Кіріспе

Аргентина католик шіркеуі, немесе Аргентинадағы католик шіркеуі – Римдегі Курияның, Аргентина епископтары конференциясының және папаның рухани басшылығымен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі. CIA World Factbook (2014 жылғы шілде) мәліметтері бойынша, елдің 92% католиктер, бірақ олардың 20% -ы ғана дінін үнемі өтеді (яғни, апта сайын миссаға қатысады). 2019 жылғы кейінгі зерттеулер Аргентиналықтардың 62,9% католик екенін көрсетеді. Қазірге дейін ешқандай зерттеуде діни дәстүрлерді жоғары деңгейде сақтайтын католиктердің, католиктық әдет-ғұрыптар, сенімдер және т.б. туралы онлайн әңгімелерге қатысу, отбасымен католик мерекелерін атап өту немесе католик дінін білдіретін саяси және әлеуметтік белсенділік сияқты мәдени шараларға қатысу ықтималдығы төмен деңгейдегілерге қарағанда жоғары екендігі анықталған жоқ. 2020 жылы американдық яһудилер арасында осындай зерттеу жүргізілді, онда номиналды яһудилер және дінін апта сайын өтетіндер салыстырылды. Бүгінде Аргентинадағы шіркеу әкімшілік-аумақтық бірліктерге – епархиялар мен архиепархияларға бөлінген. Мысалы, Буэнос-Айрес өлшемі мен тарихи маңызына байланысты елордалық архиепархия болып табылады. Буэнос-Айрес архиепискобы, кардинал Хорхе Бергольо (қазір Папа Франциск), SJ 2013 жылдың 13 наурызында папа болып сайланды. Буэнос-Айрес метрополиялық соборы, архиепископтың резиденциясы, сонымен қатар генерал Хосе де Сан-Мартиннің мәйіті мавзолейде сақталған. Аргентинада сегіз католик университеті бар: Аргентинаның Рим папасы атындағы католик университеті (Буэнос-Айрес), Кордова католик университеті, Ла-Плата католик университеті, Сальта католик университеті, Санта-Фе католик университеті, Куйо католик университеті, Мисьонес католик университеті және Сантьяго-дель-Эстеро католик университеті.

Колониялық дәуір және тәуелсіздік

Испания отарлау дәуірінде католик шіркеуі Оңтүстік Америкадағы испан вице-корольдіктерінде, соның ішінде кейін Аргентина Республикасы болып құрылған аумақта, христиандық қатысу мен діни әлеуметтік қызметтердің басты ұйымдастырушысы болды. 1810 жылғы мамыр революциясынан кейін, және 1816 жылы Испания тәуелсіздік алғаннан соң, елдегі шіркеудің ықпалы мәселесі бойынша ұлттық билеуші элита арасында пікір келіспеушіліктері туды. Испанияға наразылық білдірмей, Рим папасы Оңтүстік Американы қамтыған революцияларды айыптады, бұл Аргентина мемлекетінің қалыптасуымен қақтығысқа әкелді, және Аргентина Республикасы мен Ватикан арасындағы 1966 жылғы конкордатпен аяқталды.

Ривадавияның шіркеу реформасы

1820-1824 жылдар аралығында Мартин Родригес билік жүргізді, оның министрі Бернардино Ривадавия май революциясына дейінгі кезеңнен бері өзгермеген қоғамның бір бөлігін жаңғырту арқылы шіркеу реформасын ілгерілетуге тырысты. Бұл реформаға ондықтан бас тарту, Лухан қасиетті орындары, Қайырымдылық қоғамы, Санта-Каталина ауруханасы және тағы да басқалар сияқты діни ордендердің бір бөлігін мемлекетке беру кірді. 5 1823 жылдың 19 наурызында реформаға қарсы Грегорио Гарсия де Тагле басшылығымен «Апостолдар революциясы» болды, оған Доминго Ачега, Мариано Бенито Ролон, Амброзио де Лезика (әке) сияқты көрнекті азаматтар қатысты, бірақ бірнеше сағаттық күреснен кейін сәтсіз аяқталды. Ривадавия әкімшілігінің ерікті және бір жақты әрекеттері, сондай-ақ католик шіркеуінің аргентиналық ұлттың қалыптасуындағы рөлі Аргентинадағы католик дініне қазіргі қолдаудың тарихи себебі болып табылады, ол «Римдік апостолдық католик культіне жататын белгілі бір лауазымды тұлғаларға қаржы жөнелту туралы» 21.540 заңымен реттеледі. 6

