Кіріспе
Америкалық одақ армиясының генералы (1814–1879)
Джозеф Хукер (13 қараша 1814 – 31 қазан 1879) – Америка Азамат соғысында Одақ үшін күрескен генерал, 1863 жылы Канцельорсвилл шайқасында Конфедерация генералы Роберт Э. Лиге шешулі жеңіліске ұшырағандығы үшін танымал. Хукер Семинол соғысында және Америка-Мексика соғысында қызмет етті, армиядан кеткені алдында үш мәрте шенді жоғарылатып алды. Азамат соғысы басталғанда, ол Одақ жағына бригадир генерал ретінде қосылды және Уильямсбург, Антиетам және Фредериксбург шайқастарында көзге түсті, содан кейін оған Потомак армиясының басшылығы тапсырылды. Оның Канцельорсвиллге жасаған амбициялық жоспары Лидің армиясын бөлу арқылы жасаған батыл әрекетімен және Одақ корпусын жеңуімен, сондай-ақ Хукердің бағынышты генералдарының қателіктерімен және оның өзінің батылдығын жоғалтуымен күйреп кетті. Бұл жеңіліс Лиге бастамашылықты берді, осының арқасында ол солтүстікке қарай Геттисбургке аттанды. Хукер басшылық лауазымында қалды, бірақ генерал Холлек пен Линкольн оның күштерді күшейту туралы өтінішін қабылдамағаннан кейін отставкаға шықты. Джордж Г. Мид Геттисбург шайқасынан үш күн бұрын Потомак армиясына қолбасшылық етуге тағайындалды. Хукер 1863 жылдың қараша айында қайтадан шайқасқа қатысты, Теннесси штатындағы Чаттануга қаласында қоршауға алынған Одақ армиясын құтқаруға көмектесті және генерал-майор Уильям Т. Шерман басшылығымен Батыс майданында қызметін жалғастырды, бірақ Атланта науқаны аяқталар алдында наразылық білдіріп, қызметтен кетті. Хукер журналистің қатесінен туған "Жо-жауынгер" лақап атымен танылды және бұл есім оған берікті. Оның жеке беделі ішкілікті жақсы көретін және әйелдерге құмар жігіт ретінде қалыптасқан, ал оның штабы кештер мен құмар ойындарымен мәшһүр болды.
Алғашқы жылдар
Хукер Массачусетс штатының Хэдли қаласында, Америка Тәуелсіздік соғысындағы капитанның немересі болып дүниеге келді. Ол толығымен ағылшын тегінен шыққан, олардың барлығы 1600 жылдардың басынан бері Жаңа Англияда тұрған. Оның алғашқы білімі жергілікті Хопкинс академиясында алынды. 1837 жылы АҚШ Әскери академиясын бітірді, 50 студенттің арасында 29-шы орынды иеленді және 1-ші АҚШ артиллериясының екінші лейтенанты болып тағайындалды. Оның алғашқы міндеті Флоридада Семинол соғысының екінші кезеңінде болды. Ол Мексика-Америка соғысында Закари Тейлор мен Винфилд Скотттың жорықтарында штаб лауазымдарында қызмет етті. Ол үш шайқастағы басшылығы мен батылдығы үшін арнайы атақтар алды: Монтеррей (капитан), Ұлттық көпір (майор) және Чапультепек (лейтенант-полковник). Оның әскери мансабында «әйелдерге ұнайтын адам» ретіндегі беделі Мексикада қалыптасты, онда жергілікті әйелдер оны «Сұлу капитан» деп атады. Мексика-Америка соғысынан кейін (1848 жылы аяқталды) ол Тынық мұхиты дивизиясының генерал-адъютантының көмекшісі қызметін атқарды, бірақ 1853 жылы отставкаға шықты; оның әскери беделі бұрынғы қолбасшысы генерал Скоттқа қарсы куәлік берген кезде, Гидеон Джонсон Пиллоудың бағынбаушылығы үшін өткен әскери сотта зардап шекті. «Сұлу капитан» бейбіт өмірдің бірқалыптылығына төзбеді және уақытын алкоголь, әйелдер мен құмар ойындарымен өткізді деп хабарлады. Ол Калифорния штатының Сонома округіне фермер және жерді дамытушы ретінде қоныстанды, сондай-ақ Калифорния заң шығарушы органына өкілдік ету үшін сайлауға қатысты, бірақ сәтті болмады. Ол азаматтық қызметінде бақытсыз және сәтсіз болды, сондықтан 1858 жылы Соғыс министрі Джон Б. Флойдқа президент Бьюкененге өтініш жасап, «лейтенант-полковниктік лауазымға үміткер ретінде қарастыруын» сұрады, бірақ оның өтініші қабылданбады. 1859 жылдан 1961 жылға дейін ол Калифорния милициясында полковник лауазымын атқарды.
