Кіріспе

Америкалық генерал және артиллерия тактигі (1819–1889) әскери шенеунік Генри Джексон Хант (14 қыркүйек 1819 – 11 ақпан 1889) Американдық Азамат соғысы кезінде Потомак армиясының артиллерия басшысы болды. Замандастары оны соғыстағы ең ұлы артиллерия тактигі және стратегияшысы деп есептейді, ол артиллерия ғылымының шебері болды және жаңа заманғы армияларда артиллерияны ұйымдастыру және қолдану туралы нұсқаулықты жаңартты. Оның батылдығы мен тактикасы соғыстағы маңызды шайқастардың нәтижесіне әсер етті, оның ішінде Малверн Хилл, Антиетам, Фредериксбург және ең бастысы Геттисбург шайқасы, онда стратегиялық қаруларды орналастыру және оңтүстік штаттарының басты шабуылы үшін оқ-дәріні сақтау жөніндегі оның операциялық шешімдері Пикеттің шабуылын жеңуге үлкен үлес қосты.

Жас шағы мен отбасы

Хант 1814 жылы Вест-Пойнтқа түскен және 1829 жылы қайтыс болған армиялық жаяу әскер офицері Сэмюэл Веллингтон Ханттың ұлы ретінде Детройт шекаралық бекетінде дүниеге келді. Ол өзінің інісі, Детройттың екінші мэрі Генри Джексон Ханттың құрметіне аталды. Оның әкесі полковник Томас Хант болды, ол Америка революциясының кезінде Континенттік армияда өзгеше көзге түсіп, соғыстан кейін АҚШ армиясында 1808 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Осылайша, Хант әкесінің қызметінің арқасында Массачусетс Цинциннати қоғамының мұрагерлік мүшесі болды. 1827 жылы бала кезінде ол әкесімен бірге болашақ Канзас аймағына, Форт Ливенворттің негізін қалауға арналған экспедицияға қатысты. Оның інісі Льюис Касс Хант Азамат соғысының барлық кезеңінде жаяу әскерде қызмет етті, 1862 жылы еріктілердің бригадир генералы, ал 1865 жылы тұрақты армияның бригадир генералы атағын алды.

Мексика-американ соғысы және далалық артиллерияға арналған нұсқаулар

Ол 1839 жылы АҚШ Әскери академиясын бітірді, 2-ші АҚШ артиллериясында екінші лейтенант шенімен. Ол Винфилд Скотттың басшылығымен Мексика соғысында қызмет етті және Контрерас пен Чурубуско шайқастарындағы ерлігі үшін капитан, ал Чапультепекте майор шеніне тағайындалды. Хант 1847 жылғы Ацтек клубының қадірлі мүшесі және АҚШ-тың адал легионының әскери орденінің бірінші сыныптық серігі болды, бұл екі әскери қоғам Мексика және Азамат соғысында қызмет еткен АҚШ офицерлерінен құралған. 1856 жылдың 5 қазанында бривет-майор Хант Форт-Левенворттан 2-ші АҚШ артиллериясының M ротасына, Канзас штатының Итон қаласындағы аумақтық заң шығарушы сайлау кезінде дауыс беру учаскелерін күзетуге басшылық етті. Хант 1857 жылы Юта соғысында мормондарға қарсы осы бөліммен бірге қызмет етті. Оның капитан және майор шендері 1852 және 1861 жылдары берілді. 1856 жылы Хант үш адамнан тұратын комиссия мүшесі болды, ол армия үшін далалық артиллерия жаттығулары мен тактикасын жаңартты. Үшеуі (Хант, Уильям Х. Френч және Уильям Ф. Барри) жазған «Далалық артиллерия нұсқаулығы» 1861 жылы Соғыс министрлігімен жарияланды және соғыс кезінде Солтүстік далалық артиллериялықтарының «библиясы» болды. Ол жаяу әскер бригадаларына артиллериялық батареяларды жақын қолдау үшін қалдыруға, бірақ бұрын дивизиялар мен корпустарға бекітілген батареяларды армия деңгейіндегі Артиллерия резервіне көшіруге мүмкіндік беретін ұйымдастыру доктринасының негізгі жақтаушысы болды, бұл стратегиялық бақылауды күшейтті.