Ұлттық ұйымның қатынасы

Қалай болғанда да, бұл 1819 жылы қабылданған бірінші Аргентина Конституциясында (біртұтас), 1-бабында, 1826 жылғы Конституцияда (сонымен қатар біртұтас), 3-бабында, содан кейін 1853 жылғы федералды Конституцияның 2-бабында, өзгерістермен әлі де күшінде, халықтың көпшілігі ұстанатын католик шіркеуіне арнайы орын берілді. Тәуелсіздік үшін болған соғыстар кезінде мемлекет әскерді қолдау үшін көптеген шіркеу мүлкін тәркіледі. Осы себепті Хуан Мануэль де Росастың тираниясы құлағаннан кейін, Казерос шайқасында 1853 жылғы Конституция жасылғанда, аталған 2-бапта бұл қарыз мойындалды. XIX ғасырдағы мемлекет пен шіркеу арасындағы қарым-қатынас Аргентина үкіметі мен шіркеу арасындағы міндетті түрдегі дінсіз білім беру, азаматтық неке және діни қайраткерлерді мемлекеттік тағайындау мәселелері бойынша туған бірқатар жанжалдармен сипатталды. Аргентина мен Ватикан осы мәселелер бойынша 1880 жылдары дипломатиялық қатынастарды үзіп, оларды қайта жаңартуға шамамен 20 жыл кетті.

XX ғасырдың бірінші жартысы

ХХ ғасырдың басында Буэнос-Айрес Парижден кейін әлемдегі екінші ірі католик қаласы болды. 1934 жылғы XXXII Халықаралық Эвхаристиялық конгресс 9-14 қазан аралығында Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында, болашақ Папа Пий XII Евгенио Пачеллидің қатысуымен өтті. Бұл Латын Америкасында алғаш рет өткізілген, ал Монреаль мен Чикагодан кейін Америкада үшінші конгресс болды. Аргентинаның алғашқы әулиесі – Гектор Вальдивильсо Саэз шейіт болған 9 қазанда, 1934 жылғы Халықаралық Эвхаристиялық конгресс басталды, ол Аргентина католиктерінің қайта жандануын белгіледі. Бұл Аргентинадағы шіркеудің жаңа өміріне, епархиялардың өсуіне, діни шақырулардың көбеюіне, жаңа приходтардың салынуына және мирянның шіркеудегі маңыздылығын сезінуіне әкелді. Бұрын-соңды көрілмеген көпшілік санының қатысуымен өткен бұл конгресс елдегі ең ірі жаппай шара болып есептеледі және кейбір тарихшылардың пікірінше, Аргентина тарихындағы ең үлкен жұмылдыру шарасы болды. 7

ХХ ғасырдың басында қарым-қатынас жақсарды, бірнеше консервативті үкіметтер Ватиканмен өзара қанағаттандыратын қарым-қатынастың негізін қалау үшін жұмыс істеді, бұл ішінде мемлекеттік мектептерде діни білім беруге мемлекеттік рұқсат беру сияқты шараларды қамтыды.

