Кіріспе
Израильдегі қала Раанана (, әдеби мағынасы "Жаңа") – Израильдің Орталық округінің оңтүстік Шарон жазығындағы өркендеген қала. Ол 1922 жылы Табсур ауылынан оңтүстікке қарай 1 шақырым жерде америкалық еврей қонысы ретінде құрылған. Бұл жерде төрт жыл бұрын Бірінші дүниежүзілік соғыстың маңызды шайқасы өткен. Шығысынан Кфар-Саба және Ход Ха-Шарон, оңтүстік-батысынан Герцлиямен шектеседі. Раанананың халық саны – адам. Тұрғындарының көп бөлігі Израильде туған еврейлер болғанымен, халықтың үлкен бөлігі Америка, Еуропа және Оңтүстік Африкадан келген еврей иммигранттарынан тұрады. Раанананың индустриалдық паркінде әлемдік және жергілікті стартап компаниялар орналасқан. 2005 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы оны "жасыл қала" деп таныды.
Ra'anana (, lit. "Fresh") is an affluent city in the southern Sharon Plain of the Central District of Israel. It was founded in 1922 as an American Jewish settlement, 1 km south of the village of Tabsur, where an important World War I battle had taken place four years previously. Bordered by Kfar Saba and Hod HaSharon on the east and Herzliya on the southwest, it had a population of in While the majority of its residents are native born Israeli Jews, a large part of the population consists of Jewish immigrants from the Americas, Europe and South Africa. Ra'anana's industrial park is home to global and local start up companies. It was designated a "Green City" by the World Health Organization in 2005.
Тарих
20 ғасырға дейін Раанананың орналасқан жері Шарон орманының бір бөлігін құрап, аймақтың тарихи ландшафтының айрықша белгісі болған. Бұл ашық орманды аймақ, негізінен Табор еменінен (Quercus ithaburensis) тұрған, солтүстіктегі Кфар Йонадан оңтүстіктегі Раананаға дейін созылған. Жергілікті араб халқы бұл жерді дәстүрлі түрде мал жаюға, отын жинауға және ара-тұра егін өсіруге пайдаланған. 19 ғасырда жағалау жазығындағы елді мекендер мен ауыл шаруашылығының қарқынды дамуы орманды кесуге және еврей деректерінде белгілі болған экологиялық құлдырауға әкелді. 1912 жылы Израильдегі еврей қоныстану компаниясы Палестинада ауыл шаруашылығы үшін жер сатып алу мақсатымен «Ахуза А – Нью-Йорк» тобын құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс олардың жоспарларын кешіктірді, бірақ 1921 жылы жаңа елді мекен құру туралы шешім қабылданды. 1922 жылдың 2 сәуірінде Тель-Авивтегі Лилиенблум және Герцль көшелерінің қиылысынан «Ахузаның» төрт мүшесі, үш жұмысшы және екі қарулы күзетші отырған екі вагон жолға шықты. Бес сағаттық сапардан кейін олар Раананаға айналатын жерге жүктерін түсірді. Бастапқыда бұл елді мекен «Ахуза А – Нью-Йорк» деп аталды. Арабтар оны «Шағын Америка» деп атады, себебі оның көптеген тұрғындары ағылшын тілінде сөйлеп, Нью-Йорктан келген болатын. Кейін ол «Раанания» деп өзгертілді, ал негізін қалаушылар ақырында «Раанана» деген ресми атауды таңдады. Елді мекен Ахуза көшесі деп аталатын басты көше бойында және одан басқа солтүстікке үш, оңтүстікке үш көшемен салынды. 1925-1927 жылдар аралығында хатшылық, емхана, синагога, жергілікті комитеттердің отырыс өткізетін орны, жиналыстар залы, мәдениет үйі, мектеп, балабақша және пошта бөлімі сияқты түрлі мемлекеттік мекемелерге арналған Қоғамдық үй салынды. 1931 жылы британдық мандат билігі жүргізген халық санауы бойынша Раананада 182 үйде 615 адам тұрды. 1936 жылы қалаға жергілікті кеңес мәртебесі берілді. 1948 жылы, Израиль құрылған жылы, Раананада 3 мың адам тұрды. Сол жылы жақын орналасқан палестиналық араб ауылы Табсур халқынан айырылды. Кейіннен қала оның қираған жерінің үстінен кеңейді. 1949 жылы халық саны 5900-ге жетті. 1960 жылдардың соңына қарай Раанананың халқы 8500 адамды құрады.
