Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс анатомы Франц Йозеф Галл (; 9 наурыз 1758 – 22 тамыз 1828) – невранатомист, физиолог және мидағы психикалық функциялардың локализациясын зерттеудегі пионер. Френология псевдонауқысының негізін қалаушы деп есептелетін Галл өз саласындағы ерте және маңызды зерттеуші болды. Оның нейропсихология саласына қосқан үлесі сол кезде әлеуметтік дау тудырды, ал қазір псевдонаука ретінде қарастырылады. Дегенмен, Галлдың френологияны зерттеуі психологияның қалыптасуына көмектесті, адамды зерттеуге натуралистік тәсілдің пайда болуына үлес қосты және эволюциялық теориялар, антропология мен социологияның дамуында маңызды рөл атқарды.
German anatomist
Franz Josef Gall (; 9 March 175822 August 1828) was a German neuroanatomist, physiologist, and pioneer in the study of the localization of mental functions in the brain. Claimed as the founder of the pseudoscience of phrenology, Gall was an early and important researcher in his fields. His contributions to the field of neuropsychology were controversial at the time and are now widely referred to as pseudoscience. However, Gall's study of phrenology helped establish psychology, contributed to the emergence of the naturalistic approach to the study of man, and played an important part in the development of evolutionist theories, anthropology, and sociology.
Ерте өмір
Галл Тифенбронн ауылында бай католик жүн саудагерінің отбасында дүниеге келді. Галлдар, бастапқыда Ломбардиядан шыққан ақсүйек әулет, осы аймақта бір ғасырдан астам уақыт бойы жетекші отбасы болып келді. Оның әкесі Тифенброннның мэрі болған және ол 12 баланың бірі еді, олардың тек 7-сі ересек жасқа жетті. Галлдың ғылыми ізденістері жастық шағында басталды. Бала кезінде ол өзінің, туыстарының және сыныптастарының арасындағы айырмашылықтарға қызығушылық танытты. Ол бір сыныптасының ерекше пішіндес бас сүйегі мен дамыған тілдік қабілеттері арасындағы байланысты байқағаннан кейін миға қызығушылық артты. Оның функционалдық локализация туралы алғашқы ойлары, жақсы жадқа ие сыныптастарының бет-пішіндерінде айқын ерекшеліктер бар екенін сезгеннен кейін туды. Ол өсімдіктер мен жануарларды жинауға және жіктеуге құштар болды. Сондай-ақ, ол кішкентай кезінде бақылаудың ғылыми техника ретінде маңызды екенін түсінді.
Gall was born in the village of Tiefenbronn to a wealthy Roman Catholic wool merchant. The Galls, originally a noble family from Lombardy, had been the leading family in the area for over a century. His father was the mayor of Tiefenbronn and he was one of 12 children, only 7 of whom lived to adulthood. Gall's scientific inquiry began in his youth. As a boy, he was fascinated by the differences between himself, his siblings, and his classmates. He developed an early interest in the brain after making a connection between one classmate's odd shaped skull and advanced language abilities. It is being said, that his first ideas about functional localization came from noticing that classmates who excelled at memory tasks had prominent facial features. He enjoyed collecting and categorizing plants and animals. He also realized the importance of observation as a scientific technique at a young age.
Білім және ерте мансап
Екінші ұлы ретінде оны дін қызметкері болуға дайындаған, бірақ ол оның орнына Страсбург университетінде медицинаны оқыды. Оқуын жоғары деңгейде жалғастырғанда, ол тағы да сыныптастарына назар аударды. Ол өте дарынды студенттердің көпшілігінде көзге түсетін көздері болғанын байқап, мұның кездейсоқтық емес екенін түйіндеді. Кейін ол Австрияның Вена қаласында білімін аяқтады. Медициналық институтта оқығанда Иоганн Герман мен Максимилиан Столлтан тәлім алды, олар оған табиғатты бақылаудың маңыздылығын сіңірді. Ол жұмысын ақыл-есті жоғалғандардың ауруханасында бастады, онда олардың мінез-құлқына қатысты байқаулар жасады. Содан кейін ол сәтті жеке практикасын ашты және оның үлкен сұранысқа ие болуына байланысты, көпшілікке дәрістер оқыды. Оған Австрия сарайының бас дәрігері лауазымы ұсынылды, бірақ ол жеке практикада және ғылыми зерттеулермен айналысуды жөн көрді.
