Кіріспе
Американдық католик кардиналы (1932–2015)
полиция офицері
the police officer
Эдвард Майкл Иган (2 сәуір, 1932 – 5 наурыз, 2015) – американдық католик шіркеуінің кардиналы. Ол 1988 жылдан 2000 жылға дейін Коннектикут штатындағы Бриджпорт диоцезінің епископы, ал 2000 жылдан 2009 жылға дейін Нью-Йорк қаласындағы Нью-Йорк архиепископиясының архиепископы қызметін атқарды. 2001 жылы кардинал дәрежесіне көтерілді.
Ерте өмір және білім
Эдвард Иган төрт баланың үшіншісі болып, Иллинойс штатының Оук Парк қаласында Томас Дж. және Женевьева (туған есімі Костелло) Иганның ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі сату менеджері, ал анасы үй шаруасын жүргізіп, бұрынғы мұғалім болған; оның ата-анасының туған-туыстары Майо және Клэр графтықтарынан, Ирландиядан шыққан. 1943 жылы Эган мен оның үлкен ағасы полиомиелитке шалдығып, үйде емделу кезеңінде екі жыл мектепке бара алмады. Эган Чикагодағы Архиепископ Куигли дайындық семинариясында оқыды, онда ол студенттік кеңестің төрағасы және студенттік газет пен жылнаманың редакторы болды. 1951 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін, ол Иллинойс штатының Мунделин қаласындағы Сент-Мэри-оф-Лейк семинариясына түсіп, философия бакалавры дәрежесін алды. Кейін Эган Римдегі Солтүстік Американың понтификалық колледжіне жіберілді, онда Римдегі Григориан университетінде теология бойынша академиялық курстарды оқыды.
Діни қызмет
Эган 1957 жылғы 15 желтоқсанда Чикаго архиепископы Мартин О'Коннордың қолымен дін қызметкеріне бекітілді. 1958 жылы Эган Грегориан университетінен қасиетті теология саласы бойынша лиценциат алды. Чикагоға оралғаннан кейін ол Қасиетті Есім кафедральді шіркеуінің көмекші пасторы, архиепископтық кеңседегі көмекші және кардинал Альберт Мейердің діни хатшысы қызметтерін атқарды. Кейін Эган Архиепархиялық Экуменизм және Адам қатынастары комиссиясының хатшысы болып тағайындалды, бірнеше дінаралық ұйымдар құрамына кірді және еврейлер мен протестанттармен диалог құрды. 1969 жылдан 1971 жылға дейін архиепископтықтың тең канцлері болды. 1971 жылы Эган Римге қайта оралды, онда Рим папасы Павел VI оны Рим Ротасының аудиторы етіп тағайындады. Рим Ротасында қызмет еткен кезеңде Эган Григориан университетінде канондық құқық, ал Студио Роталеде азаматтық және қылмыстық іс жүргізу пәнінен профессор болып жұмыс істеді. Эган Дін қызметкерлері жөніндегі Конгрегация комиссары және Дін қызметкерлері жөніндегі Конгрегация кеңесшісі де болды. 1982 жылы Эган 1983 жылы жарияланғанға дейін Папа Иоанн Павел II-мен бірге жаңа Канондық кодексті қараған алты канонисттің бірі ретінде таңдалды.
Епископтық мансап
1985 жылғы 1 сәуірде Иоанн Павел II Эганды Нью-Йорк архиепископтығының көмекші епископы етіп тағайындады. Ол 1988 жылғы 14 желтоқсанда қызметке орналастырылды. Қызмет еткен кезеңінде Эган католик мектептерін қайта ұйымдастыруды бақылады. Сондай-ақ ол "Болашаққа сенім" атты қайырымдалық науқаны арқылы епархиялық мектептерге 45 миллион доллар жинады. Оның басшылығымен епархиялық католик қайырымдылық қоры Коннектикут штатының Фэрфилд округіндегі ең ірі жекелеген әлеуметтік қызмет көрсету мекемесіне айналды. Ол діоцездегі 12 испандық шіркеуді қолдау үшін Колумбиядан Бриджпортқа испан тілінде сөйлейтін дін қызметкерлерін шақырды. Эган зейнеткерлікке шыққан дін қызметкерлері үшін үй және ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған мектеп ашты. АҚШ Католик епископтары конференциясында (USCCB) Эган Солтүстік Американың Папалық колледжінің директорлар кеңесінің төрағасы және Ғылым және адам құндылықтары комитетінің төрағасы болып қызмет етті. Ол сондай-ақ Канондық мәселелер комитетінің, Білім беру комитетінің, Ұлттық жиналымдар комитетінің және Тағайындау комитетінің мүшесі болды және USCCB әкімшілік кеңесінде екі мерзім бойы қызмет етті.
