Жеке қаржыландырылған алғашқы адамды ғарышқа ұшыру (2004)
SpaceShipOne flight 15P
2004 ж. жеке қаржымен ұшқан алғашқы адам: SpaceShipOne ұшуы, пилот Майк Мелвилл – мемлекеттік емес астронавт. 🚀 Ansari X Prize жолындағы маңызды қадам!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші жеке қаржыландырылған адаммен ғарышқа ұшу (2004)
First privately funded human spaceflight (2004)
SpaceShipOne (X0) ғарыш кемесінің 15P рейсі – жеке қаржыландырылған алғашқы адаммен ғарышқа жасалған ұшу. Ол 2004 жылдың 21 маусымында өтті. Бұл Tier One бағдарламасының төртінші қуатты сынақ ұшуы болды, алдыңғы үш сынақ ұшуы одан әлдеқайда төмен биіктікке жеткен еді. Ұшуда тек пилоты Майк Мелвилл болды, ол үкіметтік емес алғашқы астронавт атанды. Бұл ұшу толық биіктіктегі сынақ болды, бірақ Ансари X жүлдесі үшін бәсекелестік ұшу емес – үкіметтік емес қайта пайдалануға болатын алғашқы экипаждық ғарыш кемесіне арналған жүлде. Ұшу кезінде кейбір қиындықтар туындады, бірақ олар кейін түзетілді, соның арқасында SpaceShipOne 2004 жылдың соңында бәсекелестік ұшулар жасауға мүмкіндік алды.
Flight 15P of SpaceShipOne (X0) was the first privately funded human spaceflight. It took place on June 21, 2004. It was the fourth powered test flight of the Tier One program, with the previous three test flights reaching much lower altitudes. The flight carried only its pilot, Mike Melvill, who thus became the first non governmental astronaut. This flight was a full altitude test, but not itself a competitive flight for the Ansari X Prize, the prize for the first non governmental reusable crewed spacecraft. Problems were encountered during the flight but later corrected, paving the way for SpaceShipOne to make competitive flights later in 2004.
Ұшу профилі
Барлық уақыт PDT бойынша, UTC-ден жеті сағатқа қалыптасқан. Бұл – ұшу күні ғарыш айлағындағы жергілікті уақыт. Барлық өлшемдер бастапқыда олар тіркелген АҚШ стандарттық бірліктерінде беріледі, сондай-ақ SI бірліктеріне аудармасы да қоса берілген. Мохаве ғарыш айлағынан ұшып көтерілуге дайындалу 06:30-ға жоспарланған, себебі сол аймақтағы жел жағдайлары таңертеңгі сағаттарда ең қолайлы. Дайындалу 06:37-де басталды, ал ұшу 06:47-де жүзеге асты. White Knight ұшағымен бірге 14,3 км биіктікке көтерілгеннен кейін, SpaceShipOne 07:50-де бөлініп, бірден қозғалтқышын іске қосты. Іске қосылғаннан кейін, шамамен 18 км биіктікте, желдің күрделілігі салдарынан ұшақ күтпеген жерден 90 градусқа солға бұрылды. Ұшқыш түзетуге тырысқанда, ол 90 градусқа оңға бұрылды. Ұшқыш ұшақтың қалыпты жағдайын қалпына келтіріп, көтерілуді жалғастырды. Толық басқаруды қолданып, бұрылысты түзету кезінде, басқару тірегінің шегіне соқтығысқандықтан, басқару механизмі 3 секундтық тоқтауға түсті. Бұл оқиғаның себебін түсінбеген ұшқыш пен операторлар бұл жағдайды басқару механизмінің бұзылуы деп қате түсініп, қосымша жүйеге ауысты. Көтерілу кезінде ғарыш кемесінің бағыты тұрақсыз болды және қайта кіру басталғанға дейін түзетілмеді. Қозғалтқыш жұмыс істеген кезде, жаңа аэродинамикалық қаптама, қозғалтқыш соплосының айналасына орнатылған, қатты қызып, жұмсарып, ішке қарай сығылды. Бұл қатты дауыс шығарды, ұшқыш осы туралы хабарлады, бірақ бұл ұшуға кедергі келтірмеді. Қозғалтқыш 76 секунд бойы жұмыс істеді. Қозғалтқыш тоқтағанда биіктік 54,9 км (180 000 фут), жылдамдық 2,9 Мах және жылдамдық 3460 км/сағ (2150 миль/сағ; 961 м/с) болды. Жоспарланған апогей биіктігі 110 км (360 000 фут) болған, бірақ көтерілу кезінде бағыттың тұрақсыздығына байланысты, ұшақ шын мәнінде 100,124 м (328 491 фут) биіктікке ғана жетті. Осылайша, ол 100 км шекарасын өтіп, жоспарланғандай, ресми түрде ғарышқа ұшты. Есептеулерге сәйкес, ұшақ шамамен 10,23 секунд бойы 100 км-ден жоғары биіктікте болды.
