Кіріспе

Интеллектуалдық меншік саласында маманданған заңгер. Патенттік адвокат – патенттерді алуда клиенттерді өкілдік етуге және патенттік құқық пен практикаға қатысты барлық мәселелер мен процедураларда, мысалы, патенттік өтінімдерді беру және берілген патенттерге наразылық білдіру сияқты қызметтерді атқару үшін қажетті арнайы біліктілікке ие адвокат.

Терминология

"Патенттік адвокат" термині әр елде әртүрлі қолданылады, сондықтан ол жалпы заңгерлік тәжірибемен салыстырылатын заңдық біліктілікті талап етуі мүмкін немесе талап етпеуі мүмкін. Кейбір елдерде "патент агенті" және "патенттік заңгер" атаулары да қолданылады. Кейбір юрисдикцияларда бұл терминдер бір-бірімен алмастырылатын болса, ал басқаларында "патенттік заңгер" атауы тек заңгерлік білімі бар адамдарға ғана беріледі. 2022 жылдан бастап Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (WIPO) және Халықаралық зияткерлік меншік адвокаттары федерациясы (FICPI) патенттік агенттер сияқты мамандардың патенттік өтінімдерді дайындау дағдыларын жетілдіру үшін арналған оқу бағдарламасын ұсынады.

Рөл

Ірі патенттік кеңселердегі патенттік сараптаманы қарау бойынша жасалған зерттеу патенттік сенімділер фирмаларының, әсіресе, АКТ сияқты аз регламенттелген және қарқынды дамитын технология салаларында, патент алу процесінде маңызды рөл атқаратынын көрсетеді.

Біліктілік режимдері

Еуропада ұлттық патенттік кеңселерде патенттік сенімді ретінде қызмет етуге қойылатын талаптар, Еуропалық патенттік кеңседе (ЕПК) немесе Еуразиялық патенттік кеңседе (ЕАПК) қызмет етуге қажетті талаптардан ерекшеленеді. Ұлттық деңгейде талаптар біркелкі емес.

Канада

Канадада тіркелген патенттік агент болу үшін төрт күн ішінде төрт біліктілік емтиханын тапсыру қажет. 2014 жылдың 1 мамырынан бастап, егер оқушы Канадада тұратын және Канадада патенттік құқық және практика саласында, оның ішінде өтінімдерді дайындау және қарау процесінде кемінде 24 ай жұмыс істеген болса, патенттік агенттің оқушысы емтихан тапсыра алады. Басқа елдің патенттік кеңсесі алдында практика құқығы барларға дейін 12 айға дейінгі тәжірибе есептеледі. Сондай-ақ, егер адам Канаданың тұрғыны болса және кемінде 24 ай бойы Канаданың патенттік кеңсесінің сарапшылар тобында жұмыс істесе, емтихан тапсыруға құқылы. Төрт емтиханның әрқайсысы (жеке-жеке А, В, С және D деп аталады) төрт сағатқа созалады. А емтиханы патенттік өтінімді жасауға қатысты. В емтиханы патенттің күшін тексеруге қатысты. С емтиханы ресми жауап дайындауға қатысты. D емтиханы патенттің бұзылуына қатысты. АҚШ жүйесінен өзгеше, Канададағы емтихан форматы қағазға негіделген, эссе және қысқа жауаптардан тұрады және жылына кемінде бір рет, әдетте сәуір айында өткізіледі. Нәтижелер әдетте 5 ай ішінде белгілі болады. Бірінші рет тапсырғандардың өту көрсеткіші шамамен 1% құрайды, ал 2012 жылы жалпы өту көрсеткіші 7% болды және төмендеу тенденциясын көрсетуде, сондықтан емтихан өте қиын және көптеген үміткерлер оны бірнеше жыл бойы тапсыруға тырысады. Өту үшін үміткерлер әр емтиханда 100 баллдан кемінде 50 балл алып, барлық төрт емтиханда кемінде 240 балл жинауы керек. Жақындағы өзгерістер үміткерлерге ең төменгі жиынтық баллға жетпеген немесе бір емтиханды өтпеген жағдайда, 60-тан жоғары балл алған емтихан бойынша бағасын келесіге көшіруге мүмкіндік береді. Канаддық Интеллектуалдық Меншік Институты (IPIC) әр жазда және күзде қайта қарау курстарын өткізеді. Жазғы курс көбінесе күзгі курстан қарағанда жалпылама болып келеді, онда практикалық емтихандарға дайындалуға көбірек назар аударылады. Сертификат алғаннан кейін, тіркелген патенттік агентке Канаданың Патенттік заңына сәйкес, Канаданың Интеллектуалдық Меншік Офисіне патенттік қорғау алу үшін өтініш білдірген өтініш берушілерді өкілдік етуге құқық беріледі.

