Кіріспе

Орегон штатындағы арал Сауви аралы, АҚШ-тың Орегон штатында, бастапқыда Вапато аралы немесе Ваппату аралы деп аталған, Колумбия өзені бойындағы ең үлкен арал және АҚШ-тың ең ірі өзен аралдарының бірі. Ол Портленд қаласының солтүстік-батысына қарай шамамен он шақырым жерде, шығысында Колумбия өзені, батысында Мултнома каналы және оңтүстігінде Уилламет өзені арасында орналасқан. Аралдың көп бөлігі Сауви аралының жабайы табиғат қорығы болып белгіленген. Аралдың солтүстік-орталық бөлігіндегі Стерджон көлі – ең ірі су нысаны. Жер ауданы – , немесе. Аралдың көп бөлігі Мултнома округінде орналасқан, бірақ солтүстік үштен бірі Колумбия округіне қарасты. Вапато көпірі АҚШ 30-шы тас жолынан Мултнома каналы арқылы өтуге мүмкіндік береді және 2008 жылдың маусым айында құрылысы аяқталды. Бұл көпір аралды материкке қосып тұрған алғашқы көпірдің орнын басты, ол 1950 жылдың 30 желтоқсанында ашылған болатын. Арал 1830 және 1840 жылдары Гудзон шығанағы компаниясының сүт фермасын басқарған француз канадасы Лоран Сауве ди Лапланттың құрметіне «Саувес аралы» деп аталды. Арал басым түрінде егістік жерлер мен жабайы табиғатты қорғау аймағы болып табылады және тығырықтарды жинау, үйрек аулау және каякпен жүзуге танымал орын. 2000 жылғы халық санауы бойынша, аралда жыл бойы 1078 адам тұрды. Оңтүстік-шығыс бұрышында өнеркәсіптік аймақ пен шағын азық-түлік дүкені орналасқан. Велосипедшілер аралға оның тегіс жер бедері мен аз қозғалыс бар ұзын жолдарының арқасында жиі келеді, бұл оны велосипед тебуге өте қолайлы етеді. Аралдың ең жақын қалалық аймақтары – оңтүстік және оңтүстік-шығыста Портленд-Ванкувер агломерациясы, Мултнома каналының арғы жағындағы аралдың солтүстік ұшынан Сент-Хеленс және Мултнома каналының батысындағы Скаппуз.