Бірінші бұқалар жүгіруі

Хант 1861 жылы Булл-Ран шайқасының бірінші кезеңінде белгілі бір деңгейде даңққа ие болды, оның төрт зеңбірек батареясы одақтың күштерінің шегінуін артиллериялық шайқаста қамтамасыз етті. Одан кейін ол Солтүстік-Шығыс Вирджиния департаментінде артиллерия бастығы болып тағайындалды, Вашингтон қаласын қорғады. Генерал-майор Джордж Б. Макклеллан штабының полковнигі ретінде Хант Потомак армиясының артиллерия резервін ұйымдастырып, жаттықтырды және онымен Ярым аралдағы науқанда шайқасты. Соғыс бойында ол артиллерияның тиімді қолданылуына ең көп үлес қосты. Малверн-Хилл шайқасындағы артиллерия резервімен оның 250 зеңбірегі конфедераттардың жаяу әскерінің қайталап жасаған шабуылдарын тиімділікпен тойтарды, тіпті одақтың жаяу әскеріне көп жұмыс істеуге қажеттілік болмады. Ол жеке өзі 60 зеңбірекке қолбасшылық етті, оларды бір батарея ретінде пайдаланды (әдетте одақтың батареяларында алты зеңбірек болар еді). 1862 жылдың 15 қыркүйегінде, Саут-Маунтин шайқасынан кейін, Хант еріктілердің бригадир генералына көтерілді, ал Макклеллан оны Антиетам шайқасына Потомак армиясының артиллерия бастығы етіп тағайындады, онда ол Артиллерия резервін тиімді пайдаланды. Фредериксбург шайқасында желтоқсан айында Стаффорд Хайтстағы оның зеңбірек орналасқан жерлері генерал Роберт Лидің Раппаханок өзенінен одақтың күштеріне қарсы шабуыл жасауының барлық мүмкіндігін жойды. 1863 жылдың мамырында Чанселлорсвилл шайқасына дейін Хант Потомак армиясының қолбасшысы генерал-майор Джозеф Хукердің құрметін жойды және Артиллерия резервінің тікелей басқаруын жоғалтты, оны тиімді түрде әкімшілік штаб рөліне дейін төмендетті. Осы наразылықтың нәтижесінде артиллерия күштерінің үйлесімсіздігі одақтың ұятты жеңілісіне себепкер болған фактор ретінде жақсы танылды. Хукер үш күндік шайқастан кейін Ханттың басқаруын қалпына келтірсе де, нәтижеге әсер ету үшін бұл тым кеш болды. Хант сонымен қатар консервативті мінез-құлқына сәйкес келетін артиллерия тәжірибелерін жақтады. Ол жаяу әскердің шабуылдарын тойтару үшін жиналған батареялардың күшін мойындаса да (мысалы, Малверн-Хиллде немесе Геттисбург шайқасында Пикеттің шабуылына қарсы), оның зеңбірек экипаждарына баяу және сақтықпен оқ атуға кеңес берді және егер олар минутына бір оқтан асып кетсе, оларды сөккен. Ол жылдам оқ атудың дәлдікті төмендетіп, оқ-дәрілерді қайта толықтырудан гөрі жылдам жұмсайтынына сенді. Хант туралы көп айтылатын оқиғаның бірінде ол тез атуға қабілетті зеңбіректің мергеніне: «Жас жігіт, сіз атқан әрбір оқ 2,67 доллар тұратынын білесіз бе?» деп айқайлаған. Жылдам оқ ату оған зеңбірек экипажының майданда тұруға батыл еместігін, керісінше қайта жабдықтау үшін желінің артына қайтуға асыққандарын білдірді.

