Кіріспе
Офаким (ʾŎfāqīm, немесе אוֹפָקִים ʾŌfāqīm, латынша. "көкжиеңістер") – Израильдің Оңтүстік округінде, Беер-Шевадан батысқа қарай 20 шақырым жерде орналасқан қала. 1955 жылы қалалық мәртебе алды. Оның ауданы 10 000 дунам (~3,9 шаршы миль; 10 км²). 1955 жылы даму қаласы ретінде салынған Офаким көп жылдар бойы ірі тоқыма өндіріс орталығы болды. Тоқыма өндірісін Израильден тысқары елдерге тапсыру экономикалық дағдарысқа алып келді, нәтижесінде Офаким ұзақ жылдар бойы жоғары кедейлік пен жұмыссыздық деңгейімен күресті. Содан бері жаңа зауыттар ашылды және қала қазіргі уақытта қарқынды даму үстінде. 2023 жылғы Израиль-ХАМАС соғысы кезінде Офаким қаласына енген ХАМАС террористері мен Израиль әскерлері арасында қақтығыс болды; Израиль қорғаныс күштері (IDF) келесі күні қаланы ХАМАС террористерінен тазартты.
Established as a development town in 1955, Ofakim was for many years a major textile manufacturing center. Outsourcing of textile manufacturing outside Israel caused economic stagnation, and Ofakim suffered high poverty and unemployment rates for many years. Since then, new factories have moved in, and the city is currently undergoing major development. Ofakim was the scene of fighting between Hamas terrorists who infiltrated the city and Israeli forces in a stand off during the 2023 Israel–Hamas war; the IDF cleared the city of Hamas terrorists the following day.
Тарих
1948 жылға дейін бұл аймақ Хирбат Футайс (خربة فطيس) деп аталатын, Аль-Тияхя тайпасының Аль-Кадират руының мүшелері қоныстанған бедуин елді мекені болды. Ол "Уади Футейс" бойында орналасқан, бұл маусымдық өзен Газа уадиіне құяды. Бұл елді мекенде бидай, арпа және қарбыз өсіріп, қой мен ешкі баққан бедуин тұрғындары тұрды. Елді мекен Беер-Шеба – Газа тас жолының бойында, бедуин тайпаларының жерінде стратегиялық тұста орналасқан. Тайпалар арасындағы қақтығыстар алаңдаушылық туғызғандықтан, Осман империясы жақын жерде Патиш (Футайс) бекінісін салған. 1948 жылғы соғыс кезінде (Ан Фар операциясы), шілде айының ортасында ауыл ИДФ-тың бақылауына өтті, ал жергілікті бедуиндер Әл-Мухаррақаға қашып, кейін Газа секторына қуылды. Тастап кетілген бедуин елді мекені 1948 жылдың қыркүйек немесе қазан айында "әскери" себептермен Израиль қорғаныс күштері тарапынан қиратылды. Офаким 1955 жылы Осман бекінісіне жақын және Хирбат Футайс орнында ауылдық аймақтар үшін қалалық орталық ретінде құрылды. Алғашқы тұрғындар Марокко мен Тунис елдерінен келген иммигранттар болды. 1955 жылы халық саны шамамен 600 адамды құрады. Бастапқыда тұрғындар қоралар мен темір қаптамалардан жасалған үйлерде тұрды, бірақ тұрақты тұрғын үйлердің құрылысы жылдам жүргізілді, ал алғашқы жылдары құрылыс индустриясы негізгі табыс көзіне айналды. 1956 жылдың соңында, Суэц дағдарысынан кейін Мысырдан қуылған еврей босқындары Израильге келгеннен кейін, 150 мысырлық еврей иммигрант отбасы, соның ішінде кейбір қараит яхудилері Офакимге қоныстанды. Келесі жылдары Ираннан 170 яхуди отбасы, сондай-ақ Үндістан мен Румыниядан келген иммигранттар келді. 1958 жылы Офакимге жергілікті кеңес мәртебесі берілді. 1950 жылдардың соңында құрылыс индустриясы әлі де негізгі жұмыс беруші болып қала берді, ал кейбір тұрғындар жақын маңдағы ауыл шаруашылығында жұмыс істеді, бірақ Офакимде алмазды жылтырату зауытынан бастап, 1959 жылы ашылған екі тоқыма фабрикасымен бірге өнеркәсіп те дами бастады. Сонымен қатар, қала көшелері асфальтталды, қоғамдық саябақтар ашылды және мектептер құрылды. 1961 жылы халық саны 4600 адамды құрады. Басқа даму қалаларындағыдай, өнеркәсіп секторы Офаким экономикасында маңызды рөл атқарды. 1972 жылы жалақы алатын жұмыскерлердің 32% (754 адам) осы салада жұмыс істеді, ал 1983 жылы – 924 адам (23%). Осы кезеңде тоқыма өнеркәсібі Офаким экономикасын басып озды. Көптеген тоқыма зауыттары ашылды, ал өнеркәсіп ең көп жұмыспен қамтиды, 1982-83 жылдары 72%-дан 1972 жылы 82%-ға дейін. Of–Ar (Ofakim–Argentina) тоқыма фабрикасы ірі жұмыс беруші болды. Офаким Израильде экономикалық тұрғыдан депрессиядағы қала ретінде танымал болды. 