Евгений Шауман: Финн ұлтшылының генерал-губернатор Бобриковты өлтіруі
Eugen Schauman
Евгений Шауман: Финн ұлтшылы, 1904 ж. Ресей генерал-губернаторы Н.Бобриковты өлтірген. Өмірі, отбасы, саяси көзқарастары туралы ақпарат. Финляндия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фенноман генерал-губернатор Николай Бобриковты өлтірген (1904)
Fennoman assassin of Gov. Gen. Nikolai Bobrikov (1904)
Евгений Вальдемар Шауман (Евгений Владимирович Шауман; 10 мамыр 1875 [ескі стиль бойынша 28 сәуір 1875] – 16 маусым 1904 [ескі стиль бойынша 3 маусым 1904]) – фин ұлтшылы және ақсүйек. Шауман Финляндияның Ресей империясының генерал-губернаторы Николай Иванович Бобриковты өлтірді.
Eugen Waldemar Schauman (Евгений Владимирович Шауман, Evgeny Vladimirovich Shauman); (May 10 1875 [O. S. April 28 1875] – 16 June 1904 [O. S. 3 1904]) was a Finnish nationalist and nobleman. Schauman assassinated the Imperial Russian Governor General of Finland Nikolai Ivanovich Bobrikov.
Жас шағы мен отбасы
Евгений Шауман Ресейдің Харьков қаласында (қазіргі Харьков, Украина) швед тілінде сөйлейтін фин ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның анасы Элин Мария Шауман, ал әкесі Фредерик Вальдемар Шауман, Ресей империясының әскерінің генерал-лейтенанты, сондай-ақ Финляндия үкіметінде құпия кеңесші және сенатор болып қызмет етті. Оның ағасы Рафаэль 1873 жылы, ал әпкесі Сигрид 1877 жылы туған. Вальдемардың үкіметпен жұмыс істеуіне байланысты отбасы жиі көшіп-қонып тұрды. Ол Польшаның Радом қаласынан Финляндияға бір рубльді қоса, мынадай хат жіберді: "Жутас ескерткішіне осы шағын үлесiңiздi қабылдаңыз. ~Eugen Schauman, Radom 24 мамыр 1883 жыл". Шауманның анасы келесі жылы, 1884 жылдың күзінде, ол тоғыз жасқа толғанда қайтыс болды. Шауман Финляндияның Хельсинки қаласындағы орта мектепте оқыды, ал отбасының қалған бөлігі Польшада тұрды. Дегенмен, оның есту қабілеті нашар болғандықтан, оқуы қиын болды.
Eugen Schauman was born in Kharkov, Russia (now Kharkiv, Ukraine) to Swedish speaking Finnish parents. His mother was Elin Maria Schauman, and his father was Fredrik Waldemar Schauman, a general lieutenant in the Imperial Russian army, who also served as a privy councillor and senator in the Finnish government. His brother Rafael was born in 1873, and his sister Sigrid in 1877. The family moved often due to Waldemar's work with the government. and sent a letter from Radom, Poland to Finland that contained a single ruble and read: "Please accept this small contribution to the memorial of Jutas. ~Eugen Schauman, Radom 24 May 1883" Schauman's mother died the following year, in autumn 1884, when he was nine years old. Schauman attended secondary school in Helsinki, Finland while the rest of the family was living in Poland. He had poor hearing, however, and this had an effect on his studies.
Ату жаттығулары
Шаман, басқа студенттер мен белсенділер сияқты, біртіндеп пассивті қарсылықтан белсенді қарсылыққа көшуге кірісті. Ол Финляндияға америкалық мылтықтарды жеткізу арқылы, Фин аулау қауымдастығының көмегімен шетелден қару-жарақ тасымалдауды ұйымдастырды, олар кейін студенттерге таратылды. Бұған қоса, ол Хельсинки аймағында студенттер мен басқа да жастарға мергендік шеберлігін үйрететін мергендік клубтарын құрды. Көп ұзамай Шауман және басқа белсенділер қарулы төңкеріс жоспарлай бастады. Әкесінің жұмысынан айырылғанымен қатар, Шауманның ашуын оның емілген ағасы, полковник Теодор Шауманның 1901 жылғы желтоқсанда Лаппеенрантадан шыққан Фин драгун полкінің басшылығынан Николай Бобриковтың қанағаттанбауы себебінен босатылуы да тудырды.