Еуропалық патенттік ұйым

Еуропалық патенттік ұйымның негізгі органы болып табылатын Еуропалық патенттік кеңсе (ЕПҰ) еуропалық патенттер беру міндетін атқарады (сондай-ақ, қарсылық процедураларында үшінші тараптардың еуропалық патенттердің күшін жою туралы шағымдарын қарап, шешім шығарады). ЕПҰ Еуропалық патенттік конвенция (ЕПК) негізінде құрылған және Еуропалық Одаққа заңдық жағынан бағыныссыз. ЕПҰ алдында клиенттерді (әдетте патент өтінім берушілерді, патент иелерін және қарсылық білдірушілерді) заңды түрде өкілдік ету үшін патенттік сенімді адам алдымен осы лауазымда кәсіби өкіл ретінде тіркелуі керек. Тіркелу үшін жеке тұлға Еуропалық патенттік сенімді адамға лайықты болуы керек және осы мақсатта жазбаша емтиханды тапсыруы керек, ол – Еуропалық біліктілік емтиханы (ЕБЭ). ЕБЭ әдетте төрт бөлімнен тұрады. Көбінесе, патент өтінім берушінің (немесе олардың барлығы, егер біреуден астам болса) ЕПК-ге қатысушы мемлекетте тұрақты орны болмаған жағдайда өкіл қажет болады.

Германия

Германияда тек патенттік адвокаттар (немесе барлық құқық салаларында клиенттерді өкілдік етуге құқылы адвокаттар) ғана Германияның Патенттік және Сауда Белгілері Офисінің (DPMA) алдында шетелдік клиенттерді өкілдік етуге құқылы. Неміс патенттік адвокаттары инженерлік немесе табиғат ғылымдары бойынша университет бітіріп, өнеркәсіпте тәжірибе жинағаннан кейін қосымша үш жылдық білім алуға қабылданады, яғни 26 айлық заңгерлік тағылымдаманы Германиядағы беделді патенттік адвокаттың қатысуымен аяқтап, осымен қатар неміс заңын оқып, содан кейін интеллектуалдық меншік саласында оқудан өтеді және DPMA-да емтихан тапсырады. Олар сондай-ақ клиенттерін Германияның патенттік (және сауда белгілері) федералдық сотында және патенттік (жарамсыздық) істер бойынша Германияның Жоғарғы Сотында өкілдік етуге құқылы.

Гонконг

Гонконгта патенттік адвокаттар немесе агенттер мамандығын реттейтін ережелер жоқ. Мұның басты себебі – Гонконгта 20 жылдық стандартты патентті бастапқы түрде беру жүйесінің болмауы. Гонконг Қытай Халық Республикасында, Еуропалық патент бюросында (Ұлыбританиясы көрсетілген) немесе Ұлыбританияда тіркелген және берілген стандартты патенттерді немесе өнертабыс патенттерін мойындайды. Бұл патенттерді белгіленген мерзім ішінде Гонконгта сараптамасыз қайта тіркеуге болады. 2011 жылдың 4 қазанында Гонконг Әкімшілігі Гонконгтағы патент жүйесін қарау туралы консультациялық қағазды жариялады.

Үндістан

Үндістанда Индия патенттік кеңсесінде практика жасауға тіркелген адам "тіркелген патенттік агент" немесе жай ғана "патенттік агент" деп аталады. Үндістанның патенттік заңдарында "патенттік адвокат" деген тағайындама нақты айтылмаған. Сондықтан, Үндістанда патенттік адвокат пен патенттік агенттің рөлі әртүрлі. Индия патенттік кеңсесі патенттік агентті тіркеу үшін жыл сайын біліктілік емтиханын өткізеді (бұрын жылына екі рет өткізілетін). Индия патенттік заңы біліктілік емтиханына қатысу үшін адамдардың ғылым немесе техникалық білімі болуын міндеттейді. Басқа да талаптарға Үндістан азаматы болу және 21 жасқа толу кіреді. 2010 жылдың 1 сәуірінде Үндістанда шамамен 2000 тіркелген патенттік агент болды. Алайда, 2013 жылдың 15 наурызындағы Мадрас жоғары сотының (бір судьясы) шешімінде адвокаттар, мойындалған университеттің заңгерлік дипломын алғандықтан, патенттік агенттің барлық жауапкершіліктерін орындауға, өкілдік етуге және қарауға құқылы екендігі айтылды. Бір судья патенттік кеңсесі алдында өкілдік ету үшін адвокаттарға ақпараттық технология сияқты қосымша ғылыми/техникалық біліктілік қажет деген пікірді қабылдамады. Осы шешімге сәйкес, Инженерлік және ғылым салаларындағы дипломы бар адвокаттар Үндістанда "тіркелген патенттік адвокаттар" болып табылады.

