Бернардин Гантин: Бенин кардиналының өмірбаяны

Кіріспе

Бениндегі католик кардиналы (1922–2008)

Бернардин Гантин (8 мамыр 1922 – 13 мамыр 2008) – Рим Куриясында жиырма жыл бойы жоғары лауазымдарды атқарған және Кардиналдар алқасында тоғыз жыл бойы ең жоғары лауазымда болған Католик шіркеуінің Бениндегі жоғары дәрежелі дін қызметкері. Африкалық үшін шіркеу иерархиясындағы оның беделі бұрын-соңды болған емес, және италиялық емес адамдардың арасында оған тең келгендер санаулы. Ол өз мансабын туған елінде бастады, алдымен көмекші епископ, содан кейін Котону архиепискобы болып қызмет етті. 1971 жылы ол Куриядағы отыз жылдық еңбек жолын бастады. Бірнеше жыл аға көмекші болып жұмыс істегеннен кейін, ол Әділет және бейбітшілік жөніндегі Пап кеңесінің президенті, Cor Unum Пап кеңесінің президенті және Епископтар жөніндегі қасиетті Конгрегация префекті сияқты жоғары лауазымдарды иеленді.

Папа Павел VI оны 1977 жылы кардинал етіп тағайындады, Папа Иоанн Павел II 1986 жылы кардинал-епископ дәрежесіне көтерді, ал оның әріптестері 1993 жылы оны Кардиналдар алқасының деканы – ең жоғары лауазымына сайлады. 80 жасқа толған соң ол Бенинге зейнетке шықты.

Ерте мансап

Бернадин Гантин 1922 жылғы 8 мамырда Француз Дагомеясының Тоффо қаласында (қазіргі Бенин) дүниеге келген. Оның есімі "темір ағашы" деген мағынаны білдіреді (gan – темір, tin – ағаш). Әкесі теміржол қызметкері болған. 1956 жылғы 11 желтоқсанда Папа Пий XII оны Типасаның титулярлық епискобы және Котонудың көмекші епискобы етіп тағайындады. 1957 жылғы 3 ақпанда кардиналдар коллегиясының деканы, кардинал Эжен Тиссеранттан епископтық киелену рәсімін алды. Архиепископ ретінде ол Екінші Ватикан кеңесінің барлық төрт сессиясына қатысты (1962–1965), онда ол болашақ Папа Иоанн Павел II-мен танысты. 1978 жылғы 4 қыркүйекте Папа Иоанн Павел I оны Pontifical Council Cor Unum кеңесінің президенті етіп тағайындады, бұл оның бір айлық папалық қызметі кезеңіндегі жалғыз әкімшілік тағайындама болды. Гантин Иоанн Павел I-мен қайтыс алған күнінен бір күн бұрын кездесті. Алғашқы кездесуде ол дауыс санаған үш кардиналдың бірі болды делінеді. Осы конклавтардың екіншісінде Гантин папабильдердің бірі саналды, яғни папа болып сайлану мүмкіндігі бар кардиналдардың бірі. 1982 жылы ол Бенинге сапар шеккен Папа Иоанн Павелге бірге ілесіп барды. Ол бүкіл әлемдегі миссионерлік емес латын дініндегі епархиялардағы епископтар тағайындалуын қадағалайды. Сонымен қатар, Латын Америкасы жөніндегі Папа Комиссиясының президенті де болды. 1984 жылғы 25 маусымда Гантин кардинал дін қызметкерлері орденінің мүшесі болуды жөн көрді. Келесі он төрт жыл бойы ол Папа Иоанн Павелмен бірлесіп шіркеудің иерархиясын құруға, тағайындамалар жасауға және епископтардың Папамен және Куриямен кеңесу үшін жүзеге асыратын сапарларының күн тәртібін басқаруға атсалысты. Папаның тапсырмасымен ол Нидерланды мен Швейцарияда қарсылыққа тап болған консервативті прелаттарды епархияларға тағайындады, ашық либералды француз епискобын қызметтен шеттетуге себеп болды, Латын Америкасының жергілікті халықтардың құқықтарын қорғаушыларымен келіспеушіліктерді шешті және 1960 жылдары Африкада онымен бірге жұмыс істеген Марсель Лефеврді шіркеуден шеттетуге қатысты.