Нью-Йорк архиепискобы
Иоанн Павел II 2000 жылдың 11 мамырында Эганды Нью-Йорк архиепископының орнына тағайындады, архиепископ О’Коннордың қайтысынан бір апта өткен соң. Эган 2000 жылдың 19 маусымында қызметке орнатылды, салтанатта сопрано Рене Флеминг өнер көрсетті. Архиепископ болғаннан кейін Эган діни шақыруды ынталандыруға басымдық берді. Жеке бастамалардан өзге, ол әр жыл сайын 19 наурызда, Қасиетті Жозефтің мерекесінде, болашақ жоғары сынып оқушылары мен колледж студенттері үшін мисса өткізді. Эган діни шақыруды ілгерілетуге көмектесу үшін екі дін қызметкерін шақыру директорлары етіп тағайындады, бірақ олар төмендеу үрдісін тоқтатуға қол жеткізе алмады. 2001 жылдың 21 ақпанында өткен консисторияда Иоанн Павел II Эганды кардинал дәрежесіне көтерді, ол Святой Иоанн мен Павел (Sts. John and Paul) шіркеуінің кардинал-приесті болды. Кардинал болғаннан кейін Эганның басты алаңдаушылығы Йонкерстегі (Нью-Йорк) архиепископтық семинария болды. 2001 жылдың наурыз айында ол семинария факультетінің қайта құрылуын жариялады. Статен-Айленд пастыры Питер Финн семинария ректоры болып тағайындалды. Эган сондай-ақ факультетке Эйвери Даллес, Сара Батлер және Джон ДиНояны қосты. Бұрынғыда Бронкстағы Ривердейлде орналасқан кіші семинария үлкен семинария кампусына көшірілді. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған шабуылдан кейін Эган Нью-Йорк қаласында зор ықпалға ие болды. Catholic New York газетінде жарияланған мақалаға сәйкес: «Кардинал апатқа ден қойып, жараланғандарға көмек көрсетіп, Сент-Винсент ауруханасында және Ground Zero-да қаза тапқандарға май құйды. Ол құрбан болғандардың отбасылары үшін New School-да орталық және Yankee Stadium-да дінаралық қызмет ұйымдастыруды жоспарлады. Эган шабуылдардан кейін бірден Киелі Патрик соборында мисса өткізді, ал содан кейін бірнеше ай бойы архиепископтықта және оның айналасында жерлеу рәсімдерін өткізді». 2002 жылы Испанияның Барселона қаласындағы Институция дел Мерито Гуманитарио Эганды «Gran Cruz al Mérito Humanitario» орденімен марапаттады. Сондай-ақ 2002 жылы Иоанн Павел II Эганды және тағы бес кардиналды Апостольдық қолтаңбаның Жоғарғы Трибуналына, шіркеудің Канондық құқықтың жоғарғы сотына мүше етіп тағайындады. 2003 жылы Эган зейнеткерлікке шыққан дін қызметкерлері үшін Ривердейлдегі кіші семинарияның бұрынғы орнында Джон Кардинал О’Коннор резиденциясын құрды. 2003 жылдың маусым айында Эган балаларды зорлаған күдікпен айыпталған дін қызметкерлерінің есімдерін жасырды деген айып тағылды, бірақ шіркеу оны кінәлі деп таба алмады. Оның өкілі кінәсіздерді қорғау қажеттігін айтты, ал «Адалдардың дауысы» сияқты ұйымдар бұл процестің ашық еместігіне сын көтерді. Эган 2005 жылғы папалық конклавқа қатысты, онда Бенедикт XVI папа сайланды. 