Жапония

Жапонияда патенттік мамандар бенриши деп аталады және осы атақты алу үшін біліктілік емтиханын тапсыруы керек. Бенриши түрлі зияткерлік меншік салаларындағы заңмен жұмыс істеуге (патенттер, сауда белгілері, авторлық құқықтар, бәсекелестіктің бұзылуы және коммерциялық құпиялар) құқылы, сондай-ақ Жапониядағы патенттік адвокаттар заңымен белгіленген шеңберде сот және арбитраж процестерінде клиенттерді өкілдік етуге уәкілеттік алды. Баристерлер (bengoshi) де Жапониядағы адвокаттық қызмет туралы заңтың 3-бабына сәйкес патенттік адвокаттар ретінде жұмыс істеуге құқылы. Патенттік адвокат Жапон патенттік адвокаттар қауымдастығына автоматты түрде қабылданады (Патенттік адвокаттар туралы заңның 60-бабы).

Тайвань

Тайвань – технологияға негізделген, өнеркәсіптік дамыған ел және жылына 80 000-нан астам патенттік өтінім қабылдайды (2006–2008 жж.). Алайда, саяси себептерге байланысты Тайвань Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының (ДЗМҰ) мүшесі емес. Тайваньда патенттік адвокат ретінде тіркелу үшін, емтиханды жүргізетін Сынақ институтының (Examination Yuan) патенттік адвокат емтиханын тапсыру, Тайвань зияткерлік меншік кеңсесіндегі міндетті практикаға дейінгі оқу курсын (60 сағат) аяқтау және Тайвань патенттік адвокаттар қауымдастығына қосылу қажет. Тексеру. Қытай Республикасының (Тайвань) азаматтары, мемлекеттік немесе аккредиттелген жеке колледждер мен жоғары оқу орындарындағы ғылым, инженерия, медицина, ауыл шаруашылығы, табиғат ғылымдары, зияткерлік меншік құқығы, дизайн, құқық немесе ақпараттық басқару мамандықтарын бітірген, сондай-ақ Білім министрлігінің талаптарына сай, эквивалентті шетелдік оқу орындарында оқыған және осы туралы сертификаттары бар адамдар патенттік адвокат емтиханына қатысуға құқылы. Сол сияқты біліктілігі бар шетел азаматтары да осы емтиханға қатыса алады. 2009 жылдың 11 желтоқсанында құрылған және 2009 жылдың 30 желтоқсанында Ішкі істер министрлігінде тіркелген.

Ұлыбритания

Кез келген адам Ұлыбритания патенттік кеңсесінде өкілдік ете алады, бірақ "патенттік агент", "патенттік адвокат" және "тіркелген патенттік адвокат" (бұл "тіркелген патенттік агент" дегенмен мағынасы бірдей) атаулары тиісті біліктілік алғандарға ғана беріледі. "Патенттік адвокат" атауын патенттер саласында мамандандырылған тәжірибесі бар заңгерлер де қолдана алады, ал "патенттік агент" термині тиісті мамандандырылған емтихандарды сәтті тапсырған тұлғаларды білдіреді. Біліктілікке PEB патенттік негізгі деңгейдегі емтихандарды (немесе Лондонның Queen Mary университеті ұйымдастырған сияқты, белгілі бір университет курстарын аяқтау арқылы босату) және содан кейін PEB патенттік жоғары деңгейдегі емтихандарды тапсыру арқылы қол жеткізіледі. PEB патенттік негізгі емтихандары: FC1 (бұрынғы P1) – Ұлыбритания патенттік заңнамасы мен рәсімдері, FC2 (бұрынғы "Заң") – Негізгі ағылшын заңнамасы, FC3 (бұрынғы P5) – Халықаралық патенттік заңнама, FC4 (бұрынғы "D&C") – Дизайн және авторлық құқық, FC5 (бұрынғы P7) – Сауда белгілері туралы заң. PEB патенттік жоғары деңгейдегі емтихандары: FD1 (бұрынғы P2) – Патенттік практика, FD2 (бұрынғы P3) – Патенттік өтінімді жасау, FD3 (бұрынғы P4) – Патенттік өтінімді өзгерту және FD4 (бұрынғы P6) – Патенттің бұзылуы және жарамдылығы. FD2 және FD3 емтихандарынан босатуды тиісті Еуропалық біліктілік емтихандарын (сәйкесінше A және B емтихандарын) тапсыру арқылы алуға болады. Патент адвокаттарының жарғылық институсының мүшесі болу, өзін "Жарғылық патент агенті" немесе "Жарғылық патент адвокаты" деп атауға құқық береді. (Фелоуға сайлану үшін адам Ұлыбританияның жоғары деңгейлі емтихандарын тапсырып, жеткілікті кәсіби тәжірибе жинақтауы және екі қолданыстағы Фелоудың ұсынысы болуы керек.)

