Кіріспе

Массачусетс штатындағы көпiр

Лонгфеллоу көпірі – Бостонның Бикон-Хилл ауданын Кембридж, Массачусетс штатының Кендалл скверiмен байланыстыратын Чарльз өзенiнiң үстiнде орналасқан болаттан жасалған қабырғалы аркалы көпір. Көпір арқылы Массачусетс 3-жолы, MBTA Қызыл желісі, велосипед және жаяу жүргіншілер қозғалысы жүзеге асырылады. Бұл құрылым бастапқыда Кембридж көпірі деп аталды, ал оның бұрынғы құрылымы Батыс Бостон көпірі деп танылды; Бостон жаңа көпір үшін де ресми түрде "Батыс Бостон көпірі" атауын қолданды. Көпір орталық мұнараларының пішініне байланысты жергілікті халық арасында "Тұз және бұрыш көпірі" деп белгілі. Көпір Массачусетс көлік департаментінің (MassDOT) қарауында және бақылауында. Көпірден күн сайын шамамен 28 600 автокөлік пен 90 000 жолаушы өтеді. MBTA метросының жер үсті Чарльз/MGH станциясының бір бөлігі көпірдің шығыс жағында орналасқан және Чарльз айналымына қосылады.

Тарих

Бұл жердегі алғашқы өзеннен өту 1630 жылдары паром арқылы жасалған. Батыс Бостон көпірі (ақылы көпір) 1793 жылы жеке инвесторлар тобы, Ұлттық Ассамблеяның рұқсатымен салынды. Сол кезде Шығыс Кембриджде санаулы ғимараттар ғана болған. Көпірдің ашылуы Кембридждің Мейн-стрит бойында құрылыс шарына әкелді, ол көпірді Ескі Кембриджге жалғастырды. Шығыс Кембриджде жаңа көшелер салынды және Чарльз өзенінің батпақты жерлерінен жерлер қайтарылды. Кембридж және Конкорд тас жолы (қазіргі Бродвей) 1812 жылы көпірдің батыс жағына қосылды. Көпір 1858 жылдың 30 қаңтарында ақысыз болды. Бостонның алғашқы ат вагондары желісі, Баудоин алаңы мен Гарвард алаңы арасында Батыс Бостон көпірі арқылы жүретін Кембридж темір жолы 1856 жылдың 26 наурызында ашылды. Көпір Бостон мен Кембридж арасындағы маңызды байланыс болды, ол ақырында Батыс соты темір жолы ретінде біріктірілген өсіп келе жатқан ат вагондары жүйесі үшін негізгі буынға айналды. Гарвард алаңы – Баудоин алаңы желісі 1889 жылдың 16 ақпанында Вест-Энд желісімен электрлендірілді. 1898 жылы Кембридж көпірі комиссиясы құрылды, оның мақсаты «Чарльз өзенінен жаңа көпір салу, ол Кембридж көпірі деп аталады, бұл көпір Батыс Бостон көпірі орнында немесе оған жақын орналасқан және аталған қалалар арасындағы қалыпты жол жүру үшін, сондай-ақ Бостонның жоғары және жер үсті вагондары үшін қолайлы болады». Комиссияның 1898 жылдың 16 маусымындағы алғашқы отырысында Уильям Джексон бас инженер болып тағайындалды, одан кейін Эдмұнд М. Уилрайт кеңесші архитектор болып тағайындалды. Олар екеуі де Еуропаға сапар шегіп, Францияда, Германияда, Австрияда және Ресейдегі көрнекті көпірлерді мұқият зерттеді. Оралғаннан кейін олар әртүрлі типтегі көпірлерді, соның ішінде тас және болат аркалы көпірлерді зерттеді. Уилрайт 1893 жылғы Колумбия көрмесінен шабыттанды және Еуропаның ұлы көпірлерін қайта жасауға тырысты. Сол кездегі мемлекеттік және ұлттық ережелер ашылатын көпірді талап етсе де, ашылмайтын көпір арзан, көрікті және жол қозғалысына кедергі келтірмейтіні анық болды. Мемлекет тиісінше ережелерін өзгертті, ал Соғыс министрлігі де осылай істемегеннен кейін АҚШ Конгресі көпірге рұқсат беретін заң жобасын жасады, оған президент Уильям Маккинли 1900 жылдың 29 наурызында қол қойды. Құрылыс 1900 жылдың шілдесінде басталды, көпір 1906 жылдың тамызында қозғалысқа ашылды және 1907 жылдың 31 шілдесінде Массачусетс штатының Бас ассамблеясы Генри Уодсворт Лонгфеллоуты құрметтеу үшін ресми түрде ашылды, ол 1845 жылғы «Көпір» өлеңінде Батыс Бостон көпірінің алғашқы нұсқасы туралы жазған болатын. Көпірдің екі басында тас мұнаралармен әшекейленген жаяу жүргіншілер баспалдақтары бар. Бастапқыда олар Чарльз өзенінің жағалауына алып кетті, және Кембридж жағында олар әлі де солай. Бостон жағында 1950-1951 жылдары Строу драйвының салынуы жағалау сызығын жылжытты, сондықтан баспалдақтар қазір Строу драйвынан өзеннен бөлінген жер учаскелеріне алып кетеді. Жоғары жатқан жер телімінен шығуға мүмкіндік жоқ, себебі ол жерде шығу жолы бар, ал төменгі жатқан жер телімінде тағы бір шығу жолынан өтетін өткел бар. Чарльз өзенінің жағалауына жету үшін жаяу жүргіншілер енді көпірдің соңына дейін жаяу жүргіншілер жолымен жүруі керек және Лонгфеллоу көпірінен оңтүстікке қарай Чарльз шеңберіндегі Франсис Апплтон көпіріне, мүгедектер арбасына қолайлы жаяу жүргіншілер көпіріне өтуі керек. Жаңа көпір трамвай жолдарымен және бастапқыда пайдаланылмаған орталық бөлігімен салынды. 1912 жылдың 23 наурызында Кембридж-Дорчестер желісі (қазіргі Қызыл желі) Гарвард алаңынан басталып, Гарвард алаңына дейін ашылды, көпірдегі трамвай жолдары Кембридж туннелін Бикон-Хилл туннелімен байланыстырды. Метро желісі трамвай қозғалысын көпірде едәуір азайтты, 1925 жылдың 14 желтоқсанында көпірдегі соңғы трамвай маршруты Кендалл алаңы – Баудоин алаңы автобус маршрутымен ауыстырылды. Чарльз станциясы көпірдің Бостон жағында 1932 жылдың 27 ақпанында ашылды, ол Вест-Энд пен Массачусетс бас ауруханасына қызмет көрсетті, автобус маршруты тоқтатылды. 1924 жылдан 1952 жылға дейін Шығыс Бостон туннелінен келмейтін пойыздар көпірдегі трамвай жолдарымен жүріп, Кембридж жанында Кембридж-Дорчестер желісіне ауысты. Көбінесе түнгі уақытта орындалатын бұл маневрлер пойыздарға Элиот шеберханаларына жетуге мүмкіндік берді, өйткені Шығыс Бостон туннелі ауыр техникалық қызмет көрсету орталығына ие емес еді. Оңтүстік жол алынып тасталғанға дейін екі трамвай жолы да 1930 жылға дейін пайдаланылды.

