Кіріспе

Нигериялық католик кардиналы Фрэнсис Аринзе (1 қараша 1932 жылы туған) – католик шіркеуінің нигериялық кардиналы. 2002 жылдан 2008 жылға дейін Құдайға табыну және қасиетті құдастар тәртібі жөніндегі Конгрегацияның префекті болды, ал оған дейін 1984 жылдан 2002 жылға дейін христиан емес адамдар хатшылығын (кейіннен Дінаралық диалог жөніндегі Паптық кеңес деп аталды) басқарды. 1985 жылдан бері кардинал, ал 2005 жылдан бері Велетри-Сегни кардинал-епископы. Аринзе Папа Иоанн Павел II-нің маңызды кеңесшілерінің бірі болды және 2005 жылы Папа Бенедикт XVI сайланған папалық конклавта папа болуға лайық деп есептелді.

Ерте өмір

Аринзе Нигерияның Анамбра штатындағы Эзиуэлл деген шағын ауылында, жергілікті имандылықты ұстанатын шаруа отбасында дүниеге келді. Ол ағасына еріп католицизмге көшті.

Дипломнан кейін Аринзе Римде қалды, 1959 жылы теология бойынша магистр, ал 1960 жылы докторлық дәрежесін алды. Оның "Ибо халқының құрбандықтары – Қасиетті Мессаның катехизисіне кіріспе" тақырыбындағы докторлық диссертациясы 1970 жылы жарық көрген "Ибо дініндегі құрбандық" атты анықтамалық еңбегінің негізі болды. 1961 жылдан 1962 жылға дейін Аринзе Энугудағы Бигард еске алу семинариясында литургия, логика және философияның негіздерінен сабақ берді. Кейін Нигерияның шығыс бөлігіндегі католик білім беру жөніндегі аймақтық хатшы болып тағайындалды. Содан кейін ол Лондонға жіберілді, онда Білім институтын бітіріп, 1964 жылы диплом алды.

Епископ және архиепископ

1965 жылы 6 шілдеде Папа Пауль VI оны Фиссиананың титулярлық епископы және Нигерияның Онтиша архиепискобы Чарльз Хиридің көмекшісі етіп тағайындады. Хири оны 1965 жылғы 29 тамызда 32 жасында салтанатты түрде епископқа бекіткен кезде Аринзе әлемдегі ең жас Рим-католик епископы болды. Ол 1965 жылы Екінші Ватикан кеңесінің соңғы сессиясына қатысты. Папа Пауль 1967 жылғы 26 маусымда Аринзені архиепископ лауазымына тағайындады. Аринзе 1965 жылы титулярлық епископ және Хиридің көмекшісі болып тағайындалған, Хири қайтыс болған немесе зейнетке шыққан кезде архиепископ лауазымына мұрагерлік құқығы жоқ еді. 1985 жылғы 9 наурызда Аринзе Онитшадағы лауазымынан қанағаттанды.