2006 жылдың желтоқсанында Эган Sirius Satellite Radio-ның Catholic Channel арнасында апталық бағдарлама жүргізе бастады, онда архиепископтықтағы оқиғалар мен шіркеудегі мәселелер сияқты түрлі тақырыптарды талқылады. Арна собордан оның жексенбілік миссасын да көрсетті. 2007 жылдың 19 қаңтарында Эган архиепископтықтағы он жетілмеген приходтардың канондық түрде жабылатынын және он бір приходтың басқаларымен біріктірілетінін жариялады, бұл «қаланың орталық бөлігінен шеткері аудандарға католиктердің көшіп кетуіне байланысты» болды. Ол сондай-ақ бес жаңа приход құруды жариялады: үш Orange County-де және Staten Island және Dutchess County-де бір-бірден. Тоғыз приходқа құрылыс жобалары да бекітілді. Жабылулар наразылық тудырды. 2007 жылдың 15 желтоқсанында Эган дін қызметкері ретінде 50 жылдық мерейтойын атап өтті. 2008 жылдың 26 қаңтарында Рим папасы Бенедикт XVI оны Шығыс шіркеулері жөніндегі Конгрегацияға мүше етіп тағайындады. Кейін Эган 2008 жылдың сәуірінде епархияның 200 жылдығын атап өту үшін папаның Нью-Йоркке сапарын қабылдады. 2009 жылдың қаңтарында Эган католик шіркеуінен шеттетілген епископ Ричард Уильямсонның Холокост туралы жасаған даулы мәлімдемелерін айыптап, оларды күмәнді деп атады.
Отставка және соңғы жылдары
2007 жылдың 2 сәуірінде Эган 75 жасқа толғандықтан, Папа Бенедикт XVI-ға Нью-Йорк архиепископы лауазымынан кету туралы өтінішін ұсынды. Кардинал Иган Нью-Йорк архиепископтарының арасында зейнеткерлікке шыққан алғашқы адам болды; алдыңғы архиепископтардың барлығы лауазымда қайтыс болған. Эганның отставкасы 2009 жылдың 23 ақпанында ресми күшіне енді, сол күні Бенедикт XVI архиепископ Тимоти Доланды оның орнына тағайындады. Долан 2009 жылдың 15 сәуірінде архиепископтыққа иелік етті. Эган Вашингтондағы Америка католик университетінің қамқоршылар кеңесінің мүшесі және Флорида штатының Неаполь қаласындағы Аве Мария құқық мектебінің басқару кеңесінің негіздеуші мүшесі болды. 2012 жылдың 2 сәуірінде 80 жасқа толғаннан кейін ол кардинал сайлаушысы болудан бас тартты. 2009 жылдың 4 сәуірінде Эган Манхэттендегі Сент-Винсент ауруханасына асқазан ауруымен түсті. Қосымша тексерулерден кейін 7 сәуірде жазылып шықты, содан кейін оған қауіпсіз операция кезінде кардиостимулятор орнатылды. Ол өзінің ізбасары келгенге дейін бірнеше күн бұрын, 9-12 сәуірдегі Пасха тридуумында маңызды діни қызметтерге төрағалық етуге жететіндей жағдайда болды.