Азаматтық соғыс
1861 жылы Азамат соғысы басталғанда Хукер комиссия сұрады, бірақ оның алғашқы өтініші қабылданбады, мүмкін армияның бас қолбасшысы Винфилд Скоттың бұрынғы наразылығының салдарынан. Ол Калифорниядан шығысқа сапар жасау үшін ақша қарызға алды. Біріккен әскердің Бірінші Булл-Ран шайқасындағы жеңілісін көргеннен кейін, ол президент Абрахам Линкольнге әскери басқарудың нашарлығына шағымданып, өзінің қабілеттерін көрсетіп, комиссияны қайтадан сұрады. 1861 жылдың тамызында ол 17 мамырдан бастап еріктілердің бригадир генералы қызметіне тағайындалды. Ол майор-генерал Джордж Б. Макклеллан басшылығымен Потомак армиясын ұйымдастыру және жаттығу мақсатында Вашингтон маңындағы бригада мен дивизияға қолбасшылық етті.
1862 жыл
1862 жылғы Жарым арал науқанында Хукер III корпустың 2-ші дивизиясына қолбасшылық етті және өзін жақсы ұстаған, жауынгерлік дағдысымен көзге түскен және майдан даласындағы маңызды нүктелерді агрессивті іздеген жауынгерлік көшбасшы ретінде жақсы танылды. Ол дивизиясын Уильямсбург пен Семизәндікте ерекшелікпен басқарды. Хукердің дивизиясы Жеті күндік шайқаста маңызды рөл атқармады, бірақ ол және әріптесі, дивизия қолбасшысы Фил Керни, Макклелланды оңтүстік әскеріне қарсы шабуылға көндіруге тырысты. Хукер Макклелланның сақтықпен әрекет етуіне наразылық білдіріп, Ричмондты басып алудағы сәтсіздігін ашық сынады. Өзінің қолбасшысы туралы Хукер: «Ол солдат ғана емес, солдаттың ісі не екенін де білмейді» деді. Жарым арал Хукердің тағы екі абыройын бекітті: оның қарамағындағы әскерлердің әл-ауқаты мен рухын көтеруге деген адалдығы және тіпті майдан даласында да көп ішетін әлеуметтік өмірі. 26 шілдеде Хукер генерал-майор шеніне көтерілді. Екінші Булл-Ран шайқасы кезінде III корпус Джон Поуптың Вирджиния армиясын күшейтуге жіберілді. Екінші Булл-Раннан кейін Хукер Ирвин Макдауэллдің орнын басып, Вирджиния армиясының III корпусына қолбасшылық етті, ол жақын арада Потомак армиясының I корпусы болып қайта аталды. Мэриленд науқаны кезінде Хукер I корпусты Оңтүстік тау және Антиетам шайқастарында басқарды. Оның корпусы Америка тарихындағы ең қанды күннің алғашқы шабуылын бастады, лейтенант-генерал Стоунволл Джексон корпусына оңтүстікке қарай үлді және олар тең күйде шайқасты. Хукер, агрессивті және әскерлеріне шабыттандырушы болғандықтан, таңертең ерте аяғына жараланып, шайқастан шықты. Егер ол майданда қалуға мүмкіндік алғанда, шайқас одақтың шешуші жеңісіне әкелер еді деп мәлімдеді, бірақ генерал Макклелланның сақтығы тағы да солтүстік әскерлерін сәтсіздікке ұшыратты және Лидің әлдеқайда кішігірім армиясы жойылудан құтылды. Оның шыдамы таусылған соң, президент Линкольн Макклелланды генерал-майор Амброуз Бернсайдқа алмастырды. Хукер Макклелланды үнемі сынағанмен, соңғысы бұл туралы білмеген көрінеді және қазан айының басында, қызметтен босатылар алдында, Хукерге тұрақты армияда бригадир генерал шені беруді ұсынды. Соғыс министрлігі бұл ұсынысты дереу қарастырып, Хукер 20 қыркүйекте бригадир шеніне ие болды. Бұл жоғарылау соғыс аяқталғаннан кейін де генерал болып қалуын, генерал ретінде зейнеткерлікке шығуын және генералдың жалақысы мен зейнетақысын алу құқығын қамтамасыз етті. 1862 жылдың желтоқсан айындағы Фредериксбург шайқасы одақ үшін тағы бір сәтсіздік болды. Аяғының жарасынан жазылғаннан кейін Хукер қысқа мерзімге V корпусына қолбасшылық етті, бірақ содан кейін «Ұлы дивизия» командасына тағайындалды, бұл команда III және V корпуспен біріктірілді. Хукер Бернсайдтың қаланың артындағы бекінілген биіктіктерге шабуыл жасау жоспарын «ақылға сыймас» деп сынады. Оның Ұлы дивизиясы (әсіресе V корпус) Бернсайдтың Хукердің наразылығына қарамастан берген он төрт нәтижесіз шабуылда ауыр шығынға ұшырады. Бернсайд бұл шайқасты қаңтар айындағы ұятты лайлы науқанмен жалғастырды және Хукердің өз командирін сынауы ресми бағынбаушылыққа ұласты. Ол Бернсайдты «ақылсыз құрбандық» деп сипаттады. Бернсайд өзінің қол астындағыларын, соның ішінде Хукерді де тазалауды жоспарлап, президенттің бекітуіне арналған бұйрық дайындады. Ол Хукердің «қазіргідей қиын жағдайда маңызды лауазымды атқаруға жарамсыз» екенін мәлімдеді. Бірақ Линкольннің шыдамы тағы да таусылып, оның орнына Бернсайдты қызметтен босатып жіберді.