Елеусіз қалдыру

Лонгфеллоу көпірі, Ұлттас Достастықтағы көптеген көпірлер сияқты, тозып, күйреуге ұшырады. 1907 жыл мен 2011 жыл аралығында көпірде жасалған жалғыз маңызды жөндеу – 1959 жылғы шағын қайта жаңарту жобасы және 2002 жылы жасалған бірнеше ұсақ жөндеулер болды. 2008 жылдың ортасында екі мемлекеттік қызметкер көпірден жөндеу үшін алынған 2347 фут (715 м) сәндік темір әшекейлерін ұрлап, металл тескісіне сатты. Олардың бірі – Табиғатты қорғау және демалыс департаментінің аудан басқарушысы болған бұл екі адамға тарихи парапеттің түпнұсқа бөліктері үшін 12 147 доллар алғаны үшін айып тағылды. Бұл бөліктерді 2012 жылға жоспарланған қайта жасауға кеткен шығын 500 000 доллардан аспауы тиіс еді. Кейіннен 2009 жылдың қыркүйегінде олар сотталды. 2008 жылдың ортасында батыс жаяу жолы мен ішкі қадам жабылып, Қызыл желі метросының қозғалысы шектелді, ал 4 шілдедегі оттық шоуды тамашалаушылар көпірдің салмақ пен дірілден құлауы мүмкін деген опасынан көпірге кірмейтін болды. Көпірді қайта жаңартуға облигация сатудан түскен қаражат жұмсалды, алдымен оның құны 267,5 миллион долларға бағаланды. Егер көпірді үнемі күтіп-жөндеуге болғанда, оның жалпы тарихи құны шамамен 81 миллион долларға жетер еді. Жобалау 2005 жылдың көктемінде басталды, құрылыстың 2012 жылдың көктемінде басталып, 2016 жылдың көктемінде аяқталуы күтілді. Көпірдің жағдайы соншалықты нашар болғандықтан, мемлекет толыққанды қалпына келтіру жоспарының дайын болуын күте алмады. SPS New England Inc компаниясымен 17 миллион долларлық уақытша жөндеу жұмыстарына келісімшарт жасалды. 2010 жылдың тамызында жұмысшылар көпірге жақын жатқан тротуарларды ADA стандартына сәйкес жаңарту жұмыстарын бастады. 2011 жылдың наурыз айында II кезеңнің құрылымдық тексерулері мен тас қамал тіректерін тазалау жұмыстары басталды. 2011 жылдың мамыр айында MassDOT 1953 жылдан бері боялмаған болат аркалық ленталарынан тотты ағызып, тазалау жұмыстарын бастайтынын хабарлады. Жұмысшылар аркалық ленталарына грунт жағып, оларды болашақтағы күрделі жөндеуге дайындау жоспарланған. Барлық жұмыстар 2011 жылдың желтоқсанына дейін аяқталуы тиіс еді.