Тарих

19-ғасырда еуропалықтардың келуі алдында Сауви аралы Чинук тайпасының Мултнома тобының ата-бабаларының мекені болды. Аралда шамамен 15 ауыл болған, 2000-ға жуық халқы кедр тақтайшаларынан салынған үйлерде тұрған. 1792 жылы Джордж Ванкувер экспедициясының британдық лейтенанты Уильям Броутон аралды зерттеп, 23 қарулы каноэмен күтіп алынғаннан кейін солтүстік бөлігін «Жауынгерлік нүкте» деп атады. 29 қазан – 1792 жылғы 29 қазанда лейтенант Броутон Колумбия өзені бойымен саяхат еткен кезде Сауви аралының оңтүстік жағындағы Белл Вью нүктесінен таудың шыңын көріп, Худ тауына атау берді. Ол өте биік, қарлы тауды төмен немесе орташа биіктіктегі кең аумақтың (қазіргі Ванкувер, Вашингтон) ортасында әдемі түрде көрінеді деп сипаттады және бұл өзеннің аяқталуын білдіреді. Лейтенант Броутон тауды британдық адмирал Сэмюэл Худтың құрметіне атады. 4 қараша 1805 жылы Льюис пен Кларк экспедициясы жерге қонды және оны Broadleaf arrowhead өсімдігінің көптігіне байланысты «Вапато аралы» деп атады, бұл өсімдікті «үндіс картобы» деп те біледі және ол Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы жергілікті халықтың маңызды тағамы болған. Келесі онжылдықтарда жергілікті тұрғындар шешек, сифилис, қызылша және туберкулез сияқты ауруларға ұшырады. 1829 жылы анемия (малярия) деп белгілі қорқынышты індет елді шарлады. 1832 жылы індеттен көптеген жергілікті тұрғындар қайтыс болды, олардың саны азайып бара жатқандықтан, Хадсон шығанағы компаниясының докторы Маклауглин аман қалғандарды көшіріп, елді мекендерді өртеп жіберді. 1851 жылы Уилламет аузында пошта бөлімі ашылды, келесі жылы ол Сауви аралы деп аталды. 1858 жылы Джеймс Фрэнсис Байби Байби–Хауэлл үйін салды. Бұл құрылыс 1974 жылы Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміне (NRHP) енгізілді және Хауэлл аумақтық паркінің бөлігі болып табылады. 1889 жылы Жауынгерлік нүктеде Вориор-рок маяғы орнатылды. 1920 жылдары тыйым салу кезінде Канададан келген жүк кемелері Колумбия өзенінің халықаралық суларында моторлы қайықтарға спирттік ішімдіктерді түсіретін. Моторлы қайықтар Сауви аралына қарай өзенмен жоғары көтеріліп, онда контрабандистермен кездесетін. 1930 жылдары Армия инженерлік корпусы су тасқынынан қорғау үшін бөгеттер салды. 1940 жылдары Орегон штаты Сауви аралындағы жабайы табиғат аймағын сатып алды. 29 қараша 1943 жылы Сауви аралының табиғатты қорғау ауданы бірауыздан қабылданған шешіммен құрылды. 30 желтоқсан 1950 жылы Сауви аралы көпірі ашылды, Портленд агломерациясындағы соңғы паром – Сауви аралы паром жабылды. 2006 жылы Мултнома округі жаңа Сауви аралы көпірін салуға кірісті. 2008 жылы жаңа Сауви аралы көпірі салтанатты түрде ашылды, мерекелік шеру және Орегон крестоносцы барабан және бугль корпусының өнері көрсетілді. 2022 жылы Мултнома округі комиссарлар кеңесі Сауви аралы көпірінің атын Вапато көпірі деп өзгертті.

Демалыс пляждары

Аралдың барлық жағалауларында жағажайға қоғамдық қолжетімділік жоқ. Сауви аралындағы қоғамдық жағажайлар – Уолтон жағажайы, Солтүстік бөлімше жағажайы және аралдың шығыс жағалауындағы Коллинз жағажайы (шешінуге рұқсат етілген). Бұл жағажайлар таңертеңнен кешкі сағат 10-ға дейін ашық, түнгі уақытта пайдалануға және кемпингке тыйым салынады. Ашық от жағуға рұқсат жоқ. Иттерге, егер олар тізгішпен байлаулы болса, рұқсат етіледі. Жағалаудың бұл бөлігі жылы, күннөлді күндері көңілді, мерекелік ортаға айналады, сондықтан 2018 жылдан бастап 1 мамырдан 30 қыркүйекке дейін алкогольге тыйым салынды. Жағажайға көлікпен кіру үшін Сауви аралындағы жабайы табиғат аймағының тұрақ рұқсаты қажет, оны аралдағы дүкендерден алуға болады. Рұқсатсыз көліктерге шамамен 75 доллар тұратын айып салынады.

Шаруашылықтар

Сауви аралында ондаған жеке шаруашылықтар бар, олар балабақшалар мен бақтардан бастап, онға жуық жеміс-жидек және көкөніс фермаларын қамтиды, олар халыққа өздері жинауға мүмкіндік береді. Егістерге құлпынай, раушан, марионжан, қара жидек, көкжидек, шабдалы, алмұрт, тәтті жүгері, шие, брокколи, салат, гүлді капуста, кабақ, помидор, жасыл бұршақ, қияр, тықсыл, шөптер және басқалары кіреді. Осы фермаларда егістермен қатар, сабан шашу, сиыр вагондары, тықсыл егістіктері және лабиринттер сияқты іс-шаралар да ұйымдастырылады.