Потомак әскері
Линкольн 1863 жылдың 26 қаңтарында Хукерді Потомак армиясының қолбасшысы етіп тағайындады. Армияның кейбір мүшелері бұл қадамды логикалық деп есептеді, өйткені Хукердің агрессивті шайқасқа бейімділігі белгілі болған, ал оның алдыңғыларында мұндай қасиет болмаған. "Муд Марш" кезінде "Нью-Йорк Таймс" газетінің әскери тілшісі Хукердің: "Бізде диктатор болғанша ештеңе дұрыс болмайды, және неғұрлым ертерек болса, соғұрлым жақсы" деген сөзін келтірді. Линкольн жаңа тағайындалған генералға хат жазды, онда былай делінген: 1863 жылдың көктемінде Хукер керемет әкімшілік қабілеттерін көрсетіп, Бернсайд басшылығымен моральдік құлдырауға ұшыраған әскерлерінің рухын қайта жаңғыртты. Ол жасаған өзгерістердің арасында әскерлердің күнделікті тамақтануын жақсарту, лагерьдегі санитарлық жағдайды өзгерту, жабдықтау жүйесін жетілдіру және есеп беруді күшейту, компанияға аспазшыларды қосу және оларды бақылау, бірнеше аурухана реформаларын жүргізу және демалыс жүйесін жақсарту (әр компаниядан кезекпен бір адам, әрқайсысы 10 күнге) болды. Ол АҚШ әскері алғаш рет қолданған барлық ақпарат көздерін пайдаланатын Әскери ақпарат бюросын құрды. Сонымен қатар, ол жауынгерлік қимылдар кезінде немесе марш кезінде бөлімдерді анықтау және әскерлерге бірлік мақтанышын сезіндіру үшін корпус белгілерін енгізді. Басқа бұйрықтарда қашудың өсуін тоқтату қажеттілігі қарастырылды (Линкольннан келген бұйрық, кіріс поштаны тексеру, қашушыларды ату мүмкіндігі және лагерьдегі жақсы күзеттік бекеттер), көбірек және жақсы жаттығулар, офицерлерді күшті даярлау және алғаш рет федералды атқыштарды бір корпусқа біріктіру шаралары көрілді. Корпус белгілері туралы идеяны Хукердің штаб бастығы Дэниел Баттерфилд ұсынды. Хукер қайта жанданған армиясы туралы былай деді: Осы қыста Хукер бірнеше жоғары лауазымды командалық өзгерістер жасады, соның ішінде корпус командирлерін де ауыстырды. "Сол жақ үлкен дивизияның" қолбасшысы генерал-майор Уильям Б. Франклин, Хукердің басшылығымен қызмет ететініне ант бермеген, ал II корпустың қолбасшысы генерал-майор Эдвин Воз Самнер Бернсайдтың ұсынысы бойынша қызметтен босатылды. IX корпус армияда ұятқа қалудың немесе келіспеушіліктердің тууына себеп болуы мүмкін болды, өйткені ол Бернсайдтың бұрынғы корпусы болғандықтан, ол жеке ұйым ретінде бөлініп, Вирджиния түбегіне Бриг. Генерал Уильям Ф. "Балди" Смит, VI корпустың бұрынғы қолбасшысы басшылық етуімен жіберілді. (Франклин мен Смит екеуі де Хукердің бұрынғы саяси маневрлеріне байланысты күдік тудырды, олар Бернсайдқа қарсы және Макклелланды қолдау үшін жасалған). Бас штабтың маңызды лауазымына Хукер соғыс министрлігінен Бриг. Генерал Чарльз Стоунды жіберуді сұрады, бірақ оған рұқсат берілмеді. Стоун 1861 жылдың күзінде Болл Блэф шайқасындағы рөлі үшін босатылып, тұтқындалды және сот болмастан түрмеге қамалды. Стоун босатылғаннан кейін, негізінен саяси қысымға байланысты, әскери қызметтен шеттетіліп, ұятқа қалды. Потомак армиясының тарихшысы және жазушысы Брюс Кэттон Хукердің бұл сұранысын "ерекше және мінезіне қайшы нәрсе" деп атады және "оның жасаған ең қызықты істерінің бірі" деп бағалады. Хукер Стоунды неге сұрағанын ешқашан түсіндірмеді, бірақ Кэттон сенді: "Соғыс Джо" генералдар мен олардың штабы мен бағыныштыларының мінез-құлқына өте жаман үлгі көрсетті. Оның Вирджиния штатындағы Фалмут қаласындағы штаб-пәтерін кавалерия офицері Чарльз Ф. Адамс кіші "бар бөлмесі мен жезөкше үйінің" қосындысы деп сипаттады. Ол адал саяси серіктестер желісін құрды, оның ішінде штаб бастығы генерал-майор Дэн Баттерфилд және III корпустың қолбасшысы ретінде әйгілі саяси генерал генерал-майор Дэниел Э. Сиклз болды.