ХХ ғасырдың ортасы

Абыройсыз онжылдықтың үкіметі, одан кейінгі диктатура және Хуан Перонның алғашқы сегіз жылдық үкіметі мемлекет пен католик шіркеуінің арасындағы еркін қарым-қатынастың үздіксіздігін бұзды. 1954 жылы президент Перон католик шіркеуімен қарым-қатынасын үзіп, оған қарсы тұруды бастады. Перон режимі католик мейрамдарына арналған жұмыстан босатылған күндерді жойды, ажырасу мен проституцияны заңдастырды, қоғамдық орындарда діни рәсімдерге тыйым салды және Буэнос-Айресте балалар бағдаршаларын жапты. 1955 жылдың 11 маусымында, заңсыз болғанына қарамастан, Буэнос-Айрестегі Корпус-Кристи процессиясына шамамен 200 мың адам қатысты. Перондық режим қатысушыларды вандализм жасады деп айыптап, Аргентинаның туын өртеді. Келесі күні перонистер Буэнос-Айрес қалалық соборына өрт қоюға тырысты, бірақ Католик әрекетінің және UNES мүшелерінің араласуымен бұл әрекет орындалмады. 16 маусымда Пласа-де-Майодағы перонистер митингісі кезінде, антиперонистер жасаған сәтсіз төңкеріс әрекетінің салдарынан бомба жарылып, 300-ден астам бейбіт тұрғын қаза тапты. Жауап ретінде перонистер бірнеше шіркеуді қиратты және жүздеген антиперонистер мен дін қызметкерлерін тұтқындады. 1960 жылдар Аргентинадағы католик шіркеуі үшін маңызды өзгерістердің онжылдығы болды. Перон диктатурасының салдарынан үзілген қарым-қатынас Латын Америкасындағы маңызды саяси өзгерістермен бірге жүрді. 1965 жылы Екінші Ватикан кеңесі аяқталғаннан кейін, католик шіркеуі жаңаруға ұшырады, әлеуметтік өмірге қатысуға көбірек мән берілді. Латын Америкасының шалғай аудандары мен ауылдық жерлерінде тұратын кедейлермен шіркеу арасындағы байланыс күшейе түсті, бұл әлеуметтік топтар мен саяси қозғалыстар арасындағы байланысты нығайтты. 1955 жылы Перон биліктен құлатылғаннан кейін, Аргентина қоғамының көптеген салалары жаңа жобаларды құру және іске асыру үшін күресті. Перондық партияға қойылған кең ауқымды тыйым халықтың көп бөлігін саяси жүйеден шығарды. Бұл тыйым еңбек одақтарының, сондай-ақ экономикалық және саяси топтардың арасында билік үшін күреске әкеп соқты. Топтар арасындағы билік үшін күрес ұзақ мерзімді заңдылықтың болмауынан тоқтатылды, нәтижесінде саяси топтар өз идеяларын басқаларға таңдай алмады. Осының салдарынан шіркеу мен оның азаматтық билігіне қолдау артты. Пероннан кейінгі әскери үкімет кезінде жастар шіркеумен жұмыс істеу арқылы саяси белсенділікке итермеленді. Екінші Ватикан кеңесінің нәтижесінде католик шіркеуінің радикалданғаны революциялық ойлардың өркендеуіне жағдай жасады, қоғамның жастарына әділетсіздіктің қысымы мен тиімсіз инфрақұрылым көрсетілді. Ұлттық католиктер шіркеу мен мемлекет тығыз байланыста болуы керек деп сенді және "тек католик мемлекеті ғана католик қоғамын кепілдікке ала алады" деді. Нәтижесі 1977 жылы сенаттың әскери көмек туралы заң жобасы түрінде көрінді, ол Аргентинаға АҚШ-тан барлық әскери және коммерциялық сатуды тоқтатты. Шетелдік қолдаудың болмауына байланысты әскери хунта 1978 жылы Америкааралық адам құқықтары жөніндегі комиссияның (IAHRC) сапарын қабылдады. 2023 жылы ел діни бостандық деңгейі бойынша 4 балдан 4 бал алды.

Демография

Католик демографиялық көрсеткіштеріЖыл% 2004 89,25% 2008 76,5% 2014 71% 2019 62,9% 2022 48,9%