As the second eldest son, he was intended for the priesthood but chose instead to study medicine at the University of Strasbourg. In his advanced studies, he again made observations about his classmates. He noticed that many of the particularly bright students had prominent eyeballs and concluded that this could not be purely coincidental. He later completed his degree in Vienna, Austria. While in medical school, he studied under Johann Hermann and Maximilian Stoll who impressed upon him the importance of natural observation. He took his first job at Lunatic Asylum making observations about the insane. He then opened up his own successful private practice and became so popular he even gave well attended lectures to the public. He was offered the position as head Austrian Court physician but decided to remain in private practice and research.
Френологияға қосқан үлесі
Галл сыныптастарының бас сүйегінің мөлшері мен бет-әлпеттеріне жасаған алғашқы бақылаулары негізінде органология теориясын және кейіннен френология деп аталған краниоскопия әдісін жасады. Галлдың органология нұсқасында, сана – мидың ішінде орналасқан тәуелсіз ұғымдардың жиынтығы делінген. Краниоскопия – бас сүйегінің сыртқы пішініне сүйене отырып, жеке тұлғаның және ақыл-ой, моральдық қасиеттерінің деңгейін анықтау әдісі. Галл өмірі бойы өз гипотезаларын тексеру үшін 120-дан астам бас сүйекті жинап, зерттеді. Галл адамның бас сүйегіндегі дөңестер мен тегіс емес пішіндердің, мидың төменнен көрсететін қысымынан пайда болатынына сенді. Ол миды белгілі бір мінез-құлықтар мен қасиеттерге сәйкес келетін бөліктерге бөлді, оларды негізгі қабілеттер деп атады. Бұл функцияның локализациялануы деп аталады. Галл 27 негізгі қабілет бар деп санды, олардың ішінде: адамдарды есінде сақтау, механикалық дағды, поэзияға бейімділік, мүлікке құштарлық және тіпті кісі өлтіру инстинктісі болды. Галл адамның бас сүйегінің бетіне қарап, оның негізгі қабілеттері мен мінез-құлқы туралы болжамдар жасауға болатынына сенді. Галл Филипп Пинел мен Питер Кампердің «мидің үлкені – адамның интеллектуалдық күшінің артуын көрсетеді» деген пікірімен келіспеді. Алайда, көптеген анатомиялық зерттеулер мен бақылаулардан кейін, 14 дюймнан кем көлемдегі бас сүйегінің қалыпты жұмыс істей алмайтынын дәлелдеді.
Based on his early observations about the skull sizes and facial features of his classmates, Gall developed the theory of Organology and the method of Cranioscopy that would later be known as Phrenology. Gall's version of Organology states that the mind is a collection of independent entities housed within the brain. Cranioscopy is a method to determine the personality and development of mental and moral faculties on the basis of the external shape of the skull. During his lifetime, Gall collected and observed over 120 skulls in order to test his hypotheses. Gall believed that the bumps and uneven geography of the human skull were caused by pressure exerted from the brain underneath. He divided the brain into sections that corresponded to certain behaviors and traits that he called fundamental faculties. This is referred to as localization of function. Gall believed there were 27 fundamental faculties, among them were: recollection of people, mechanical ability, talent for poetry, love of property, and even a murder instinct. Based on the surface of a person's skull, Gall could make assumptions about that person's fundamental faculties and therefore their character. Gall disagreed with Philippe Pinel and Peter Camper that the larger brain the larger one's intellectual power. However, after numerous dissections and observations he was able to assert that a mature skull under 14 inches in circumference was not able to function normally.
Иоганн Сперцхайммен қарым-қатынасы
1800 жылы Иоганн Сперцхайм Галлдың қоғамдық дәрістерінің біріне қатысып, медициналық демонстрацияларға көмектесу үшін көмекші болып жұмысқа орналасты. 1804 жылы ол Галлдың толық уақытты ғылыми серігіне айналды. Олар бірнеше жыл бойы мидың локализациясы және функциясы туралы теорияларды дамыту үшін бірлесіп жұмыс істеді. 1813 жылы Сперцхайм Ұлыбританияда өзін таныстыру мақсатымен Галлдан бөлініп кетті. Кейін Галл Сперцхаймды плагиат жасауда және өз жұмысын бұрмалауда айыптады. Галлдың теорияларына «френология» деген атты Сперцхайм берді.
In 1800, Johann Spurzheim attended one of Gall's public lectures and was hired as an assistant to help with public medical demonstrations. In 1804, he became Gall's full time research partner. They worked together for years to develop theories about brain localization and function. In 1813, Spurzheim separated from Gall in order to make a name for himself in Britain. Gall would later accuse Spurzheim of plagiarism and perverting his work. It was Spurzheim who would give the name phrenology to Gall's theories.
