Кіріспе

Мотивацияны білдіретін қысқа сөйлем. Девиз (латын тіліндегі *muttum* – «борборлау», итальян тіліндегі *motto* – «сөз» немесе «сөйлем») – наным немесе мақсатты білдіретін сөйлем немесе сөз тіркесі.
Англиядағы Оңтүстік Кембриджшир, Фенс аймағы: *Niet Zonder Arbyt* («Еңбексіз ештеңе де жасалмайды»), голланд тілінде, бастапқыда 17 ғасырда Фенс аймағын кептірген голландиялық Корнелиус Вермуйденнің девизі. Оңтүстік Африка: *ǃke e: ǀxarra ǁke* («Бірлік – әртүрлілікте»), ǀXam тілінде. Шетланд аймағы: *Með lögum skal land byggja* («Заңмен жер салынуы керек»), көне скандинав тілінде. Сөз ойындарын қамтитын девиз – ән айту девизі. Мысалы, Онслоу графының девизі *Festina lente* («ақырындап асығу»), «тез» деген сөзбен ойын қылып жасалған. Сол сияқты, Тайпорт қаласының девизі *Te oportet alte ferri* («Өзіңді жоғары ұстауың керек») – «Тей өзеніндегі Тайпорт ескі паромда» деген сөздермен байланысты, сондай-ақ жергілікті маяққа сілтеме жасайды. АҚШ Федералдық Тергеу бюросының девизі – Адалдық, Батылдық, Ықылас – *F.B.I.* әріптерінің аббревиатурасы.

Геральдикадағы ұрандар

Геральдикада мото көбінесе қалқанның астында, бөліктегі бандерольде кездеседі. Бұл орналасу орта ғасырлардан бастау алады, сол кезде ақсүйектердің көпшілігі девизбен толыққан гербке ие болды. Шотландия геральдикасында ол елтаңбаның үстінде болуы міндетті және лозунг деп аталады (қараңыз: Slogan (heraldry)). "Слоган" сөзі шотланд гаэл тіліндегі sluagh ghairm (sluagh "армия, жасақ" + gairm "шақыру, ұран") сөзінің ағылшыншасы. Көптеген танымал лозунгтар шайқас немесе соғыс айғайларынан пайда болған деп саналады. Геральдикалық әдебиетте "жиналыс шақыруы" және "жауынгерлік ту" терминдері де жиі қолданылады. Испания гербтерінде мото қалқанның шетінде бейнеленуі мүмкін. Ағылшын геральдикасында девиздер гербпен бірге берілмейді, оларды қалауынша қабылдауға және өзгертуге болады. Шотландия геральдикасында девиздерді тек Лорд Лайон, қарулы корольдің рұқсатымен қайта тіркеу арқылы ғана өзгертуге болады. Англияда және, мүмкін, ағылшын геральдикалық практикасынан тыс елдерде бұл сирек болғанымен, мысалы, Бельгияда, девиз орамасының және ондағы әріптердің сипаттамасы берілуі мүмкін; айқын мысал – АҚШ-тың Ұлы мөрінің беткі жағы (бұл герб және геральдикалық конвенцияларды сақтайды), онда девиз орамасы эскутчеонның тіреуіші қызметін атқаратын ақбас бүркіттің тұмсығында ұсталып тұрғаны көрсетілген. Корольдік теңіз күштерінің (RN) кемелері мен су асты қайықтарының әрқайсысының белгісі мен девизі бар, сондай-ақ Корольдік әуе күштерінің (RAF) бөлімшелерінде де бар.

Әдебиеттегі ұрандар

Әдебиетте ұраным – эссе, тарау, роман сияқты туындының алдына қойылатын, оның мазмұнына сілтеме жасайтын сөйлем, тіркес, өлең немесе жеке сөз. Ол – жазылған материалды бағыттап, ойландыратын қысқаша ұстаным.