Рашанна машинамен шабуылдау
Раанана қаласында автокөлікпен шабуыл – 2024 жылғы 15 қаңтарда Раанана қаласында Израиль азаматтарына қарсы жасалған шабуыл. Полиция шабуылға қатысы бар деген күдікпен Бани Наимнен екі палестиналық ер адамды ұстады. Шабуылдың бірі әйелді пышақтап, оның көлігін тартып алғаннан кейін басталды. Олар көлікпен жаяу жүргіншілерді қағып, бақылауын жоғалтып, апатқа ұшырады. Шабуыл жасағандар тағы бір көлікке ие болып, тоқтағанға дейін шабуылды жалғастырды. Нәтижесінде бір адам қаза тауып, 17 адам жарақат алды.
Демография
Рааана халқының көп бөлігі Израильде туған адамдардан тұрады, бірақ қала тұрғындарының шамамен 22 пайызы Израильге көшіп келгендер (Рааана көшпелілерді қабылдау бойынша Нетаниядан кейін екінші орында). Онда ағылшын тілді елдерден келген көптеген иммигранттар, Латын Америкасынан, әсіресе Аргентинадан келгендер көп, сондай-ақ бұрынғы Кеңес Одағынан келген иммигранттардың да саны көп. Соңғы жылдары француз иммигранттарының саны да артып келеді. Рааана тұрғындарының көпшілігі дінге бейжай болғанымен, үлкен діни қауым да бар, олардың көпшілігі – қазіргі православиелік яһудилер, олардың көп бөлігі АҚШ, Ұлыбритания, Оңтүстік Африка және Франциядан келген иммигранттар. Діни қауым көбінесе қаланың солтүстік жағында, ал дінге бейжай қауым оңтүстік жағында тұрады. Рааанада шағын миньяндардан алып ғимараттарға дейін, соның ішінде реформалық, сефардтық, ашкеназдық, йемендік, ауғандық және ливиялық синагогтарды қамтитын 100-ге жуық синагог бар. Көптеген синагогтар нақты иммигранттар тобына қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, Рааананың Кливленд ребесі, раввин Ицхак Розенбаум басқаратын Кливленд хасидтерінің шағын қауымы да бар. Қаланың бас раввині – раввин Ицхак Перец.
Өнеркәсіп және сауда
Раанананың солтүстігінде өнеркәсіптік аймақ орналасқан, онда Renanim сауда орталығы және көптеген жоғары технологиялық компаниялар бар, олардың ішінде Emblaze, Hewlett Packard, NICE Systems, SAP, NCR Corporation (бұрынғы Retalix), Comverse, Red Hat, Waze (Google сатып алуға дейін), Texas Instruments, Arm Holdings және ZoomInfo. Бұған қоса, Microsoft-тың Израильдегі бас кеңсесі мен Amdocs кеңсесі қаланың шығыс жиегіндегі кеңсе кешенінде, Раанана тоғысының жанында, 4-ші тас жол мен Раанананың басты бульвары – Ахуза көшесінің қиылысында орналасқан. Ахуза көшесі қаланың шығысынан батысына қарай өтеді және бойында дүкендер, мейрамханалар мен мәдени орталықтар орналасқан.