Басқа жетістіктер
Френологияға қосқан үлесінен басқа, Галл өзге де жетістіктерімен онша танымал емес. Функцияның локализациясы туралы теорияларын дамыта отырып, Галл диссекция ғылымын едәуір жетілдірді. Бұрынғы жылдардағыдай кездейсоқ кесудің орнына, Галлдың әдісі мидың құрылымын толыққанды, баяу зерттеуді және жеке талшықтарды бөліп қарастыруды қамтиды. Бұл әдістемелік өзгеріс ми туралы болашақ жаңалықтарға зор ықпал етті. Галл сондай-ақ тіл, коммуникация және ми салаларын зерттеп, теориялар жасаған. Ол пантомима, яғни ым-ишара туралы ғылымның барлық жануарлар мен адамдар үшін әмбебап тіл екенін айтты. Оның пікірінше, әр тірі жанда ым-ишараларды белгілі бір деңгейде түсіну қабілетімен туылады. 1823 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. Ол "Мидың және оның әр бөлігінің функциялары туралы: инстинкттерді, бейімділіктерді және таланттарды анықтау мүмкіндігі туралы, сондай-ақ адамдар мен жануарлардың мінез-құлқы мен зиялық қабілеттерін анықтау туралы" атты кітап жариялады, онда мидың функциясы және локализациясы туралы жасаған ауқымды зерттеулерін баяндады. Бұл кітап 1835 жылы Льюис Уинслоу тарапынан ағылшын тіліне аударылды.
Other than his contributions to phrenology, Gall is lesser known for his other achievements. While developing his theories on localization of function, Gall significantly advanced the science of dissection. Instead of slicing randomly, as had been the practice in previous years, Gall's method involved slow exploration of the entire brain structure and the separation of individual fibers. This shift in methodology was extremely influential in future discoveries of the brain. Gall also researched and theorized about language, communication, and the brain. He argued that pantomime, or the science of gesture, was a universal language for all animals and humans. He believed every living thing was born with the ability to understand gestures on some level. In 1823, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. He published a book titled On the Functions of the Brain and of Each of Its parts: With Observations on the Possibility of Determining the Instincts, Propensities, and Talents, Or the Moral and Intellectual Dispositions of Men and Animals, by the Configuration of the Brain and Head detailing his vast research on brain function and localization. It was translated to English in 1835 by Lewis Winslow.
Қабылдау және дау-дамай
Галлдың мидың локализациясы туралы ұғымдары революциялық болды және көптеген діни көшбасшылар мен ғалымдарды оның теорияларына наразылық білдіруге мәжбүр етті. Католик шіркеуі оның теориясын католик доктринасының орнықты қағидаларына қайшы деп санады. Орнықты ғылым да оның теориясының ғылыми дәлелдемесінің болмауы үшін осы идеяларды айыптады. Тағы басқалары Галлдың беделін түсіруге тырысты, себебі олар оның оған ықпал еткен теориялар мен ғалымдарға тиісті құрмет көрсетпегеніне сенді. Француз ғалымы Этьен Жан Жорже Галлді 60 жыл бұрын Чарльз Бонне жазған мидың локализациясы туралы негізгі идеяны ұрлады деп айыптады. Оның идеялары император Иосиф II (Мария Антуанеттаның інісі) сарайында да қабылданбады. Австрия үкіметі Галлді материалист деп айыптады және оның идеяларын қоғамдық моральға төндіретін қауіптің болуына байланысты тыйым салды. Осы қарсылықтарға байланысты Галл Австриядағы лекциялық қызметін тастады. Ол Германияда оқытушылық лауазым іздеді және ақырында Парижге қоныс аударды. Революциялық Франция Галлдың теориялары үшін ең қолайлы орын болды. Дегенмен, биліктегі император Наполеон Бонапарт және Франция институты басшылығымен ғылыми қауым оның ғылымын жарамсыз деп жариялады. Осының бәріне қарамастан, Галл өзінің мамандығының арқасында жайлы өмір сүре алды. Ол париждік зиялылық салондарына қабылданғаннан кейін белгілі бір деңгейде танымал болды. Физиолог Жан-Пьер Флуренс Галлдың теориясын қатаң сынағандардың бірі болды, ол иттердің, қояндардың және құстардың миының бөліктерін алып тастау арқылы, қалған бөліктердің қалай жұмыс істейтінін зерттеді. Флуренс өзінің зерттеулерін екі жеке мақалада жариялады, мидың бөлек бөліктер ретінде емес, тұтас бірлік ретінде әрекет ететіні туралы Галлдың теориясын сынады. Қызықты әсер психиатрияға тиді, онда оңтүстік итальяндық психиатр Биажио Джоакино Миралья Галлдың френологиясында қалыптасқан ми функцияларына негізделген психикалық аурулардың жаңа жіктемесін ұсынды.
