Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Еуропада Орта ғасырларда кең таралған сыртқы киім.
Outer garment commonly worn in the Middle Ages in Western Europe
Сүркө (surcoat) – Орта ғасырларда әскерлер жиі киетін сыртқы киім. Ол қару-жарақ үстінен тағылып, әскери белгілерді көрсетуге және солдаттың қай тарапта екенін анықтауға көмектесетін. Соғыс даласында сүркө солдатты және оның қару-жарағын күннен қорғап, жылу соққысы мен шаңқудың алдын алуға да септігін тигізетін. Атауы француз тілінен келген, "көйлектің үстінде" деген мағынаны білдіреді, ол ұзын, кең, көбінесе жеңсіз, аяққа дейін жететін көйлек.
A surcoat or surcote is an outer garment that was commonly worn in the Middle Ages by soldiers. It was worn over armor to show insignia and help identify what side the soldier was on. In the battlefield the surcoat was also helpful with keeping the sun off the soldier and their armor which helped prevent heat stroke and heat exhaustion. The name derives from French meaning "over the coat", a long, loose, often sleeveless coat reaching down to the feet.
Ерлер пальтосы
12 ғасырдың соңында рыцарьлар ұзын, ағын сулы жамылғы кие бастады. 13 ғасырдың басы мен ортасында олар осы жамылғыларға өз жеке қаруларын бейнелейтін ою-өрнектер жасайтын, оларды қару-жарақтарының үстінен киетін. Бұл жамылғылар көбінесе тізеге дейін жететін, алдыңғы және артқы жағында тіліктері болатын, бұл киген адамға атқа мінуге қолайлы жағдай жасады және жеңі бар немесе жеңсіз болатын. Тарихшылардың пікірінше, ақ жамылғы кию дәстүрі крест жорықтары кезінде пайда болған, оның басты мақсаты – тікелей күн сәулесін шағылыстыру, ол қаруды (және оның ішіндегі сарбазды) қатты қыздырып жіберетін. Бірақ, кейбір мамандар оның түсі осы жағдайда көп көмектеспегенін, ал жаман ауа-райында жаңбыр мен шайқас даласының ласынан қарудың тот басуын сақтауда көмектескенін айтады. Жамылғы рыцарьдың таңбасын ( "қару-жарақ" терминінің шығу тегі) көрсетіп, оны анықтауға мүмкіндік берді, ал бұл үлкен шлемнің (12 ғасырдың соңы, 13 ғасырдың басы) кеңінен қолданылуымен бірге, танудың маңызды құралына айналды. Шындығында, кейбір тарихшылар осы факторды ортағасырлық Еуропада геральдиканың таралуына ықпал еткен себептердің бірі деп санайды. 14 ғасырдың басында рыцарь жамылғысының алдыңғы бөлігі қысқартылды, сондықтан артқы жағы ұзын, ал алдыңғы жағы тізеге дейін жетті, бұл қозғалыс еркіндігін арттырып, шпоры киімге ілігіп қалу қаупін жойды. 14 ғасырдың ортасына қарай ол "жупон" (немесе "гипон") деп аталатын, әлдеқайда қысқа, көбінесе қосымша қорғаныс үшін тігілген киімге алмастырылды. 15 ғасырда толық пластиналық қару-жарақтар кеңінен таралғаннан кейін, жамылғы қолданыстан шығарылды. Қару-жарақтардың даму тарихындағы осы кезең, онда жамылғылар сирек кездесе бастады, "жамылғысыз кезең" (1420–1485) деп аталады.
From about the late 12th century, knights wore long, flowing surcoats. From the early to mid 13th century, these were frequently emblazoned with their personal arms, over their armour. These usually extended to about mid calf, had slits in the bottom front and back, allowing the wearer to ride comfortably, and were either sleeved or sleeveless. Historians believe that the practice of wearing white surcoats was adopted during the Crusades, their main purpose being to reflect the direct sun, which overheated the armour (and the soldier inside) – although it may be argued that here its color would have been of little help, while in poor weather they helped keep rain and the muck of battle away from the easily corroded mail links. The surcoat displayed the device of the knight (origin of the term "coat of arms"), thereby identifying him, which in turn, combined with the increased use of the great helm (late 12th century, early 13th century), became an essential means of recognition. Indeed, some historians cite this as one of the reasons behind the spread of heraldry across medieval Europe. In the early fourteenth century, the front of the knight's surcoat was shortened so that it was longer at the back and knee length at the front, allowing greater freedom of movement and eliminating the danger of a rider getting his spurs caught in the garment. By the mid fourteenth century, it was replaced with the "jupon" (or "gipon"), a much shorter item, often padded for supplementary protection. In the 15th century, once suits of plate armour became common, the surcoat was phased out of use. This period in the history of armour development, in which surcoats became increasingly rare, is referred to as the "surcoatless period" (1420–1485).
Әйелдер пальтосы
Әйелдер 13-шы ғасырда жеңі бар немесе жеңсіз сырт киім кие бастады. 14-ші ғасырда ерекше стиль, яғни жақтары ашық сырт киім, сәнге айналды. Бұл - қолсыз, еденге дейін созылатын, аса кең иық тесіктері бар киім болатын, олар ең шектен шыққан жағдайда иықтан белге дейін ашылып, астындағы көйлекті көрсететін. Денесін жабатын тар жолақ, плаккард деп аталатын, әдетте бір футтан (30 см-ден) аспайтын еді. Бұл стиль кейбір моралистердің сынына ұшырады, олар киімнің әйел денесіне артық назар аударатынын ойлады. Бұған қарамастан, жақтары ашық сырт киімдер 15-ші ғасырға дейін, сәннен шыққаннан кейін де салтанатты киім ретінде тағылып жүрді. Кейбір есептер бойынша, олар 1525 жылға дейін мемлекеттік киім ретінде киіліпті.
Women began wearing surcoats during the 13th century, both with and without sleeves. A particular style, known as the sideless surcoat, developed as a fashion in the 14th century. This was a sleeveless, floor length garment featuring exaggerated armholes, which at their most extreme were open from shoulder to hip, revealing the gown underneath. The narrow strip covering the torso, known as the plackard, was usually no more than a foot wide. The style drew criticism from some moralists, who thought the garment drew an inappropriate amount of attention to the female body. Despite this, sideless surcoats continued to be worn as ceremonial dress well into the 15th century, long after they had ceased to be fashionable. Some estimates place them being worn as state apparel as late as 1525.