During the spring of 1863, Hooker established a reputation as an outstanding administrator and restored the morale of his soldiers, which had plummeted to a new low under Burnside. Among his changes were fixes to the daily diet of the troops, camp sanitary changes, improvements and accountability of the quartermaster system, addition of and monitoring of company cooks, several hospital reforms, and an improved furlough system (one man per company by turn, 10 days each). He created the Bureau of Military Information, which was the first all source intelligence organization employed by the U. S. military. He also implemented corps badges as a means of identifying units during battle or when marching and to instill unit pride in the men. Other orders addressed the need to stem rising desertion (one from Lincoln combined with incoming mail review, the ability to shoot deserters, and better camp picket lines), more and better drills, stronger officer training, and for the first time, combining the federal cavalry into a single corps. The corps badge idea was suggested by Hooker's chief of staff, Daniel Butterfield. Hooker said of his revived army:
Also during this winter, Hooker made several high level command changes, including with his corps commanders. Both "Left Grand Division" commander Maj. Gen. William B. Franklin, who vowed that he would not serve under Hooker, and II Corps commander Maj. Gen. Edwin Vose Sumner was relieved of command, on Burnside's recommendation, in the same order appointing Hooker to command. The IX Corps was a potential source of embarrassment or friction within the army because it was Burnside's old corps, so it was detached as a separate organization and sent to the Virginia Peninsula under the command of Brig. Gen. William F. "Baldy" Smith, former commander of VI Corps. (Both Franklin and Smith were considered suspect by Hooker because of their previous political maneuvering against Burnside and on behalf of McClellan.) For the important position of chief of staff, Hooker asked the War Department to send him Brig. Gen. Charles Stone, however, this was denied. Stone had been relieved, arrested, and imprisoned for his role in the Battle of Ball's Bluff in the fall of 1861, despite the lack of any trial. Stone did not receive a command upon his release, mostly due to political pressures, which left him militarily exiled and disgraced. Army of the Potomac historian and author Bruce Catton termed this request by Hooker "a strange and seemingly uncharacteristic thing" and "one of the most interesting things he ever did." Hooker never explained why he asked for Stone, but Catton believed:
Despite this, Fighting Joe would set a very bad example for the conduct of generals and their staff and subordinates. His headquarters in Falmouth, Virginia, was described by cavalry officer Charles F. Adams, Jr., as being a combination of a "bar room and a brothel". He built a network of loyal political cronies that included Maj. Gen. Dan Butterfield for chief of staff, and the notorious political general, Maj. Gen. Daniel E. Sickles, for command of the III Corps.
