Кіріспе

цинк хлоридінің түрі chembox
| Куәландырылған өрістер = өзгертілген
| Қараулы өрістер = өзгертілген
| куәландырылған ревизия = 477004315
| Атауы = Цинк хлориді
| СуретФайлы = Zinc chloride anhydrous. jpg
| СуретСипаттамасы = Сусыз
| СуретФайлы1 = Zinc chloride. jpg
| СуретАтауы1 = Цинк хлориді гидраты
| СуретСипаттамасы1 = Моногидрат
| СуретФайлы2 = Kristallstruktur Zinkchlorid. png
| IUPAC Атауы = Цинк хлориді
| Басқа Атаулар = Цинк сары май, Нейтральді цинк хлориді (1:2), Цинк бихлориді (ескірген), Цинк(II) хлориді
|Бөлім1=
|Бөлім2= Chembox қасиеттері
| Формуласы = ZnCl2
| Молярлық массасы = 136.315 г/моль
| Көрінісі = Ақ, гигроскопиялық және өте дельквесцентті кристалдық қатты зат
| Иісі = иіссіз
| Тығыздығы = 2.907 г/см3
| Ерігіштігі = 432.0 г/100 г (25 °C) 615 г/100 г (100 °C)
| Балқу температурасы (°C) = 290
| Балқу температурасы сілтемесі =
| Қайнау температурасы (°C) = 732
| Қайнау температурасы сілтемесі =
| Сыртқы қауіпсіздік деректер кестесі = Сыртқы қауіпсіздік деректер кестесі
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Қауіп
| HPhrases =
| PPhrases =
| NFPA H = 3
| NFPA F = 0
| NFPA R = 0
| LD50 = 350 мг/кг (ешкі, ауыз арқылы), 350 мг/кг (тышқан, ауыз арқылы), 200 мг/кг (қоян, ауыз арқылы), 1100 мг/кг (ешкі, ауыз арқылы), 1250 мг/кг (тышқан, ауыз арқылы)
| LC50 = 1260 мг/м3 (ешкі, 30 мин) 1180 мг мин/м3
| REL = TWA 1 мг/м3 ST 2 мг/м3 (түтін)

Форма Кристалл жүйесі Pearson символы Кеңістік тобы No. a (нм) 　b (нм) c (нм) Z Тығыздығы (г/см3) α төртбұрышты tI12 I2d 122 0.5398 0.5398 0.64223 4 3.00 β төртбұрышты tP6 P42/nmc 137 0.3696 0.3696 1.071 2 3.09 γ моноклинді mP36 P21/c 14 0.654 1.131 1.23328 12 2.98 δ орторомбтық oP12 Pna21 33 0.6125 0.6443 0.7693 4 2.98

Мұнда a, b және c тор тұрақтылары, Z – бір элементар жасушадағы құрылымдық бірліктердің саны, ал ρ – құрылымдық параметрлерден есептелген тығыздық. Орторомбтық форма (δ) атмосфераға ұшырағанда басқа формалардың біріне жылдам өзгереді. Мүмкін, сіңірілген судан пайда болатын |OH− иондары қайта құрылымдалуға көмектеседі. Еріген |ZnCl2 балқу температурасында жоғары тұтқырлыққа және салыстырмалы түрде төмен электр өткізгіштігіне ие, температурамен айтарлықтай артады. Раман шашырау зерттеуі көрсеткендей, тұтқырлық полимерлердің болуымен түсіндіріледі. Нейтрон шашырау зерттеуі |ZnCl4 орталықтарының тетраэдрлік екенін көрсетті, бұл |ZnCl2 мономерлерінің жиналуын қажет етеді.

Гидраттар

Цинк хлоридінің әр түрлі гидраттары белгілі: |ZnCl2(H2O) {n}|, мұнда n = 1, 1.33, 2.5, 3 және 4.5. Дегенмен, тек 1.33 гидраты, гемипентагидраты, тригидраты және геминонагидратының құрылымы анықталған. Бұрын гемитригидрат деп есептелген 1.33 гидраты, хлор атомдары ZnCl4 тізбектерін қайталайтын Zn(H2O)4Cl2 орталықтарынан тұрады. Гемипентагидрат, құрылымдық формуласы [Zn(H2O)5][ZnCl4], хлор атомы [ZnCl4]2 тетраэдрінің бөлігі болатын Zn(H2O)5Cl октаэдрлерден тұрады. Тригидрат ерекше гексааквацинк(II) катиондарынан және тетрахлороцинкат аниондарынан тұрады; формуласы [Zn(H2O)6][ZnCl4]. Соңында, [Zn(H2O)6][ZnCl4]·3H2O құрылымдық формуласымен көрсетілген геминонагидрат та тригидрат сияқты ерекше гексааквацинк(II) катиондарынан және тетрахлороцинкат аниондарынан тұрады, бірақ үш қосымша су молекуласы бар.

Ион

Құйылған сусыз ZnCl2 500–700 °C температурада мырыш металлын ерітеді, ал балқыманы жылдам салқындатқанда сары диамагниттік шыны пайда болады, Раман зерттеулері оның құрамында Zn2(2+) ионы бар екенін көрсетеді. Cs3ZnCl5 қосылысында тетраэдрлі [ZnCl4](2−) және Cl− аниондары бар.

Крисмер тұзы деп аталатын ZnCl2(NH2OH)2 координациялық кешені (цинк дихлориді дигидроксиламині) қыздырғанда гидроксиламинді бөліп шығарады.

