Кіріспе

Неміс психологы Эрнст Генрих Вебер (24 маусым 1795 – 26 қаңтар 1878) Вебер Майссендегі орта мектепті бітіріп, 1811 жылы Виттенберг университетінде медицинаны оқуға түсті. 1815 жылы ол Галле университетінен медицина докторы ғылымының кандидаты атағын алды.

Университет мансабы

Вебер өзінің бүкіл академиялық мансабын Лейпциг университетінде өткізді. Эрнст Вебердің психологияға алғашқы тікелей үлесі 1834 жылы қолдың сезімін сипаттауға тырысқанда болды (De Pulsu, Resorptione, Auditu et Tactu. Лейпциг 1834 ж.). Ол 1840 жылдан 1866 жылға дейін физиология және анатомия профессоры болды, содан кейін 1866 жылдан 1871 жылға дейін анатомия профессоры лауазымына қайта оралды. Эрнст Вебер 1878 жылы Германияның Лейпциг қаласында қайтыс болды.

Эксперименталды толқын теориясы

Сұйықтарда және серпімді түтіктердегі толқындардың ағыны мен қозғалысын зерттеді.

Гидродинамика

Вебер заңдарды ашты және оларды қан айналымына қолданды. 1821 жылы Вебер кіші ағасы Вильгельммен бірге сұйықтар физикасы бойынша тәжірибелер сериясын бастады. Бұл зерттеу қан айналымындағы гидродинамикалық принциптерді ең алғаш рет толыққанды сипаттады. Вебер қанды зерттеуін жалғастырып, 1827 жылы тағы да маңызды жаңалық жасады. Вебер қан тамырларының серпімділігін аортадан капиллярлар мен артериолаларға үздіріліссіз қан ағынымен байланысты қозғалысын түсіндірді.

Екі нүктелі шегі бар техника

Бұл техника компас әдісін қолданып, денедегі сезімталдық пен тактильді қабылдауды картаға түсіруге көмектесті. Компас ұштары әртүрлі қашықтықтарда орналастырылып, олардың бір нүкте емес, екі жеке нүкте ретінде қабылданатын қашықтығы анықталды. Вебер сонымен қатар сезімге қатысты басқа да идеялар туралы жазып, оларды сынады, оның ішінде сезімді енді байқау мүмкін болмайтын ең жоғары қарқындылықты білдіретін соңғы шегі де бар еді.

Вебердің иллюзиясы

Вебердің иллюзиясы – "сезімтал емес аймақтарда стимуляция қозғалғанда екі нүктенің айырылуы және сезімтал аймақтарда қозғалғанда екі нүктенің жақындасуы тәжірибесі". Вебердің көпөлшелі эксперименттерді, нақты өлшемдерді және сенсорлық психология мен сенсорлық физиология саласындағы зерттеулерді пайдалануы эксперименталды психологияның ғылым ретінде қалыптасуына негіз салды және 19 ғасыр психологтарына жаңа идеялармен кеңейтуге мүмкіндік берді.

Мұрасы мен ықпалы

Веберді көбінесе эксперименталды психологияның негізін қалаушы немесе әкесі деп атайды. Ол шын мәнінде жарамды эксперименттер жүргізген алғашқы психолог болды. Сол кездегі көптеген психологтар үстел басында жұмыс істегенмен, Вебер белсенді түрде эксперименттер жасап, дәл нәтиже алу үшін бір уақытта тек бір айнымалыны өзгертіп отырды. Бұл психологияның эксперименталды ғылым ретінде дамуына жол ашты және одан да дәл әрі терең зерттеу әдістерін жасауға мүмкіндік берді. Вебердің ең үлкен ықпалы Густав Фехнерге тиді. Вебер, Фехнер оқуға түскен жылдың өзінде Лейпциг университетінде психология доценті болып тағайындалды. Вебердің сезімталдықпен жұмысы Фехнерді одан әрі зерттеулер жүргізуге және Вебер заңын дамытуға түрткі болды. Сезімталдық жұмыстарын жасаған кезде Вебер өзінің эксперименттерінің сезімдік күштер мен реакцияны түсінуге қаншалықты әсер ететінін толыққанды түсінбеді.