Кіріспе

Ресейлік революционер және белсенді (1866–1887)

Александр Ильич Ульянов (Алекса́ндр Ильи́ч Улья́нов; 12 сәуір 1866 [е.с. 31 наурыз 1866] – 20 мамыр 1887 [е.с. 8 мамыр 1887]) – ресейлік революционер және саяси қайраткер. Ол Кеңес Одағының негізін қалаушы Владимир Лениннің ағасы болды.

Ерте өмір

Ульянов Нижний Новгород қаласында мектеп мұғалімдері Илья Николаевич Ульянов пен Мария Александровна Ульянованың екінші баласы және үлкен ұлы болып дүниеге келді. Ол көбінесе Саша деп аталды, бұл Александр есімінің жиі қолданылатын қысқартылған түрі. 1883 жылы Симбирск классикалық гимназиясын үздік бітіріп, кейін Санкт-Петербург императорлық университетіне түсті, онда табиғат ғылымдарын оқып, зоология мамандығы бойынша диплом алды. Университетте оқып жүргенде ол заңсыз жиналыстар мен демонстрацияларға қатысып, студенттер мен жұмысшыларға үнқатысулар тарататын және сөз сөйлейтін.

Революциялық

1886 жылы ол "Народная воля" (Халық еркі) партиясының құрамындағы "террористтік топтың" мүшесі болды. Ол партия бағдарламасын жазуға қатысқан авторлардың бірі еді. Бағдарлама жұмысшы класын "Социалистік партияның ядросы" деп танып, революционерлердің терроризм арқылы тәңірлік билікке қарсы күресу қадамын бекітті.

Александр III-ге қастандық жасауға әрекеттену

Ульянов және оның серіктері Ресейдің Александр III-ін өлтіруге сөз байласты. 1887 жылдың 1 наурызында (Юлиан күнтізбесі бойынша), Александр II-нің қаза болғанына толы алты жыл күні, Невский проспектісінде партияның үш мүшесі динамит және стерхнинмен уланған қорғасын ұсақтары салынған қолмен жасалған бомбалармен ұсталды. Полиция Александр III әкесінің қаза болған күні шіркеуге келгенде, қастандықшылар императордың каретасына бомба тастауға тырысады деп күдіктенді. Бұл оқиға "Марттың екінші біріншісі" деп танылды. Ульянов, топтың бас идеологы және бомба жасаушы болғандықтан, кейін ұсталды. Сотта Ульянов саяси сөз сөйледі. Қастандықшыларға бастапқыда өлім жазасы берілді, бірақ Александр III бес адамды қоспағанда барлығын кешірді. Ульянов кешірілгендердің қатарында болған жоқ. 8 мамырда ол және оның төрт серігі – Пахоми Андрейушкин, Василий Генералов, Василий Осипанов және Петр Шевырев – Шлиссельбургта дарға асылды. Александрдың өлімі оның інісі Владимир Ильич Ульяновты (Владимир Ленин) Ресей революциялық күресіне одан да белсенді түрде араласуға жетеледі. Владимир ағасы тұтқындалғанға дейін де саясатқа қатысқан. Владимир ағасын құрметтегенімен, оның саяси көзқарастарына онша мән бермеген. Ол бірде: "Жоқ, менің ағам революционер бола алмайды, мен сол кезде осылай ойладым. Революционер жұрттарды зерттеуге сонша уақыт жұмсамайды" деген еді. Ленин сондай-ақ, ағасының тұтқындалуынан кейін Симбирскідегі либералдық айналымдардың олардың отбасына қалай салқын қарайтынын есіне алды.

Мұра

Кіші планета 2112 Ульянов 1972 жылы совет астрономы Тамара Михайловна Смирнова тапты және оның құрметіне аталды.