Өлім және мұра
Эган 2015 жылғы 5 наурызда Манхэттендегі Нью-Йорк университетінің Лангон медициналық орталығында жүрек тоқтауынан қайтыс болды. Кардинал Долан оның өлімін жариялады. 9 наурыздан бастап 10 наурыз таңына дейін Эганның денесі Сент-Патрик соборында салынды. Оның екі жағында Нью-Йорк қаласы полициясының, Нью-Йорк қаласы өрт сөндірушілер тобының, Колумб орденінің, Мальта орденінің және Киелі Құрбандық орденінің құрмет сақшылары тұрды. 10 наурызда кардинал Долан Сент-Патрик соборында Эган үшін христиан дініндегі жерлеу рәсімін өткізді. Рәсімнен кейін Эганның денесі собордың басты алтарінің астындағы мазарға жерленді. Бұл рәсімге АҚШ-тың түкпір-түкпірінен келген епископтар, кардиналдар Уильям Левада, Джастин Ригали, Шон О’Мэлли, Роджер Маони, Даниэль Динардо және бұрын кардинал болған, қазір опасыздыққа ұшыраған және шіркеуден қуылған Теодор МакКаррик қатысты. Апостолдық нунций Карло Мария Вигано Папа Францисктен келген хатты оқыды. Рәсімге Нью-Йорк қаласының мэрі Билл де Блазио, бұрынғы мэрлер Майкл Блумберг, Руди Джулиани және Дэвид Динкинс, сондай-ақ губернатор Эндрю Куомо қатысты.
Аборт
Еган ана құрсағындағы ұрықтың суреті жанында жарияланған мақалада абортқа төзеуді Адольф Гитлер мен Иосиф Сталиннің жаппай қырғынды жасау үшін қолданған ой-пікірлерімен салыстырды. Эган католик саясаткерлері, әйелдердің аборт жасау құқығын қолдайтын болса, қоғамдық наразылыққа себеп болатыны үшін қасиеттілікке қатысуына тыйым салу керек деп есептеді. 2008 жылдың сәуір айында газеттер Папа Бенедикт XVI басқарып өткізген Қасиетті Патрик соборында Джулианидің қасиеттілікке қатысып жатқан суреттерін жариялағаннан кейін, Эган көпшілікке ресми мәлімдеме жасады: Католик шіркеуі абортты Құдайдың еркіне қарсы жасалған ауыр күнә деп нақты білдіреді. Нью-Йорк архиепископы қызмет еткен жылдарымда мен бұл ілімді уағыздарда, мақалаларда, сөздерде және сұхбаттарда ешқандай күмәнсіз, ешқандай компромиссiz қайталап келдім. Мен Нью-Йорк архиепископы болғанда, ал ол Нью-Йорк қаласының мэрі болғанда, Рудольф Джулиани мырзамен бір келісімге келдік: оның абортты қолдауы белгілі болғандықтан, ол қасиеттілікке қатыспауы керек еді. Джулиани мырзаның Нью-Йоркке сапармен келген Папа кезінде қасиеттілікке қатысқанына өте қатты өкінемін, және мен онымен кездесіп, біздің келісімімізге сәйкес әрекет етуін талап етемін.
The Catholic Church clearly teaches that abortion is a grave offense against the will of God. Throughout my years as Archbishop of New York, I have repeated this teaching in sermons, articles, addresses, and interviews without hesitation or compromise of any kind. Thus it was that I had an understanding with Mr. Rudolph Giuliani, when I became Archbishop of New York and he was serving as Mayor of New York, that he was not to receive the Eucharist because of his well known support of abortion. I deeply regret that Mr. Giuliani received the Eucharist during the Papal visit here in New York, and I will be seeking a meeting with him to insist that he abide by our understanding.
Гейлік некелер
Эган бір жынысты некелер идеясына шабуыл жасады және Голливудты некені "құрметсіздікке ұшыратқаны" және "қасиетті нәрсені" жойғаны үшін сынады. Нью-Йорк Daily News газеті хабарлағандай, Эган бір жынысты некелердің заңдастырылуы дәстүрлі құндылықтарға зиян келтіретінін, олардың бұрыннан нашарлап бара жатқанын айтты.