1997 жылы ол Израильдегі ең жоғары жұмыссыздық деңгейін – 15,3% көрсетті. 2004 жылы да жұмыссыздық деңгейі ең жоғары болды, ол 14%-дан сәл жоғары болды. 2008 жылы "Хаарец" газетінде былай деп жазылды: "Тұрғындардың үштен бір бөлігі әлеуметтік көмекке мұқтаж, ал жүздеген отбасы азық-түлікпен қамтамасыз етіледі. 50 және 60 жастағы тұрғындардың көпшілігі Офакимнен қашуды 20 жасынан бері армандап келеді. Зейнеткерлікке шыққан соң, олар кетеді". Звика Грингольд жаңа әкім болып сайланды. 2000-2010 жылдары Офаким экономикасының жақсаруы байқалды. Офакимде жаңа зауыттар ашу үшін салық жеңілдіктері берілді, сондай-ақ шағын бизнесті қолдайтын МАТИ ұйымының филиалы ашылды. Жоғары технологиялық өнеркәсіп те Офакимге енді. Қазіргі уақытта қалада бірқатар ірі даму жобалары жүзеге асырылуда. Офакимге палестиналық күштер 7 қазан күні 2023 жылғы ХАМАС басқаруымен Израильге жасалған шабуыл кезінде кірді. 2023 жылдың 8 қазанында Израиль қорғаныс күштері қаланы қайта басып алды. Шабуыл кезінде 50 израильдік, оның ішінде алты полицей қаза тапты.
Демография
2010 жылы тұрғындардың бес бөлігінің бірі – ультра православиелік, ал үш бөлігінің бірі – бұрынғы Кеңес Одағынан келген иммигранттар еді. Қалғандарының көпшілігі 1950-ші және 1960-шы жылдары қалаға келген иммигранттардың алғашқы ұрпағының мүшелері мен олардың ұрпақтарынан құралды. Бұған қоса, Израильге қоныс аударған, Газа жолағынан шыққан эфиопиялық яһудилер мен палестиналықтардың шағын қауымдастықтары да бар, олар Израиль билігімен ынтымақтастық еткен.
Білім
2001 жылы қалада 21 мектеп және 4 704 оқушы болды – 13 бастауыш мектеп (3 079 оқушы), ал 8 жоғары мектеп (1 625 оқушы). 12-сынып оқушыларының 43,3%-ы аттестат алуға құқылы болды.
Спорт
Израильдің 14 теннис орталығының бірі Офаким қаласында орналасқан. Ол 1990 жылы ашылып, алты кортқа ие. Қаланың футбол стадионы да бар. Офакимді айналатын Нахал Шомрия велосипед жолы 2010 жылы пайдалануға берілді. 60 сантиметр ені бар, жалғыз жол Офаким орманның 1500 дунамын (шамамен 375 акр) шарлап, Нахал Шомрия және Нахал Патиш арқылы өтеді, сондай-ақ сегіз жергілікті мошав айналасын қамтиды.
Көлік
Офакимге 25-ші тас жол және 241-ші бағыт арқылы жетуге болады. Офаким 264-ші тас жол арқылы Транс-Израиль тас жолымен байланысты. 2015 жылдың тамызында Ашкелон-Беер-Шеба темір жолы, Офакимді Тель-Авив және Беер-Шебамен байланыстыратын жаңа темір жол желісі салтанатты түрде ашылды, бұл Ашкелон мен Беер-Шеба арасындағы темір жол желісін толықтырды. Офаким темір жол станциясы 2015 жылдың 31 желтоқсанында ашылды. Бұл темір жол Офакимді оңтүстік-шығыстағы Беер-Шебаға, ал солтүстік-батыстағы Ашкелонға және одан әрі Үлкен Тель-Авивке жалғастырады. Ең жақын ірі халықаралық әуежай – Бен-Гурион әуежайы Офакимнен солтүстікке қарай шамамен 101 км қашықтықта орналасқан, және ол Транс-Израиль тас жолы арқылы саяхаттап жетуге болады.
Қалалық даму жоспарлары
Қала бірнеше жылдық тоқыраудан кейін 2015 жылдан бастап дамуға кірісті. Мыңдаған жаңа тұрғын үйлер, сауда және жұмыс орындары, сондай-ақ кинотеатры бар жастар орталығы салынды. Офаким теміржол станциясы 2015 жылдың желтоқсан айында 1000 автомобильге арналған тұрақпен аяқталды. 2017 жылы төрт жаңа және бір қалыптасқан ауданда 14 436 тұрғын үй салуға жаңа келісім жасалды, бұл қаланың халқын күрт арттырады. Сонымен қатар, келісімде Офакимнің оңтүстігінде индустриалды аймақты дамыту, инфрақұрылымға және қалалық жаңару жобаларына қаржыландыруды ұлғайту, сондай-ақ Офаким мен Рамон әуежайы арасында жаңа жол салу қарастырылған. Жоспар қала халқын екі есеге арттыруды көздейді. 13 қабатқа дейін биік үйлер салу да жоспарлануда.