Үлкен қайта құру жобасы

Көпірдің құрылымдық элементтерін ауыстыру және оның тарихи келбетін қайта жаңарту мақсатында 255 миллион долларлық жоба 2013 жылдың жазында басталды. Жобаны аяқтау үшін MBTA Қызыл желісі метросының кемінде 25 демалыс күні жабылуы күтілді, соның ішінде жылдам транзит жолдарының уақытша ауыстырылуы да қарастырылды. Бостоннан Кембриджге бағытталған шығыс бағыттық қозғалыс жобаның күтілетін үш жылдық құрылыс кезеңі бойы көпірден басқа маршрутқа бағытталатын еді. Жобаның барлық кезеңі бойында бір қатарлы қозғалысқа рұқсат етілуі мүмкін еді, ал кейбір уақыттарда ол тек автобустарға ғана арналуы мүмкін. MassDOT ұсынған компьютерлік анимациялық фильм көпірді жаңартудың күрделі алты кезеңін егжей-тегжейлі көрсетті, соның ішінде аралықтың орта сызығындағы тұрақты рельстік жолдың қайта құрылуын қамтамасыз ету үшін "шоу-флай трек" (қос жол) уақытша орнатылуы да көрсетілді. Көпірдің жобалау-құрылыс кезеңі MassDOT бақылауымен White Skanska Conslgli мердігерлерінің бірлескен кәсіпорнына тапсырылды. Алдын ала жобалау жұмыстарын Jacobs Engineering жүргізді. STV, Inc. жобаның соңғы жобалаушы инженері және инженерлік бақылауды жүзеге асырды. Жобада жаяу жүргіншілер мен велосипед жолдарының ені кеңейтілуі көзделген.

Лонгфеллоу көпірін қалпына келтіру және жаңарту жобасы 2016 жылы аяқталуы жоспарланған, бірақ тарихи ескерткіштің қалпына келтіруіне байланысты, ескірген құрылыс технологияларын (мысалы, қадалау) пайдалану қажет болғандықтан аяқталу мерзімі 2018 жылдың желтоқсанына дейін ұзартылды. 2016 жылдың тамызында көпірдің шығыс жағы жұмысты жылдамдату мақсатында жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге қоса, барлық қозғалысқа толығымен жабылды. Бұл шара көпірді 2018 жылдың маусым айына дейін толық ашуға мүмкіндік беру үшін қабылданды. Көп жылдық кешігулерден кейін көпір 2018 жылдың 31 мамырында толыққанды ашылды, бірақ жобаның кейбір бөліктері, мысалы, Строу драйвы арқылы өтетін жаяу жүргіншілер көпірін ауыстыру жұмыстары 2018 жылдың күзіне дейін аяқталды. MassDOT магистральдық әкімшісі Джонатан Л. Галливердің мәлімдемесіне сәйкес, қайта құру жобасының жалпы құны 306,6 миллион долларға бағаланды. Мердігерлермен келісімге келгеннен кейін штат 303,7 миллион долларлық бюджеттік шығындар есебінен 305,5 миллион доллар төледі, оның ішінде шығындардың артуы да ескерілді.