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та маман патенттік адвокат немесе патенттік агент бола алады. Патенттік адвокаттар мен патенттік агенттердің екеуі де АҚШ Патент және сауда белгілері кеңсесінде (USPTO) клиенттерді қорғау және өкілдік ету үшін бірдей лицензияға ие. Патенттік агенттер мен патенттік адвокаттар патенттік өтінімдерді дайындауға, беруге және қарауға құқылы. Sperry v. Florida ісінде АҚШ Жоғарғы Соты атап өткендей, патенттік агенттер мен патенттік адвокаттар патентке қол жеткізу мүмкіндігі туралы пікірлер де бере алады. 1790 жылы USPTO бірінші патентті бергеннен бері шамамен 73 000 азамат USPTO тіркеу емтиханын сәтті тапсырды, бұл оларға патенттік өтінімдерді қарауға тіркелуге мүмкіндік берді. (Бұл жалпы санына қазіргі патенттік сарапшылар кірмейді, олар патенттік адвокаттар немесе агенттер ретінде жұмыс істеуге құқылы емес және тіркелген мамандар тізімінде көрсетілмейді.) Бүгінде тіркелген патенттік адвокаттар мен агенттер тізімінде шамамен 45 000 адам бар, олардың 34 000-нан азы заңгерлік қызмет көрсетуге лицензия алған. Штаттар арасында Калифорнияда ең көп патенттік адвокаттар (және агенттер) бар, одан кейін Нью-Йорк және Техас. Адам санына шаққанда Делавэр штатында кез келген штаттан (Колумбия округін қоспағанда) көбірек патенттік адвокаттар (және агенттер) бар. Патенттік адвокаттар мен патенттік агенттердің екеуі де техникалық білімге ие болуы керек (мысалы, инженерия, химия немесе физика) және USPTO тіркеу емтиханын тапсырып өтуі керек (ресми түрде АҚШ Патент және сауда белгілері кеңсесі алдында патенттік істерді жүргізуге тіркелу емтиханы деп аталады және көбінесе «Патенттік бар» деп аталады). Патенттік адвокаттар кем дегенде АҚШ-тың бір штатында немесе аумағында немесе Колумбия округінде заңгерлік қызмет көрсетуге рұқсат алуы керек. Патенттік адвокаттар штат немесе аумақта заңгерлік қызмет көрсетуге рұқсат алғандықтан, олар осы юрисдикцияда қызмет көрсетуге рұқсат етілген жағдайда немесе юрисдикцияның заңдары басқаша рұқсат берген жағдайда Патент кеңсесінен тыс заңгерлік қызметтерді де ұсына алады. Бұл заңгерлік қызметтерге клиентке өнертабысты лицензиялау мәселелері бойынша кеңес беру, Патент кеңсесінің шешіміне шағымдану, бұзушылық үшін сотқа шағымдану, клиенттің берілген патентының талаптарын біреу бұза ма, және керісінше, клиент басқа біреудің берілген патентының талаптарын бұза ма деген мәселелер кіреді. Патенттік агенттер осы сипаттағы заңгерлік қызметтерді ұсына алмайды, сондай-ақ USPTO-ның бөлігі болып табылатын Сауда белгілері кеңсесі алдында клиенттерді өкілдік ете алмайды. Патенттік агент немесе патенттік адвокат ретінде тіркелу үшін USPTO тіркеу емтиханын тапсыру қажет. Көбінесе «патенттік бар» деп аталатын бұл емтихан кандидаттың патенттік құқық туралы білімін және Патенттік сараптамалық рәсімдер нұсқаулығында (MPEP) баяндалған USPTO саясатын және процедураларын тексереді. Емтихан көп таңдаулы форматта 100 сұрақтан тұрады және емтихан тапсырушыларға MPEP-тің PDF нұсқасын пайдалануға рұқсат етіледі. Бір ресми емес баллrefn|Бұл