Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ор-Йехуда (אור יהודה) – Израильдің Тель-Авив округіндегі шағын қала. Гуш-Дан аймағында орналасқан, 2021 жылы халқы 16 686 адамды құрады.
Or Yehuda (, أور يهودا) is a small city in the Tel Aviv District of Israel. Located in the area known as Gush Dan, in it had a population of .
Тарихқа дейінгі дәуір
Бұл жерде мыс-тас дәуірінен бастап адам қоныстары табылды.
Human settlement back to the Chalcolithic has been found on the site.
Ежелгі заман және Киелі кітап
Немесе Иегуда қаласы Киелі кітаптағы Оно қаласының орнында салынған. Бұл атауды канаандықтар, содан кейін израильдіктер де қолданған (Айқын деректер 8:12 (HE)), Бірінші және Екінші ғибадатхана дәуірлерінің барлық кезеңінде. Яһуди классикалық жазбаларында қаланың бұрын қабырғамен қоршалғандығы туралы айтылады.
Or Yehuda is located on the site of the biblical town of Ono. The name was used by Canaanites and then by Israelites as well (Chronicles 8:12 (HE)), all throughout the First and Second Temple periods. Jewish classical writings mention the city as being formerly enclosed by a wall.
Осман дәуірі
Екі мұсылмандық палестиналық ауылдың құрылыс аймағы, Кафр 'Ана шығыстан батысқа дейін, қазіргі Ор-Ехуда қаласының шегінде орналасқан. Екі ауылдың да тарихы кем дегенде 16 ғасырға дейін жетеді, сол кезде Хасеки сұлтаны оларды Иерусалимдегі дастарқанханасына (соқпа) берген. 18 және 19 ғасырларда бұл аймақ Лодтың Нахиесіне (кіші ауданына) қарасты, ол оңтүстіктегі қазіргі Модиин Маккабим Реут қаласынан солтүстіктегі қазіргі Элад қаласына дейін, ал шығыстағы төбелерден бастап, Лод аңғары арқылы батыстағы Яффаның шетіне дейін созылған. Бұл аймақта 20-ға жуық ауылда мыңдаған адам тұрды, олардың тамаша егістік жерлері ондаған мың гектарды құрады.
The built up area of two Muslim Palestinian villages, Kafr 'Ana in the east to the west, are located within the current Or Yehuda city limits. Both villages date back to at least the 16th century, when Haseki sultan endowed them to its Jerusalem soup kitchen. During the 18th and 19th centuries, the area belonged to the Nahiyeh (sub district) of Lod that encompassed the area of the present day city of Modi'in Maccabim Re'ut in the south to the present day city of El'ad in the north, and from the foothills in the east, through the Lod Valley to the outskirts of Jaffa in the west. This area was home to thousands of inhabitants in about 20 villages, who had at their disposal tens of thousands of hectares of prime agricultural land.
Британдық мандат
1931 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Кафр-Анада 449 үйдің ішінде 1824 мұсылман, ал Сакияда 142 үйдің ішінде 663 мұсылман тұрған. 1948 жылдың сәуір айының соңында Хагана «Хамец» әскери операциясын бастады, оның мақсаты Яффадан ішкі аймақтағы бірнеше ауылдарды басып алып, оны араб аймақтарынан оқшаулау еді. Тұрғындарды күтіп тұрған тағдыр нақты айтылмады, тек оларға кетуге рұқсат етілетіні хабарланды, бірақ жалпы бұйрықта «аумақты тазалау» көзделді және Кафр-Ана мен Сакия ауылдары құртылды.
In the 1931 census of Palestine conducted by the British Mandate authorities, Kafr 'Ana had a population of 1,824 Muslims in 449 houses and Saqiya 663 Muslim inhabitants in 142 houses. In the end of April 1948, the Haganah launched military operation Hametz, which aimed to conquer several villages inland from Jaffa to isolate it from the Arab hinterland. The fate awaiting the inhabitants was not made explicit, other than stating the inhabitants would be allowed to leave, but a general order envisaged 'cleansing the area' and the villages of Kafr 'Ana and Saqiya were depopulated.
Израиль мемлекеті
1949 жылы Ливия мен Түркиядан келген иммигранттар су және кәріз жүйесі жоқ Сақия және Кафр 'Ана ауылдарының қираған ғимараттарына қоныстанды. 1950–1953 жылдары бұрынғы ауылдық жерлерде Ма'абарот Сақия А, Сақия Б, Кафр 'Ана А және Кафр 'Ана Б құрылды. Бұл Ма'абароттарда негізінен Езра және Нехемия операциясы аясында келген Ирактан келген иммигранттар тұрды. Ма'абароттар сол кездегі билік органдарымен уақытша тұрақ ретінде қарастырылды, олардың орнында немесе басқа жерде тұрақты қоныстануға мүмкіндік болғанша. Көршілес Тель-Авив және Рамат-Ган қалаларын осы Ма'абароттарды өз муниципалдық шекараларына қосуға көндіруге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, ал Ма'абарот тұрғындары солтүстік және оңтүстіктегі жаңа қалаларға көшуге қарсылық танытты. 2008 жылы Эф'ал аймақтық кеңесі таратылды, кеңеске қарасты 461 тас жолының оңтүстігіндегі жерлер, соның ішінде Рамат Пинкас, Ор-Ехуда қаласына қосылды.