Кардинал - епископ және декан

1986 жылғы 29 қыркүйекте Рим папасы Иоанн Павел Гантінді Палестрина епархиясының кардинал-епискобы етіп тағайындады. Ол – жоғары дәрежедегі алты Латын шіркеуінің мүшесінің бірі, папаны сайлайтын конклавты басқаратын колледждің деканы мен суб-деканын сайлауға жауапты. Латын шіркеуінің алты кардинал-епискобы деканы мен суб-деканын сайлайды, ал ол папа сайлауға келісім берген кезде лауазымын иеленеді. 1993 жылғы 5 маусымда Ганти Кардиналдар коллегиясының деканы болып сайланды және бекітілді, бұл оған Остияның кардинал-епискобы қосымша атағын берді. Ол бұл лауазымға еуропалық емес адам алғаш рет тағайындалды және қазірге дейін жалғыз болып табылады. 1998 жылғы 25 маусымда ол Епископтар жөніндегі Конгрегацияның префекті және Латын Америкасы жөніндегі Пап комиссиясының президенті қызметінен қанағаттанды. Бір жылға жетпейтін уақыттан кейін, 1999 жылғы сәуірде ол кардинал Винченцо Фагиолоның епископтар өздерінің епархияларына үйленгендей санауы керек және олардың қарым-қатынасы өмір бойы сақталуын күтуі керек деген пікірін қолдады. Ол «карьеризм» мен «әлеуметтік өрлеу» туралы ашық айтылған сөздерге қорқыныш білдірді. Ол епископтарды «жақсырақ және беделді емес, керісінше, қиын және дамымаған епархияларға» ауыстыру қажеттігін айтты. Сондай-ақ, ол кардиналдар коллегиясындағы орын мен епархия арасында байланыс болмауы керек екенін, мысал ретінде Миланды келтірді. 2002 жылғы 29 қарашада Рим папасы Иоанн Павелдің рұқсатымен ол Кардиналдар коллегиясының деканы және Остияның кардинал-епискобы лауазымынан зейнетке шықты, бұл оның Римде тұруын талап етті. Енді сексен жасқа толған ол Котонуға зейнетке шықты, ол Палестринаның кардинал-епискобы қалды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін екі жыл өткен соң, ол өзінің жағдайын былай сипаттады: «Мен денемен Римнен кеттім, бірақ рухыммен емес. Мен өз елімдегі римдік миссионермін». Зейнеткерлікте ол лауазымдық міндеттемелерге байланысты болған кездегіден гөрі еркін сөйледі. 2006 жылы ол Африкадағы өзінің замандас епископтарын сынға алды: «Егер мен шағымдануым керек болса, мынаны айтар едім: бұрын епископтар аз жылдамдықпен қозғалса, бүгін тым көп саяхаттайды. Өздерінің имандыларымен бірге отырып, тыңдап, дұға ету олар үшін бұрынғыдан да маңызды және шұғыл. Олар өз діни қызметкерлеріне үлгі бола алады, өйткені олар өз епархияларында тұру міндеттілігі туралы Канондық құқық кодексінің 395-бабында жазылған нәрсені әрқашан есінде сақтауы керек». Ол африкалық діни қызметкерлердің Еуропаға тұрақты көшіп кетуіне, «Батыс әлемінің епархияларын шынайы пасторлық құлшыныс емес, өздерінің материалдық жайлылығын іздеу үшін аралауына» жол бермеуге ескертті. Сондай-ақ ол еуропалық діни ордендерді осындай кадрларды ауыстырудан сақтандырды: «Еуропадағы соңғы күндерін өткізіп жатқан немесе жойылу қаупі төнген діни қауымдар Азия мен Африкадағы жас шіркеулер арасында арзан жандандыру іздемеуі керек».

On 29 September 1986, Pope John Paul appointed Gantin cardinal bishop of the suburbicarian diocese of Palestrina, one of six Latin church members of the highest rank of cardinals, responsible for electing the dean and sub dean of the college who manage the conclave that elects the pope. The six Latin church cardinal bishops elect the dean and subdean, who takes his position when the pope consents to the election. On 5 June 1993, Gantin was elected and confirmed Dean of the College of Cardinals, which gave him the additional title cardinal bishop of Ostia. He was the first non European to hold this office and remains the only one. He ended his service as prefect of the Congregation for Bishops and President of the Pontifical Commission for Latin America on 25 June 1998. Less than a year later, in April 1999, he endorsed a views of Cardinal Vincenzo Fagiolo that bishops need to consider themselves married to their sees and expect their relationship to be lifelong. He said he had been shocked by overt expressions of "careerism" and "social climbing". He suggested that bishops should be transferred "to less developed, more difficult sees rather than to more comfortable and prestigious ones". He also said that there should be no connection between a see and a place in the College of Cardinals, offering Milan as an example. On 29 November 2002, with the permission of Pope John Paul, he retired as Dean of the College of Cardinals and cardinal bishop of Ostia, which required he reside in Rome. Now eighty years old, he retired to Cotonou, He remained cardinal bishop of Palestrina. Two years into his retirement he described his situation: "I left Rome in body but not in spirit. I am a Roman missionary in my country." In retirement he spoke more freely than he had while under the obligations of office. In 2006 he criticized his contemporary bishops in Africa: "If I have to make a complaint it would be this: if at one time the bishops moved little, today they travel too much. Sitting down, listening, praying with their own believers is more that ever necessary and urgent for them. Always keeping in mind what is set down in canon 395 of the Code of Canon Law on the obligation of residence in their diocese, they can also be an example to their own priests." He warned against allowing African priests to relocate permanently in Europe, to "roam the dioceses of the Western world more in search of their own material comfort than out of genuine pastoral zeal". And he warned European religious orders against such personnel transfers: "The European religious congregations on their last legs or threatened with extinction should not go seeking cheap reinvigoration among the young Churches in Asia or Africa."

Өлім және мұра

Гантін ұзақ аурудан кейін 2008 жылғы 13 мамырда Париждегі Помпиду ауруханасында қайтыс болды. Ол Бениннен ауыстырылып келгеннен кейін бір аптадан да аз уақыт өткен соң және 86 жасқа толғаннан бес күн соң дүние салды. Бенин үкіметі оның қадірі үшін 14 мамырдан бастап үш күндік аза тұту жариялады. Папа Бенедикт XVI 2011 жылғы 19 қарашада Уидадағы Сент-Галл семинариясының шіркеуіндегі оның қабірін зиярат етті. 2013 жылғы мамыр айында Ватикан шенеуніктері Паптық Латеран университетінде "Африкадағы әлеуметтік саясат" тақырыбына арналған кафедраны ашты. Бениннің басты халықаралық әуежайы – Каджехун әуежайы оның құрметіне аталды.