балл «бір ресми емес» болып саналады, себебі 100 сұрақтың тек тоқсанға балл қойылады. «Сәйкесінше, емтиханды тапсыру үшін үміткер тоқсан сұрақтың жетпіс пайызын (алпыс үш) дұрыс жауап беруі керек». Америкалық өнертабыстар туралы заңның 2013 жылдың наурызында күшіне енген ережелері емтиханға енгізілгеннен бері емтихан тапсыру көрсеткіші айтарлықтай төмендеді. Мысалы, 2005 жылдың 9 маусымынан 2006 жылдың 17 қазанына дейін MPEP-тің 8-ші басылымының 2-ші қайта қаралуына негізделген емтиханды 4165 үміткердің 58,2% тапсырды. Қазіргі емтихан негізінен 2018 жылдың 16 тамызындағы жағдай бойынша MPEP-тің 9-шы басылымының 08.2017 жылғы қайта қаралуына негізделген. АҚШ азаматы емес және АҚШ-та тұрмайтын өтініш берушілер 37 CFR § 11.6 ((c) бойынша рұқсат етілген жағдайларды қоспағанда тіркеуге құқылы емес. Канададан басқа әлемдегі ешбір ел АҚШ азаматтарына АҚШ өз азаматтарына беретін құқықты бермейді. Алайда, Канаданың Интеллектуалдық меншік кеңсесі АҚШ-тың патенттік агенттеріне немесе адвокаттарына USPTO-ның Канаданың патенттік агенттеріне беретін артықшылықтарды бермейді. Патенттік адвокат клиентінің өнертабысын түсіну үшін технологияны жақсы түсінуі керек, сонымен қатар өтініш берушілердің ғылыми немесе техникалық білімі болуы тиімді. Патенттік адвокаттығына біліктілік алу үшін техникалық немесе ғылыми білімі болу міндетті емес, бірақ патенттік адвокаттар патенттердің және патенттік өтінімдердің техникалық және ғылыми аспектілерін түсінуге қабілетті болуы керек. А санаты: талап етілетін техникалық пән бойынша бакалавр дәрежесі. Өтініш беруші аккредиттелген бакалавр дәрежесін инженерлік, физика, фармакология, биология, биохимия немесе компьютерлік ғылым сияқты академиялық салаларда аяқтағанын растайтын құжаттарды ұсынады. Аккредиттелмеген мекемеден алынған диплом немесе техникалық сала бойынша магистратура дипломы негізінде біліктілік алу мүмкін, сондай-ақ басқа оқу және тәжірибе де қарастырылуы мүмкін. В санаты: басқа пән бойынша бакалавр дәрежесі. Егер өтініш беруші А санаты бойынша емтихан тапсыруға біліктілік алмайтын дипломға ие болса, бакалавр дәрежесі бар өтініш беруші OED директорын қанағаттандыратын ғылыми және техникалық оқудан аккредиттелген АҚШ колледжі немесе университетінде бакалавр дәрежесі алғандай білімге ие екенін дәлелдеуі керек. Басқа оқу және білім емтиханға біліктілік детерминациясына қатысты болуы мүмкін. С санаты: практикалық инженериялық немесе ғылыми тәжірибе. Практикалық инженериялық немесе ғылыми тәжірибеге сүйенетін және А немесе В санатына сәйкес келмейтін өтініш беруші инженерлік негіздер емтиханын (FE емтиханы) тапсырғанын растау арқылы қажетті техникалық оқуды растай алады. Үміткерде сондай-ақ «жақсы моральдық сипаттама мен беделге» ие болу керек (37 CFR 11.7). АҚШ-тан тыс жерде практикалық қызмет атқаратын патенттік агент немесе патенттік адвокат АҚШ азаматы болуы керек.

Белгілі патенттік адвокаттар мен агенттер

Патенттік сенімділер мен агенттердің тізімін қараңыз, соның ішінде патенттік сенімді болып табылатын көркем әдебиеттік кейіпкерлер де бар.