Кіріспе

Комор аралдары немесе Комор Одағы (комор тілінде: Комори; جزر القمر;) – Африканың оңтүстік-шығыс жағалауынан, Мозамбиктің шығысынан және Мадагаскардың солтүстік-батысынан орналасқан жанартаулық аралдардың архипелагы. Аралдар саяси тұрғыдан Комор Одағы – тәуелсіз мемлекет және Францияның теңізастық департаменті Майотта арасында бөлінген.

Климат

Комор архипелагы тропикалық теңіз климатына ие, ол теңіз деңгейінде күндізгі температураның жыл бойына шамамен бірдей өзгеруімен және мол жауын-шашынмен сипатталады: бір жылда. Теңіз суының орташа температурасы – . Комор аралдарында екі маусым бар: қарашадан сәуірге дейін солтүстік-батыстан келетін ыстық және ылғалды маусым және мамырдан қазанға дейін құрғақ маусым. Дегенмен, Майотта климаты айқын түрде жылырақ және құрғақ. Климат сонымен қатар биіктікке, жер бедеріне және атмосфералық құбылыстарға әсер ету деңгейіне байланысты температура мен жауын-шашынның маңызды жергілікті өзгерістерімен де сипатталады. Жылдық жауын-шашын мөлшері аймақта шамамен құрайды, ал абсолюттік минимум – Картала тауының шыңында тіркеледі. Ыстық, құрғақ маусым Үнді мұхиты мен Орталық Африканың көп бөлігін қамтитын үлкен төмен қысым аймағының салдарынан пайда болады. Бұл төмен қысым желдің күшеюіне және циклонға жағдай жасайды. Соңғы циклон – Гафило циклоны, 2004 жылдың 5 наурызында Комор аралдарынан өтіп, көптеген материалдық зиян келтірді. Ыстық және ылғалды маусымда тәулігіне дейін жаңбыр жауып, құрғақ маусым тыныш өтеді. Төмен қысым Азия құрлығына қарай жылжып (бұл муссон, оңтүстік-шығыстан соққан жел), Комор аралдарының төменінде антициклон қалыптасады. Бұл аралдарда кейде жел соғуына қарамастан, оның қарқыны ыстық маусымға қарағанда әлдеқайда төмен болады. Екі маусымды әкелетін екі жел – қараша айындағы Қашқасы және Куси деп аталады.

Жер бетіндегі экология

90-шы жылдардағы халықаралық қысымның нәтижесінде Одақ үкіметі қоршаған ортаға көбірек мән беруге көшті. Шаралар ғана емес, сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктерді сақтау үшін, сонымен қатар, әсіресе тығыз қоныстанған Анжуан аралында қоршаған ортаның жойылмауын қамтамасыз ету үшін қабылданды. Нақтырақ айтқанда, отынға жұмсалатын ағаштардың кесілуін азайту мақсатында керосинге субсидия берілді, сондай-ақ парфюмерия үшін иланг-йланг гүлінен дистилляциялау салдарынан жоғалған орманды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Халықаралық даму қауымдастығының (ХДҚ, Дүниежүзілік банкке қарасты ұйым) және Комор үкіметінің демеуімен құрылған Қоғамдық дамуды қолдау қоры аралдардағы сумен жабдықталуын жақсартуға бағытталған жұмыстарды жүзеге асыруда.

Флора

Көптеген аралдардағыдай, жергілікті флораның әртүрлілігі екі фактордың әсерінен зардап шегеді: бір жағынан, адамдардың бұрынғы жабайы жерлерге қоныстануынан қол жетімді кеңістіктің азаюы, екінші жағынан, гуава сияқты экзотикалық өсімдік түрлерінің таралғандығы. Қалған жерсіндіру ортасының көп бөлігі қорғалмаған, ал аралдардың өсіп келе жатқан халқы қалған жабайы жерлерге күшті қысым түсіреді.

Теңіз қорғалатын аймақтары

2010 жылы төрт теңіз ұлттық паркі құрылды – Гранде-Комор аралының оңтүстік жағалауында Коэлакант ұлттық паркі (92,76 км2), Гранде-Комор аралының солтүстік жағалауында Мицамиули Ндрууд ұлттық паркі (23,14 км2), Мохели аралын қоршап Мохели ұлттық паркі (643,62 км2) және Анжуан аралының Сима түбегін қоршап Шисивани ұлттық паркі (64,97 км2).

Геология

Эссон Дж., М. Ф. Дж., Фловер, Д. Ф. Стронг, Б. Г. Дж. Аптон және В. Дж. Уодсворт, Комор аралдарының геологиясы, Батыс Үнді мұхиты Геологиялық журнал 107 (6) 549–557, 1970
Фловер, М. Ф. Дж., Сілтілі базальттардың генезісінде флогопит рөлінің дәлелдері, Contrib. Mineral. Petrol. 32 (2) 126–137, 1971
Фловер, М. Ф. Дж., Комор аралдарындағы лавалар мен ультрамафикалық ксенолиттердегі сирек жер элементтерінің таралуы, Батыс Үнді мұхиты, Минералогия және петрологияға үлестер 31 (4) 345–346, 1971
Фловер, М. Ф. Дж., R. N. Томпсон, Анжуан, Комор аралдары, Батыс Үнді мұхитындағы лавалардың бір атмосфералық балқу және кристалдану қатынастары, Earth and Planetary Science Letters 12 (1) 97–107, 1971
Фловер, М. Ф. Дж., Анжуан, Комор аралдарындағы вулкандық тау жыныстарының петрологиясы, Bull. Volcanol. 36 (1) 238–250, 1973
Фловер, М. Ф. Дж., Анжуан, Комор аралдарындағы базальттық және дифференциацияланған лавалардың эволюциясы, Contrib. Mineral. Petrol. 38 (3) 237–260, 1973
Фловер, М. Ф. Дж., Анжуан және Гранде-Комор, Батыс Үнді мұхитындағы лавалардағы із элементтерінің таралуы, Chem. Geol. 12 (2) 81–98, 1973