All times are in PDT, which is seven hours behind UTC. This was the local civil time at the spaceport on the day of the flight. All measurements are first stated in the U. S. customary units in which they were originally reported, with conversions to SI units also given. Taxiing for takeoff from Mojave Spaceport was originally planned for 06:30, because the wind conditions in that area are most favorable in the early morning. Taxiing actually started at 06:37, and the flight took off at 06:47. After an ascent to 47,000 feet (14.3 km) coupled with the White Knight airplane, the SpaceShipOne craft separated at 07:50 and immediately ignited its rocket. Shortly after ignition, at about 60,000 feet (18 km), the craft unexpectedly rolled 90 degrees to the left, due to wind shear. When the pilot attempted to correct it, it rolled 90 degrees to the right. The pilot leveled the craft out and proceeded with the climb. The correction of the roll excursion, using full trim, caused a pitch trim tab to run up against a stop. This caused the trim actuator, as designed, to stop operating for a 3 s timeout. Not realizing what had happened, the pilot and controllers interpreted this as a failure of the trim actuator, and they switched to a backup system. Spacecraft attitude was problematic during the entire climb, and not corrected until the start of re entry. During the burn, a new aerodynamic fairing installed around the rocket nozzle overheated, became too soft, and crumpled inwards. This caused a loud bang, which the pilot reported, but did not cause a flight problem. The rocket burn lasted for 76 seconds. At burn out the altitude was 180,000 feet (54.9 km), the Mach number was 2.9, and the speed was 2150 mph (3460 km/h; 961 m/s). The planned apogee altitude was 360,000 feet (110 km), but due to the attitude problem encountered during the climb, the craft actually attained only 328,491 feet (100,124 m). In doing so, it passed the boundary to space at 100 km, making the flight, as planned, officially a spaceflight. It can be calculated that the altitude exceeded 100 km for approximately 10.23 s.
Апогейге жеткен кезде ұшақ шамамен 3,5 минут бойы салмақсыздыққа ұшырады. Ұшқыш Майк Мелвилл M&M шоколадтарының қапшығын ашып, олардың капсуланың ішінде еркін қалқып жүргенін көрді. Ұшақ жоспарланған 8х8 км қайта кіру аймағынан 35 км оңтүстікке қарай атмосфераға қайта кірді. Осы сәтте ұшқыш қосымша басқару жүйесін пайдаланып, ғарыш кемесінің бағытын түзетті. Ұшақ 2,9 Мах жылдамдыққа жетіп, түсу кезінде 5,0 'g (49 м/с²) үдеуді бастан кешірді. Ұшақ 17,4 км биіктікте ұшу конфигурациясына ауысып, содан кейін ғарыш айлағына оралды және 08:14-те қауіпсіз қонды.
Around apogee the craft experienced about 31/2 minutes of weightlessness. Pilot Mike Melvill opened a bag of M&M's and watched them float around the capsule in free fall. The craft re entered the atmosphere 22 miles (35 km) south of its planned 5 by 5 mile (8 by 8 km) re entry zone. The pilot finally corrected the spacecraft's attitude at this point, using a backup trim system. The craft reached Mach 2.9 and experienced deceleration of 5.0 'g (49 m/s²) during descent. The craft switched to gliding configuration at an altitude of 57,000 feet (17.4 km), then returned to the spaceport and landed safely at 08:14.