Канцельорсвилл
Хукердің көктемгі және жазғы науқанға арналған жоспары зәулім де, үміт беретін еді. Ол бірінші кезекте өз атты корпусын жаудың тылына тереңірек жіберіп, жабдықтау желілерін бұзуды және жауды басты шабуылдан алаңдатуды жоспарлады. Фредериксбургте Роберт Лидің анағұрлым кішкентай армиясын ұстап тұрып, Потомак армиясының көп бөлігін Лидің тылына шабуыл жасау үшін қанатқа бұруды көздеді. Лиді жеңгеннен кейін, Ричмондты басып алуға кірісер еді. Алайда, Хукердің және Одақтың жоспарының іске асуы жоспардың өзінің зәулімдігіне сай келмеді. Кавалерия шабуылын оның командирі, бригада генералы Джордж Стоунман сақтықпен жүргізді және ешқандай мақсатына жете алмады. Қанаттағы шеру жеткілікті жақсы өтті, стратегиялық тосынсыруға қол жеткізді, бірақ үш колоннамен шабуылға түскен кезде, 1 мамырда Стоунволл Джексонның күтпеген шабуылы Хукерді кері итеріп, әскерін кері шегінуге мәжбүр етті. Содан кейін Хукер армиясын Чанселлорсвиллге кері қайтарып, Лидің шабуылдауын күтті. Ли өзінің кішкентай армиясын екіге бөліп, Хукер армиясының екі бөлігімен де күресті. Содан кейін ол тағы да бөлініп, Стоунволл Джексон корпусын өз қанаттық шабуылына жіберіп, Хукердің әлсіз оң қанатын шалып, Одақтың XI корпусын жеңді. Потомак армиясы толығымен қорғанысқа көшіп, ақырында кері шегінуге мәжбүр болды. Чанселлорсвилл шайқасы Лидің "жетілген шайқасы" деп аталды, себебі ол батыл тактика арқылы өте үлкен қарсыласын жеңе алды. Хукердің сәтсіздігінің бір себебін оқпен кездесуіне байланыстыруға болады; ол штаб-пәтерінің террасасында тұрғанда, снаряд оның сүйеніп тұрған ағаш бағанасына тиіп, бастапқыда оны есінен шығарып, содан кейін күні бойы миын шайқап әрекетсіз қалдырды. Оның әрекетсіздігіне қарамастан, армияның уақытша басқаруын өзінің екінші қолбасшысы, генерал-майор Дариус Н. Коучқа беру туралы ұсыныстарды қабылдамады. Оның бірнеше бағынышты генералдары, соның ішінде Коуч және генерал-майор Генри У. Слокум, Хукердің басқару шешімдеріне ашық күмән келтірді. Коуч соншалықты ашуланғандықтан, ол Хукердің қол астында қызмет етуден бас тартты. Келесі апталарда саяси жел күшті соқты, генералдар Хукерді құлатуға немесе Линкольн өз бетінше шешім қабылдаса, өздерін орналастыруға тырысты. Роберт Ли 1863 жылдың маусымында Солтүстікке тағы бір шабуыл жасады, ал Линкольн Хукерді оны қууға және жеңуге шақырды. Хукердің бастапқы жоспары Ричмондты басып алу еді, бірақ Линкольн бұл идеяны дереу қабылдамады, сондықтан Потомак армиясы солтүстікке қарай жүріп, Лидің Солтүстік Вирджиния армиясын табуға тырысты, ол Шенноа аңғарынан Пенсильванияға қарай сырғып өтті. Хукердің міндеті, бірінші кезекте, Вашингтон және Балтиморды қорғау, ал екінші кезекте Лиді тоқтатып, жеңу болды. Алайда, Линкольн Хукерге деген сенімін жоғалтып барады. Хукердің жоғары офицерлері Линкольнге Хукерге деген сенімсіздіктерін білдірді, сондай-ақ Линкольннің бас генералы Генри Халлек те. Хукер Харперс-Ферридегі қорғаныс күштерінің мәртебесіне байланысты армия штабымен дауласып, наразылық ретінде отставкаға кету туралы ұсыныс жасады, ол Линкольн мен бас генерал Генри В. Халлек тарапынан жылдам қабылданды. 1863 жылдың 28 маусымында, Геттисбург шайқасынан үш күн бұрын Хукердің орнына генерал-майор Джордж Мид тағайындалды. Хукер Геттисбург кампаниясының басындағы рөлі үшін Конгрестің алғысын алды, бірақ даңқ Мидке тиді. Хукердің Потомак армиясының басшысы лауазымы 5 айға созылды.