Gradually Schauman, like other students and activists, started to move from passive resistance to active resistance. He organised shipments of weapons from abroad by shipping American rifles to Finland with the help of the Finnish Hunting Association, which were then distributed to students. In addition to this, he organised shooting clubs around the Helsinki area that taught marksmanship to students and other youths. Soon Schauman and other activists started planning an armed revolution. As well as his father's loss of his job, Schauman was angered by the dismissal of his uncle, Colonel Theodor Schauman, from the command of the Finnish Dragoon Regiment, a unit from Lappeenranta, in December 1901, after Nikolai Bobrikov had not been satisfied with his inspection of it.
Қағал
Қазақтардың көтерілісінен кейін Бобриков Финляндияда құпия көтеріліс – "крамола" болып жатқанына көз жеткізді. 1902 жылы патша Бобриковке диктаторлық өкілеттік берді. Ресейдің қысымы күшейгенде, жер астындағы пассивті қарсылық ұйымы Кагал пассивті қарсылық әдістерінің тиімділігін жоғалтқанын, сондықтан күштірек қарсылық шараларына көшу керек деп шешті. Мысалы, 1902 жылы жасқа ие азаматтардың жартысынан астамы финдер үшін міндетті болған орыс армиясына шақырудан бас тартты. 1903 жылы әскери шақыруды тоқтатудың әсері азайды, және тек 22 пайызы ғана бас тартты. "Шұғыл шаралар" – яғни, өлтіру, күшейіп келе жатқан орыстандыруға қарсы күресудің жаңа тәсілі ретінде қабылданды. Осы кезде Кагалдың көптеген жетекші мүшелері елден қуылған еді. Бастапқыда жоспар орыстандыру саясатын қолдаған фин саясаткерлеріне шабуыл жасау болған, бірақ көп ұзамай белсенділер, Кагал ұйымы және Шауман бас губернатор Николай Бобриковқа шабуыл жасаудың дұрыс екеніне келісті, оның басқыншылық саясатының жетекшісі және негізгі идеологы ретінде қарастырылды. Шауман дереу қаза тапты. Бобриковқа тиген екі оқ оның әскери ордендерінен секіріп кетті, ал үшіншісі оның белдігінен соғылып, асқазанына ауыр зақым келтірді. Бобриков бірден қайтыс болған жоқ, Хельсинки хирургиялық ауруханасына жеткізілді. Хирург Рихард Фальтин кіші оның өмірін сақтап қалуға тырысты, бірақ Бобриков келесі күні сағат 1:10-да қайтыс болды.
After the Cossack riots, Bobrikov became convinced that Finland was undergoing a kramola (or "secret rebellion"). The Tsar awarded Bobrikov dictatorial powers in 1902. As the Russian oppression worsened, the underground passive resistance organisation, Kagal, decided that it was time to move to stronger acts of defiance, as passive resistance methods were no longer effective. For example, in 1902 over half of the age class had skipped the draft to the Russian army, which had been made mandatory for Finns. In 1903 the draft strike was no longer as effective, and only 22 percent skipped the draft. "Emergency measures", meaning assassination, was accepted as a new way to act against the strengthening Russification. Many leading Kagal members had already been exiled at this point. At first, the plan was to strike against Finnish politicians agreeing with the Russification, but soon the activists, the Kagal organization, and Schauman decided it was best to strike against the Governor General Nikolai Bobrikov, who was seen as the leader and main activist of the oppression politics. Schauman died instantly. Two of the bullets that hit Bobrikov ricocheted off his military decorations, but the third bounced back from his buckle and caused severe damage to his stomach. Bobrikov did not die immediately but was taken to the Helsinki Surgical Hospital. Surgeon Richard Faltin nuorempi worked to save his life, but Bobrikov died the following day at 1:10 a. m.