Көрермендер
Scaled Composites, SpaceShipOne ұшағын жасаған компания, 2004 жылдың 2 маусымында жоспарланған ғарышқа ұшуды хабарлады және көпшілікті оны тамашалауға шақырды. Шамамен 11 000 адам Мохаве ғарыш айлағына ұшуды көруге келді, ал миллиондаған адам телеарнадан бақылады. Құрметті қонақтардың арасында бұрынғы астронавт Базз Олдрин және Эдвардс әуе базасының командирі болды. SpaceShipOne таңертең ерте Мохаве ғарыш айлағының шығысына қарай ұшқандықтан, ғарыш айлағындағы көрермендер ұшақты қадағалағанда күнге қарайтын болды. Дегенмен, көпшілік өте қуанышты болды, ұшудың әрбір маңызды сәтіне, соның ішінде қозғалтқыш фазасынан кейін болған екі есе дыбыс буынына дейін ынталанды. SpaceShipOne қонғаннан кейін, White Knight және ілесіп ұшқан ұшақтар мерекелік айналым жасады. Майк Мелвилл SpaceShipOne-ның үстінде тұрып, көпшілікке қол бұлғап, зор қуанышпен қарсы алды. Ол сондай-ақ бір көрерменнің берген "SpaceShipOne, GovernmentZero" деген жазуы бар плакатты ұстады – бұл, STS-107 миссиясы кезінде Space Shuttle Columbia ұшағының жоғалуынан кейін Space Shuttle ұшу операциялары уақытша тоқтатылғанын білдіретін сияқты. Мелвиллді Айға екінші болып басқан адам Базз Олдрин күтіп алды.
Scaled Composites, the makers of SpaceShipOne, announced the planned spaceflight on June 2, 2004, and invited the public to watch. An estimated 11,000 people went to Mojave Spaceport to watch the flight, and millions more watched on television. Distinguished attendees included former astronaut Buzz Aldrin and the Commanding officer of Edwards Air Force Base. Because SpaceShipOne launches to the east of Mojave Spaceport early in the morning, the crowd at the spaceport found themselves looking into the sun when watching the aircraft. Nevertheless, the crowd was exuberant, cheering every milestone in the flight, including the double sonic boom following the thrust phase. After SpaceShipOne landed, White Knight and the chase planes made celebratory passes over the runway. Mike Melvill displayed great excitement, waving to the crowd while standing on top of SpaceShipOne. He also held up a sign reading "SpaceShipOne, GovernmentZero," given to him by a spectator an apparent reference to the then ongoing suspension of Space Shuttle flight operations following the loss of the Space Shuttle Columbia during STS 107. Melvill was greeted by Buzz Aldrin, the second person to have walked on the Moon.
Ансари X сыйлығымен байланыс
Мақсатталғандай, ұшу X PRIZE сыйлығы үшін қажетті 100 км шегінен асып түсті. Дегенмен, бұл ұшу X PRIZE бәсекесіне қатысу үшін жоспарланбаған және осы ретте тіркелмеген. Ұшу X PRIZE ұшуы үшін талап етілетін жолаушыларды немесе эквивалентті салмақты тасымалдамады, сондықтан бәсекелі ұшу ретінде қарастырыла алмайды. Сонымен қатар, X PRIZE ережелері екі апта ішінде қайталап ұшуды талап етеді, бірақ Scaled Composites тобы мұндай ұшу жасауға ниеттенбеді. 15P рейсі 2004 жылдың соңында X PRIZE үшін екі ұшу жасамас бұрынғы соңғы сынақ ұшуы болды. Осы ұшу кезінде туындаған мәселелерге байланысты қосымша сынақ ұшуы қажет болуы мүмкін. Алайда, 2004 жылдың 7 шілдесінде Берт Рутан ақаулар жойылғанын және келесі ұшулар бәсекеге қабілетті болатынын хабарлады.
As intended, the flight exceeded the 100 km threshold required for the X PRIZE. However, the flight was not intended as an X PRIZE competitive flight and was not registered as such. The flight did not carry any passengers, or equivalent ballast, as required for an X PRIZE flight, and so could not qualify as a competitive flight. Furthermore, the X PRIZE rules require a repeat flight within two weeks, which the Scaled Composites team had no intention of making. Flight 15P was intended to be the final test flight before making the two X PRIZE flights later in 2004. Due to the problems encountered on this flight, an additional test flight might be needed. However, by July 7, 2004, Burt Rutan reported that the faults had been resolved and the next flights would be competitive.