Цинк хлориді сулы ерітіндісі

Мырыш хлориді суда оңай еріп, |ZnCl {x}(H2O) {4−x}| түрлерін және бірқатар бос хлоридтің пайда болуына себеп болады. |ZnCl2| сулы ерітіндісі қышқылды: 6 М сулы ерітіндінің pH-ы 1-ге тең. Сілтілік ерітіндіде мырыш хлориді әртүрлі мырыш гидроксихлоридтеріне айналады. Оларға |[Zn(OH)3Cl](2−), |[Zn(OH)2Cl2](2−), |[Zn(OH)Cl3](2−) және ерімейтін |Zn5(OH)8Cl2*H2O жатады. Соңғысы – симонколлеит минералы. Мырыш хлориді гидраттарын қыздырғанда HCl газы бөлінеді және гидроксихлоридтер түзіледі. Мырыш хлориді ерітінділерін аммиакпен өңдегенде әртүрлі аммин кешендері пайда болады. Оларға |Zn(NH3)4Cl2*H2O және концентрациялағанда |ZnCl2(NH3)2 жатады. Біріншісі |[Zn(NH3)6](2+) ионын қамтиды. Сулы ерітіндідегі түрлер зерттелді және |[Zn(NH3)4](2+) төмен |NH3:Zn қатынасында |[Zn(NH3)3Cl]+ да болуымен негізгі түр екені анықталды.

Цинк оксихлоридті цемент

Сулы мырыш хлориді мырыш оксидімен әрекеттесіп, аморфты цемент түзеді, бұл цементті алғаш рет 1855 жылы Станислав Сорель зерттеген. Сорель кейіннен осыған ұқсас магний оксихлоридті цементті де зерттеді, ол цемент оның есімімен аталады.

Целюлозаның сулы ерітінділеріндегі ерітіндісі

Целлюлоза |ZnCl2 сулы ерітінділерінде ериді және мырыш целлюлоза кешендері табылды. Целлюлоза сондай-ақ балқыған |ZnCl2 гидратында ериді, сондай-ақ целлюлоза полимерінде карбоксилдеу және ацетилдеу жүргізіледі.

Басқа мырыш тұздарын дайындау үшін мырыш хлоридін пайдалану

Сонымен, көптеген мырыш тұздарының формуласы әр түрлі және кристалдық құрылымы әр түрлі болса да, олар сулы ерітіндіде өте ұқсас қасиеттер көрсетеді. Мысалы, ZnCl2 полиморфтарының кез келгенінен, сондай-ақ басқа галидтердің (бромид, йодид) және сульфаттың дайындалған ерітінділерін басқа мырыш қосылыстарын алу үшін жиі алмастыра қолдануға болады. Мырыш карбонатын дайындау осыған жақсы мысал:

Металлургиялық ағын ретінде

Цинк хлоридін флюс ретінде қолдану, кейде аммоний хлоридімен қоспада (Цинк аммоний хлоридін де қараңыз), HCl түзілуімен және оның беткі оксидтермен келесі реакциясымен байланысты. Цинк хлориді металл оксидтерімен (MO) реакцияласып, MZnOCl2 формуласындағы туындыларды жасайды. Бұл реакция ZnCl2 ерітіндісінің флюс ретінде тиімді болуымен байланысты – ол пассивтеуші оксидтерді ерітіп, таза металл бетін ашыққа шығарады.

Тоқыма және қағаз өңдеу

Цинк хлоридінің концентрацияланған сулы ерітінділері (судағы цинк хлоридінің салмағы 64% астам) крахмал, жібек және целлюлозаны ерітуге қабілетті. Осы материалдарға деген бейімділігіне байланысты, ZnCl2 отқа төзімділік агенті ретінде және Febreze сияқты маталарды "жаңартуға" арналған құралдарда қолданылады. Вулканизацияланған талшық қағазды концентрацияланған мырыш хлоридіне батыру арқылы өндіріледі.

Басқа қолданыстар

Түтін гранаталарында қолданылатын мырыш хлоридінің түтін қоспасы ("HC") мырыш оксиді, гексахлорэтан және ұсақ түйіршікті алюминий ұнтағынан тұрады, олар тұтанғанда мырыш хлориді, көміртек және алюминий оксиді түтінін құрайды, бұл тиімді түтін қоршауын жасауға мүмкіндік береді. Нингидрин аминқышқылымен және аминдермен реакцияласып, "Рухманның күлгін түсі" (RP) деп аталатын боялған қосылысты құрайды. Мырыш хлориді ерітіндісімен шашырату 1:1 RP:ZnCl(H2O)2 комплексін қалыптастырады, ол RP-ге қарағанда жарықтандыруға икемдірек болғандықтан анықтау оңай. Сұйытылған сулы мырыш хлориді "Бурнеттің дезинфекциялық сұйықтығы" деген атпен дезинфекциялау құралы ретінде қолданылды. 1839 жылдан бастап сэр Уильям Бернет оны дезинфекциялау құралы ретінде, сондай-ақ ағаш сақтағыш ретінде пайдалануды ұсынды. Корольдік теңіз флоты 1840 жылдардың соңында, оның ішінде 1849 жылғы холера эпидемиясы кезінде оны дезинфекциялау құралы ретінде сынақтан өткізді; сонымен қатар кеме жасау және теміржол өнеркәсібіне қатысты сақтау қасиеттері бойынша тәжірибелер жүргізілді. Бернетт өзінің атымен аталған сұйықтығымен коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Бірақ оның қайтысынан кейін оның қолданылуы көбінесе карбола қышқылы және басқа да өнімдермен алмастырылды.

Табиғи пайда болуы

Сусыз мырыш хлориді немесе оның гидраттары табиғатта табылмайды. Дегенмен, оған байланысты мырыш хлориді гидроксидінің моногидраты табиғатта симонколлеит минералы ретінде кездеседі.

Қауіпсіздік

Цинк хлориді - көз, тері және тыныс алу жүйесін тітіркендіретін химиялық зат.