Кардинал

Папа Иоанн Павел II 1985 жылғы 25 мамырда өткен консисторияда Аринзені Сан-Джованни-делла-Пигнаның кардинал-диаконы етіп тағайындады. Он жылдан кейін ол кардинал дін қызметкері дәрежесіне көтерілуге құқылы болды, оны Папа Иоанн Павел 1996 жылғы 29 қаңтарда мақұлдады. Кардинал болғаннан кейін екі күн өткен соң Аринзе 1988 жылы дінаралық диалог жөніндегі понтификалық кеңес деп аталған, христиан еместер жөніндегі хатшылықтың президенті болып тағайындалды. Ол Африка үшін Арнайы Ассамблеяның президенті болған сияқты, осымен байланысты түрлі қызметтер атқарды. Ол осы қызметте де құрметке ие болды: 1999 жылғы 24 қазанда дінаралық қатынастардағы ерекше жетістіктері үшін Халықаралық христиандар мен яһудилер кеңесінен алтын медаль алды. Ол көп саяхат жасады және АҚШ-та танымал спикер болды. Аринзе 2000 жылғы Ұлы мерейтой комитетінің мүшесі болды. Осы лауазымда ол әлемнің түкпір-түкпіріндегі епископтар мен дін қызметкерлерімен тығыз жұмыс істеді. 2002 жылғы 1 қазанда Папа Иоанн Павел II оны құдайға табыну және діни сакраменттер жөніндегі конгрегацияның префекті етіп тағайындады. 2005 жылғы 2 сәуірде Рим папасы Иоанн Павел II қайтыс болғанда, Ватиканның барлық ірі лауазымды тұлғалары, Аринзе де оның ішінде, өз лауазымдарынан автоматты түрде айырылды. Ол папабиль, яғни папалыққа үміткер деп есептелді, және одан кейін өткен папалық конклавта кардинал сайлаушысы болды. 2005 жылғы 21 сәуірде Папа Бенедикт XVI бекіткеннен кейін ол құдайға табыну конгрегациясының префекті лауазымына қайта оралды, ал 25 сәуірде Бенедикт XVI оны Велетри-Сегни кардинал-епископы етіп тағайындады, бұл лауазымды Бенедикт өзі папа болып сайланғанға дейін атқарған еді. 2008 жылғы 9 желтоқсанда Бенедикт Аринзенің құдайға табыну конгрегациясының префекті лауазымынан кеткеніне келісім берді.

Зейнеткерлік өмірде

Аринзе белсенді болып қала береді және 2009 жылы Денвердегі Августин институтында ашылу лекциясын оқыды. Ол Familyland TV арқылы Америка, Филиппин, Африка және Еуропа елдеріне белсенді түрде катехизация жүргізеді. Ол Отбасыны қадірлеу апостолатымен бірлесіп 1700-нен астам телебағдарлама жасады. Бағдарламалар Папа Иоанн Павел II-нің барлық энцикликалары мен апостолдық хаттарын, Екінші Ватикан соборының ілімдерін және тағы да көптеген тақырыптарды қамтиды. 2009 жылдың шілдесінде ол Кливленд қалалық клубында дінаралық диалогты қолдау туралы маңызды сөз сөйледі. Ол сонымен қатар бірнеше кітаптың авторы, балалар мен ересектерге арналған толыққанды «Құдайға бағыштау және шындық катехизистік бағдарламасын» жазған. 2018 жылдың мамырында ол Евхаристияға қол жеткізу туралы дауды қозғады. Ол Папа Францисктың "Amoris Laetitia" түсіндіруіне қарсы болды, егер бұл католиктерге некелерін жойғанша қайта үйленуге және мейірімділік актісі ретінде қауымға қатысуға мүмкіндік берсе. Ол Христианның бұл жағдайды зина деп қарастырғанын және «Біз Христианнан гөрі мейірімді бола алмаймыз» деді. Неміс епископтарының көпшілігі қолдаған, католиктердің протестант әйелдеріне қауымға қатысуға рұқсат беру туралы ұсынысқа қатысты ол бұл «қонақжайлық» мәселесі емес екенін және қасиетті мисса «экуменикалық қызмет емес» екенін айтты. Ол мұндай протестантқа былай дейтін: «Кел, шіркеуге қабылда, сосын аптасына жеті рет қасиетті қауымға қатыса аласың. Әйтпесе, жоқ».

Құрметтер

Ол 1986 жылы Нигерияның Нсукка университетінен, 1998 жылы Америка католиктік университетінен, 1999 жылы Уэйк Форест университетінен, 2001 жылы Манила католиктік университетінен, 2003 жылы Нотр-Дам университетінен, 2003 жылы Сент-Мэри көлі университетінен және 2005 жылы Сетон-Холл университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. 2021 жылдың 5 қазанында Нигерияда Аринзе атындағы бейбітшілік және келісім орталығы құрылды.