Салдары
Шауманның денесі Хельсинкидегі Малми зиратында белгіленбеген қабірге апарылды. Саяси жағдай жақсарғаннан кейін ол Насинмяен зиратындағы Шауман отбасының қабіріне қайта жерленді және қабірге ескерткіш орнатылды.
Schauman's body was taken to an unmarked grave in the Malmi cemetery in Helsinki. After the political situation eased up he was reburied in the Schauman family grave in the Näsinmäen hautausmaa and a monument was built on the grave.
Шауманның мұрасы
Шауман өзінің әрекеттерін Бобриковтың Финляндия халқына қарсы жасаған қылмыстары үшін жаза ретінде ақтағанын жазған хат қалдырды. Ол хатты патшаға жолдап, бүкіл Ресей империясындағы, әсіресе Польша және Балтық теңізі аймағындағы мәселелерге назар аударуын өтінді. Ол бұл істі жеке жасағанын және оның отбасының бұл қастандыққа қатысы жоқ екенін баса айтты. Шауман Ресей империясына қарсы күрестің символына айналды, және көптеген финдер оны бүгінге дейін батыр деп есептейді. Оның даңқын 2004 жылғы "Suuret suomalaiset" (Ұлы финдер) телешоуында барлық уақыттың 34-ші ең ұлы фині деп тануымен сипаттауға болады. Мемлекеттік кеңестің дәлізінде, оның қаза болған жерінде "Se Pro Patria Dedit" ("Отан үшін өзін құрбан етті") деген ескерткіш тақта орнатылған. Жан Сибелиус оның құрметіне "In Memoriam" атты аза тұру маршын шығарды.
Schauman left a letter in which he stated that he justified his actions as a punishment for Bobrikov's crimes against the people of Finland. He addressed the letter to the Tsar and wanted him to pay attention to the problems in the whole of the Russian empire, especially in Poland and the Baltic Sea region. He claimed he had acted alone and emphasized that his family was not involved in the assassination. Schauman became something of an icon for the resistance to Imperial Russia, and many Finns still consider him a hero. His fame can be characterized by his ranking as the 34th greatest Finn of all time in the 2004 Suuret suomalaiset (Greatest Finns) television poll. At the location of the assassination in the hallway of the Council of State, there is a memorial plaque that states Se Pro Patria Dedit ("He Gave Himself for His Country"). Jean Sibelius composed the funeral march In Memoriam in memory of him.
Тарихи көзқарас
Шауманның тарихтағы рөлі туралы пікірлер қарама-қайшы. 2004 жылдың жазында Бобриковты өлтіргеніне жүз жыл толуына орай премьер-министр Матти Ванханен бұл әрекетті айыптап, Шауманды террорист деп атады. Оның сөзіне қарағанда, Бобриковты өлтіру сияқты оқиғаларды терроризмге қарсы күрес дәуірінде тойлауға болмайды. Бұл мәлімдемеге байланысты пікірталас туды, онда Бейбітшілік және қақтығыстарды зерттеу институтының ғылыми қызметкері Унто Веса Ванханенмен келісті.
The importance of Schauman in history divides opinions. In the summer of 2004, a hundred years after Bobrikov's murder, Prime Minister Matti Vanhanen condemned the act, calling Schauman a terrorist. According to him, events like the assassination of Bobrikov are not appropriate to celebrate in the era of the war on terror. A discussion arose from the statement, in which Unto Vesa, amanuensis of the Peace and Conflict Research Institute, agreed with Vanhanen.