In 1949, immigrants from Libya and Turkey settled in the ruins buildings of the villages of Saqiya and Kafr 'Ana, which did not have water or sewage infrastructure. In 1950–1953 the Ma'abarot Saqiya A, Saqiya B, Kafr 'Ana A, and Kafr 'Ana B were established on the previous village lands. These Ma'abarot housed mainly immigrants from Iraq who arrived as part of Operation Ezra and Nehemiah. Ma'abarot at the time were treated by authorities as temporary accommodations until permanent resettlement could occur on site or elsewhere. Attempts to induce neighboring Tel Aviv and Ramat Gan to extend their municipal borders to cover these Ma'abarot failed, and the Ma'abarot residents resisted relocation to development towns in the north and south. In 2008, the Ef'al Regional Council was liquidated, and lands belonging to the council south of route 461, including Ramat Pinkas, were annexed to Or Yehuda.
Демография
CBS мәліметтері бойынша 2001 жылы қала тұрғындарының этникалық құрамы 100,0% еврейлерді құрады. 2001 жылы 13 900 ер адам және 14 000 әйел болды. Қала халқы жас бойынша келесідей таралып орналасқан: 34,6% - 19 жасқа дейін, 17,7% - 20 мен 29 жас аралығында, 20,5% - 30 мен 44 жас аралығында, 15,8% - 45 пен 59 жас аралығында, 3,1% - 60 мен 64 жас аралығында, ал 8,2% - 65 және одан жоғары жастағылар. 2001 жылы халық санының өсім қарқыны 3,4% болды.
According to the CBS, in 2001 the ethnic makeup of the city was 100.0% Jewish. In 2001 there were 13,900 males and 14,000 females. The population of the city was spread out, with 34.6% 19 years of age or younger, 17.7% between 20 and 29, 20.5% between 30 and 44, 15.8% from 45 to 59, 3.1% from 60 to 64, and 8.2% 65 years of age or older. The population growth rate in 2001 was 3.4%.
Экономика
Babylon Ltd., онлайн аударма бағдарламаларын әзірлейтін және тілдік шешімдер бағдарламасын ең көп жүктеу бойынша Гиннес рекордтарының иесі, Ор-Ехуда қаласында орналасқан. Израильдің Ұлттық жолдар компаниясының бас кеңсесі де Ор-Ехудада орналасқан.
Babylon Ltd., a developer of online translation programs that holds the Guinness World Record for the highest number of downloads of a language solution software, is based in Or Yehuda. The headquarters of the National Roads Company of Israel is located in Or Yehuda.
Білім беру және мәдениет
2000 жылы Ор-Ехудада 14 мектеп және 5147 оқушы болды (10 бастауыш мектепте 2894 оқушы, ал 6 жоғары мектепте 2253 оқушы). 2001 жылы 12-сынып оқушыларының 55,7%-ы аттестат алуға құқылы болды. 1982 жылы Ор-Ехуда, профессор Цви Арад пен Бернарк Пинчук Бар-Илан университетінде құрған математикадағы дарынды жастар бағдарламасына қатысқан алғашқы қалалардың бірі болды. Осы бағдарламаға қатысқан Ор-Ехуданың жоғары мектеп оқушыларының арасында Боаз Цабан болды, ол өз жетістіктері үшін ұлттық жүлделер жеңіп алды және қазір Бар-Илан университетінде математика профессоры болып жұмыс істейді. 1988 жылы Ор-Ехудада Ирак еврей қауымының тарихын көрсететін Вавилондық еврей мұрасы орталығы құрылды. Мұражай Мордехай Бен Порат даңғылы, 83-үй нөмірінде орналасқан, сонымен қатар кітапханасы да бар (көпшілікке тек жазба арқылы қолжетімді).
In 2000, Or Yehuda had 14 schools and a student enrollment of 5,147 students (10 elementary schools with 2,894 students, and 6 high schools with 2,253 students). 55.7% of 12th graders were entitled to a matriculation certificate in 2001. In 1982, Or Yehuda was one of the first few cities to take part in the Program for Talented Youth in Mathematics, established by Professor Zvi Arad and Bernark Pinchuk, at Bar Ilan University. Among the high school students of Or Yehuda participating in this program was Boaz Tsaban, who proceeded to win national prizes for his achievements, and is now a Professor of mathematics at Bar Ilan University. The Babylonian Jewry Heritage Center, a museum documenting the history of the Iraqi Jewish community, was established in Or Yehuda in 1988. The museum, located at Mordechai Ben Porat Av No. 83, also includes a library (open to the public by appointment only).
Спорт
Футбол командасы F. C. Ironi Or Yehuda қазіргі уақытта Лига Алеф Оңтүстік дивизионында, Израильдің төртінші лигасында ойнайды. 2019 жылдың 5 сәуірінде олар Лига Бетте Хапоэль Рамат Исраэль ФК-нан 5:1 есебімен жеңілді, бірақ олардың қақпашысы Исаак Хайик 73 жасында ең қарт ойыншы ретінде Гиннестің әлемдік рекордын жасады.
Football team F. C. Ironi Or Yehuda currently plays in the Liga Alef South Division, the fourth Israeli division. On 5 April 2019, they lost 5–1 to Hapoel Ramat Yisrael F. C. in the Liga Bet, but their goalkeeper Isaak Hayik, 73 years old, broke the Guinness World Record for oldest player.