Gall's concepts on brain localization were revolutionary, and led to many religious leaders and scientists to take exception to his theories. The Catholic Church considered his theory as contrary to the established tenets of Catholicism. Established science also condemned these ideas for lack of scientific proof of his theory. Still others attempted to discredit Gall because they believed he had not given rightful credit to the theories and scientists who influenced him. French scientist Étienne Jean Georget accused Gall of stealing Charles Bonnet's basic idea of brain localization that he had written about over 60 years earlier. His ideas were also not acceptable to the court of Emperor Joseph II (the brother of Marie Antoinette). The Austrian government accused Gall of being a materialist and banned his ideas because of their threat to public morality. Due to this opposition, Gall left his lecturer position in Austria. He sought a teaching position in Germany and eventually settled in Paris. Revolutionary France was most likely the most hospitable place for Gall's theories. However, Napoleon Bonaparte, the ruling emperor, and the scientific establishment led by the Institute of France, pronounced his science as invalid. Despite all this, Gall was able to secure a comfortable existence on the basis of his speciality. He became a celebrity of sorts as he was accepted into Parisian intellectual salons. Physiologist Jean Pierre Flourens emerged as one of the sharpest critics of Gall's theories, testing them on animals by removing portions of the brains of dogs, rabbits, and birds to examine how the remaining sections functioned. Flourens published his findings in two separate articles, attacking Gall's theory that the brain acted as discrete parts instead of as a whole unit. One interesting influence was on psychiatry, where the South Italian psychiatrist Biagio Gioacchino Miraglia proposed a new classification of mental illness based on brain functions as they were conceived in Gall's phrenology.
Мұра
Галл өз жұмысына байланысты көптеген проблемаларға қарамастан, нейрологиялық ғылым саласына маңызды үлес қосты. Ол 1828 жылғы 22 тамызда Парижде қайтыс болды. Үйленгенімен, баласы болмады. Оның бауырларының тікелей ұрпақтарының кейбіреуі 1949 жылға дейін Германияда өмір сүрді. Оның бас сүйектерінің жинағын Австрияның Баден-бей-Вена қаласындағы Ролетт мұражайында көруге болады, онда оның бірнеше туыстары қазір де тұрады. Бүгінде ғылыми қауым френологиятапсырмалық қателік деп санайды. Адамның мінезі бас сүйегінің пішінімен анықталады деген идея көп рет жалған екені дәлелденді. Бірақ сол кезде Галлдың аргументтері көндіретін және қызықты болды. Френология қазір дұрыс емес екені белгілі болғанымен, Галл мидың функционалдық локализациясы туралы идеяны тарату арқылы қазіргі заманғы нейроғылымның негізін қалады. Оның идеялары мен жұмысын кемсітушілікті ақтау үшін пайдалануды оның серіктестері, оның ішінде Иоганн Сперцхайм әдейі күшейтті. Кейіннен басқалар оның теориясын карактерология сияқты жүйелермен жетілдіруге тырысты. Галлдың теориялары итальян криминологы Чезаре Ломброзоға да, оның француздық қарсыласы Александр Лакассаньеге де әсер етті. Ол француз анатомы Пол Брокаға да ықпал етті.
In spite of many problems associated with his work, Gall made significant contributions to the field of neurological science. He died in Paris, on 22 August 1828. Although married, he remained childless. Some direct descendants of his brothers lived in Germany until 1949. A collection of his skulls can be seen at the Rollett Museum in Baden bei Wien, Austria, where several of his relatives now live. Today, phrenology is thought of as a huge mis step by the scientific community. The idea that a person's personality could be determined by the shape of their skull has been repeatedly disproven. But at the time, Gall's arguments were persuasive and intriguing. Even though phrenology is now known to be incorrect, Gall did set the groundwork for modern neuroscience by spreading the idea of functional localization within the brain. The misuse of Gall's ideas and work to justify discrimination were deliberately furthered by his associates, including Johann Spurzheim. Later, others tried to improve on his theories with systems such as characterology. Gall's theories had an influence both on the Italian criminologist Cesare Lombroso and on his French rival, Alexandre Lacassagne. He also influenced the French anatomist, Paul Broca.