Білім
Раанана қаласында 12 бастауыш, 10 орта және 8 жоғары мектеп бар. Дарынды оқушыларға арналған білім беру бағдарламалары үшінші сыныптан басталады. Қыздарды технологиялық пәндерді оқуға ынталандыру бағдарламасы, сондай-ақ технологияға бағытталған көшбасшылықты дамыту және ақпаратты басқару бағдарламасы әзірленді, бұл Израильдегі алғашқы бағдарлама. "Ness Technologies" компаниясымен бірлесіп жасалған бағдарламада дағдыларды дамытуға қадамдық әсер ететін заманауи технологиялар қолданылады. Раанана 5-тен 18 жасқа дейінгі мыңдаған баланың қажеттіліктерін қанағаттандыратын түстен кейінгі және кешкі сағаттардағы қосымша білім беру бағдарламаларын құрды. Бұл бағдарламалар шығармашылықты дамытуға, қоғамдық белсенділікті арттыруға және көшбасшылық қабілеттерін жетілдіруге көмектеседі. Қосымша білім беру жобаларына 20-дан астам қалалық "Batei Talmid" сабақтан тыс үйірмелер, күндізгі бағдарлама, музыка, би, өнер және ғылым орталықтары кіреді. Сонымен қатар, жазғы лагерьлер, жазғы шаралар, жастар университеті, би тобы, балалар парламенті, актерлік мектеп, сахналық өнер мектебі және көптеген қалаларға үлгі болып табылатын дарынды балаларға арналған бағдарламалар бар. Раанана Израильдің Ашық университеті мен Раанана колледжіне орталық.
Парктер мен мұражайлар
Раанана паркі – Шарон аймағындағы ең ірі қалалық парк. Онда жаяу және велосипед жолдары, спорт алаңдары, жануарлар бағы және балаларға арналған малдармен ойнау алаңы, сондай-ақ Раанана қаласының гербін еске түсіретін үш жапырақты көл бар. Көлде екі фонтан орналасқан, ал жаяу жүргіншілер көпір арқылы оны кесіп өте алады. Көлдің айналасында арнайы бақтар, оның ішінде Жеті түрлі өсімдіктер бағы мен көлеңкелі серуендеу жолдары бар. Мұнда сонымен қатар мейрамхана мен кішкентай сурет галереясы да бар. Құрылтайшылар мұражайы Раанананың алғашқы қоныс салушыларының тарихын, «Ахуза Алеф Нью-Йорк» қауымдастығының келуінен бастап, 1936 жылы қаланың жергілікті кеңес мәртебесін алғанға дейінгі кезеңді көрсетеді. Раанана паркінің амфитеатрында A ha, Backstreet Boys, Evanescence, Alice Cooper, Lauryn Hill, Tori Amos, Chick Corea, Ian Anderson, Ziggy Marley, The Cranberries, The Stranglers, Seal, Brian Wilson, Regina Spektor, Blondie және Pet Shop Boys сияқты әртістер концерт берген.
Ауруханалар мен медициналық мекемелер
Раанана қаласында Ловенштейн ауруханасының оңалту орталығы орналасқан. Ловенштейн 1958 жылы құрылған және Израильдің ең ірі денсаулық сақтау ұйымы Clalit Health Services басқаратын жалғыз оңалту ауруханасы болып табылады. Қазіргі көп қабатты ғимаратта қысқа және ұзақ мерзімді стационарлық емдеуге арналған 240 төсек орны бар. Ұлттық оңалту орталығы ретінде, науқастар елдің барлық аймақтарынан, барлық медициналық сақтандыру қорынан, Қорғаныс министрлігінен, Денсаулық сақтау министрлігінен, сондай-ақ Израиль мен шетелдегі жалпы ауруханалар мен клиникалардан қабылданады. Ловенштейн кампусы Clalit ұйымының басқа да қызметтерін де қамтиды, мысалы балалар даму орталығы және Clalit сақтандыру жоспарымен ішінара қаржыланатын баламалы және толыққанды емдеу клиникасы.
Спорт
Қаланың басты футбол клубы – «Хапоэль Раанана». Баскетболдан қала «Маккаби Раанана» командасымен ұсытылады, ол Ұлттық лигада ойнайды. «Раанана Құсқанаты» – жергілікті регби командасы, ал аймақ Израильдегі регби одағының орталығы болып табылады, «Регби Израиль» осы жерде орналасқан. Көптеген американдық эмигранттардың болуына байланысты «Раанана Экспресс» Израиль бейсбол лигасының алғашқы командасы болып табылады.