Геттисбургте табыстылық

Ханттың соғыстағы ең танымал қызметі 1863 жылғы шілдеде Геттисбург шайқасында болды. Оның жаңа командирі, генерал-майор Джордж Г. Мид, Хантқа Хукерден гөрі әлдеқайда жоғары баға берді және оған артиллерияны басқаруда үлкен тәуелсіздік берді, сонымен қатар кейде оны жеке өкілі ретінде де пайдаланды. Мысалы, 2 шілдеде Мид Хантты III корпус командирі, генерал-майор Дэниел И. Сиклске, оның қорғаныс шебін бұйрықтарға сәйкес келтіру үшін жіберді. (Сиклстің Күмбездік төбеден Персик бағына рұхсатсыз қозғалысы, оны қорғауға бұйрық берілгеніне қарамастан, Одақтың бүкіл қорғанысына үлкен қиындықтар туғызды.) Хант осы ызалы саяси генералға ықпал ете алмады, бірақ оның жерді шебер талдауы және батареяларды төбеге орналастыруы екінші күні Одақтың жеңіске жетуіне маңызды фактор болды. Оның артиллерияны басқаруы 3 шілдеде Пикеттің шабуылын тойтаруда ерекше көзге түсті. Таңертеңгі тексеру кезінде Хант Конфедерация шебіндегі қозғалысты байқады және шабуылға дайындық жүргізіліп жатыр деген дұрыс қорытынды жасады. Кейін, Күмбездік төбедегі Одақ шебі Лонгстриттің артиллерия корпусының бастығы, полковник Эдвард Портер Александрдың ауыр бомбалауына ұшырағанда, Хант II корпус командирі, генерал-майор Винфилд С. Хэнкоктің қысымына тойтарыс берді, ол Александрдың бомбалауымен қоршалып қалған жаяу әскерлердің рухын көтеру үшін Одақтың атуын талап етті. Хант оқ-дәрілерді сақтау үшін қарсы батареялық атуды тоқтатуға бұйрық берді, содан кейін күтілетін шабуылға қарсы атуға жеткілікті мөлшерде қорлады. Хант сондай-ақ өз артиллериясының біртіндеп үнсізденуін бұйырды, осылайша олар бірінен соң бірі жойылғандай сезім тудырып, Конфедерация әскерлерін оның батареялары жойылды деп ойлатып, олардың апатты шабуылын бастады. Оның кішкентай Раунд Топтың солтүстігіне полковник Фримен МакГилверидің батареяларын жасырып орналастыруы жаяу әскер шабуылында үлкен шығынға әкелді. Хант өзінің қызметі үшін тұрақты армияда полковник шенімен марапатталды. Хант Геттисбург шайқасында артиллерияның атқарған рөлі туралы егжей-тегжейлі есеп берді. Ол Конфедерация шабуылына рұқсат етілмегенін мәлімдеді, егер оған бастапқы оңтүстік бомбалау кезінде ұзақ қашықтықтағы оқ-дәрілерін сақтауға және олар шабуылға тұрғанда бар күшімен соққы беруге рұқсат берілген болса. «Дала артиллериясы бойынша нұсқаулармен» қатар, Хант «Жеңістер мен көшбасшылар» сериясында Геттисбург туралы мақалалардың авторы болды.

Петербургті қоршау

Соғыстың қалған бөлігі Хант үшін көңіл көтермеуге айналды. Ол соғыстың соңына дейін Вирджинияда қызмет етті, 1864 және 1865 жылдары Петербургтің қамалға алу операцияларын басқарды. Ол еріктілер қатарында да, тұрақты армияда да генерал-майор шеніне ие болды.

Соғыстан кейінгі

1866 жылы АҚШ армиясы қайта ұйымдастырылған кезде Хант 5-ші АҚШ артиллериясының полковнигі болды. Ол 1869 жылдың 20 мамырынан 1875 жылдың 10 қарашасына дейін Ньюпорт, Род-Айленд штатындағы Форт-Адамс бекінісінің командирі және тұрақты артиллериялық кеңестің төрағасы болып қызмет етті. Хант 1883 жылы армиядан зейнетке шыққанға дейін түрлі басшылық қызметтерді атқарды.

Кейінгі өмірі

1883 жылы зейнетке шыққаннан кейін Хант Вашингтон, округ Колумбиядағы солдаттар үйінің басшысы болды. Ол 1889 жылы қайтыс болды және солдаттар үйінің ұлттық бейіштігінде жерленді. Солтүстік Вирджиниядағы Форт-Хант паркі Ханттың құрметіне аталған.

Халықтық ақпарат құралдарында

Хант Ньют Гингрич пен Уильям Р. Форстченнің "Геттисбург: Азамат соғысының романы" тарихи романында маңызды рөлде бейнеленген. Ол сонымен қатар осы серияның жалғасы "Грант Шығысқа келеді" және "Ешқашан шегінбе: Ли мен Грант: Соңғы жеңіс" романдарының да кейіпкері.