтін, қалаларды немесе олардың ерекше белгілерін және тартымдылықтарын тиімді жарнамалайтын баннерлер сериясы бар. Алдын ала басылған баннерлер, жиі қолданылса да, қарапайым және қолжетімді. Баннерлер өте үлкен форматта, толық және бай түстермен басылуы мүмкін. Оларды әртүрлі физикалық жағдайларда қолдануға болады, мысалы, бұрыннан бар құрылғыдан ілуге, қабырғаға бекітуге немесе тіпті тұрған күйде орнатуға болады. Жарнамалық баннерді бағаналар арасында іліп немесе керілген күйде орнату үшін, баннердің жыртылып кетуіне немесе ұшып кетуіне жол бермес үшін, оны бекітудің басқа да тәсілдері қажет. Алюминийден жасалған люверстер баннерге тесіліп, баннерді бекіту үшін сенімді тіреу нүктелері ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл орнату әдісі жарнаманың беріктігін арттырады. Кейбір сатушылар алдын ала орнатылған люверстерді ұсынады. Тұрған күйде орнатылатын баннерлердің тағы бір кең таралған түрі – керіліп тұратын дисплейлер. Баннерлерді терезелердің артында, жарнамалық щиттер ретінде, аспан қыртыстарында немесе ұшақтармен немесе дирижабльдермен сүйреп әкелуге болады. Өлшем мен санының өзгеруімен қатар, беттердің саны мен сияның сапасы да маңызды фактор болып табылады. Мысалы, бөлшек сауда дүкендері алдын ала басылған акциялық баннерлерді немесе түрлі сату баннерлерін сатып алады. Шыныға қараған немесе астына орналасқан баннер күн сәулесінің әсеріне ұшырайды. Ультракүлгін сыямен басылған баннер бірнеше жылдан он жылға дейін сақталады, ал арзан сыя тездей сорып, жиі ауыстыруды қажет етеді. Шынының артында екі жақты баннерді ішкі және сыртқы жағынан көрсетуге болады, бұл сатып алушылар мен қызметкерлер арасында танымалдылықты арттырады. Үш жақты баннерлер көбінесе тартымды болады, себебі олар көлемді және әртүрлі әшекейлеуге мүмкіндік береді. Жақтары неғұрлым көп болса, баннер көру бұрыштарын да соғұрлым кең қамтиды, бұл екі жақты баннер бөлменің ортасынан немесе көшеден көрерменге қарамайтын жағдайларда маңызды. Жарнамалық баннерлердің тағы бір түрі, 21 ғасырға тән, веб-сайттардағы "баннерлік жарнамалар" болып табылады. Баннерлік жарнамаларда басқа веб-сайттарға гиперсілтемелер болады. Сондай-ақ, Spotify және Pandora сияқты тегін музыка ағынды қызметтерінде әндер арасында аудио жарнамалар ойнатылады. Көп қолданылатын слогандардың бірі – "Толық ақпарат алу үшін баннерді басыңыз".
Үлкен әріппен жазылған баннерлер (Қытай)
Қытайда, әсіресе мектептерде, фабрикаларда, мемлекеттік мекемелерде және құрылыс алаңдарында үлкен қызыл түсті баннерлерді кездестіру жиі кездеседі. «Да зи бао» деп те аталатын бұл баннерлер көбінесе үлкен және ұзын болып келеді, әдетте қызыл фонға және ірі қытай әріптеріне ие. Олардың бетіне көбінесе ынталандыру хабарлары немесе өнеркәсіптік жетістіктері жазылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл үлкен әріптермен жазылған плакаттар (да зи бао) мәдени революция кезінде ақпарат тарату үшін қолданылған, бірақ 1979 жылдан бергі елдің либералдануынан кейін олардың мақсаты өзгерді.