Бриджпортта зорлық-зомбылық жасады деген айып
2009 жылғы мамыр айында Коннектикут штатының Жоғарғы соты Бриджпорт епархиясындағы дін қызметкерлерінің жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны туралы мәліметтерді жариялау керек деп шешті. Соттың 4:1 шешімінде Бриджпорт епархиясы 2001 жылы істерді шешкеннен бері құпия сақталған алты дін қызметкеріне қарсы 23 сот ісі бойынша 12 600 беттен астам құжат қамтылған. 2002 жылғы сәуір айында ол мисса кезінде оқылған хатында: «Егер кейіннен дін қызметкерлерін дереу қызметтен шеттету және зардап шеккендерге көмек көрсетуде қателіктер жасалғанын анықтасақ, мен шын жүректен өкінемін», – деп кешірім сұрады. Он жыл өткен соң, 2012 жылғы ақпанда Иган кешірім сұрағанынан бас тартты. «Коннектикут журналына» берген сұхбатында ол: «Мен мұны ешқашан айтпауым керек еді» және «Біз ештеңе дұрыс жасаған жоқ деп ойламаймын» деді. Бриджпорт епархиясын басқарған кезінде жыныстық зорлық-зомбылық болғанын ол бірнеше рет жоққа шығарды. 2018 жылғы тамызда преподобный Бонифаций Рамзи бір кезде Эганмен сол кездегі кардинал МакКарриктың жыныстық әрекеттері туралы сөйлесуге тырысқанын, бірақ Эган «оны естігісі келмегенін» айтты. МакКаррик өзінің кінәсіздігін мәлімдесе де, Ватикан оны жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны үшін кінәлі деп танып, діннен шеттетуге (лаицизация) жіберді. 2019 жылғы қазанда Коннектикут штатының бұрынғы Жоғарғы сотының судьясы Роберт Холцберг епископ Франк Кагьяно тапсырған епархияның дін қызметкерлерінің жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны туралы айыптауларды қалай қарастырғаны туралы тергеу нәтижелерін жариялады. Ол Бриджпорттың соңғы 40 жылдағы үш епискобының да моральдық және заңдық міндеттерін орындамағанын анықтады. Холцберг Эганның «құрбан болғандарға деген көзқарасының ескерусіз, немқұрайлы және кейде қорқынышты» болғанын анықтады; ол Эганның мінез-құлқын «өте қайғылы, жеткіліксіз және қоздырғыш» деп сипаттады. Холцберг Эганның 1971 жылғы штат заңын бұзғанын, зорлық-зомбылық туралы хабарларды жарияламағанын және дін қызметкерлерін ауыстыру себептерін әдейі жасырғанын айтты. Басқа да тұжырымдардың ішінде, 1993 жылғы 12 шілдеде епархиялық кеңесші Ренато Оттавианиге жазған хатында, рецидивист зорлаушы преподобный Раймонд Пкольканы міндетті түрде діннен шеттетуден бас тартуын түсіндіре келе, Эган былай деп жазды: «Епархиялық дін қызметкерін оның діни міндеттерінен немесе шіркеуден шеттету үшін, егер дін қызметкерінің балаларды жыныстық жағынан зорлағанына сенуге негізгі себептер болса, әсіресе ол епископқа немесе епископтың өкіліне осындай зорлық-зомбылықты мойындаған жағдайда, канондық процедура болмайды. Мұндай шешімді қабылдаған епископ ең ауыр жағдайларға жол ашады, оның ішінде ол қызмет ететін епархияның қаржылық құлдырауы да бар».
Дін қызметкерлерінің некеге тұрмауы
2009 жылдың 10 наурызында архиепископтық қызметі аяқталғанда радио сұхбатында Эган латын шіркеуіндегі дін қызметкерлерінің салтбастылығын талқылауға болатынын мәлімдеді. Ол: "Менің ойымша, бұл мәселені қарастыру қажет, және географиялық және мәдени ерекшеліктерді ескере отырып шешім қабылдаудың зияны жоқ деп ойлаймын, бірақ барлық жағдайға бірдей қатыстырған шешім қабылдау дұрыс емес" деді. Сондай-ақ, ол Шығыс католик шіркеуінде үйленген ер адамдардың дін қызметкері болуына "ешқандай қиындықсыз" рұқсат берілетінін атап өтті. Кейін Эган өз мәлімдемесін жұмсартты: "Салтбастылық – шіркеудің ең үлкен нығметтерінің бірі. Мен 90 секунд ішінде бірқатар күрделі мәселені түсіндіруге тырысқанда көбірек сақтық танытуым керек еді".