Кіріспе

Америкалық саудагер және меценат (1792–1868)

Мэтью Вассар (29 сәуір, 1792 – 23 маусым, 1868) – Англияда туған америкалық сыра қайнатушы, саудагер және меценат. Ол 1861 жылы әйелдерге арналған Вассар колледжін құрды. Ол Джон Эллисон Вассардың туысы болған. Мичиган штатындағы Вассар қаласы оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Мэтью Вассар 1792 жылғы 29 сәуірде Англияның Норфолк графтығындағы Ист-Дерхем қаласында Джеймс пен Энн Беннет Вассардың отбасында дүниеге келді, олар француз хугеноттарының (Вассер) ұрпақтары болатын шаруалар еді және Англиядан көшіп келген. 1796 жылы олар Нью-Йорк штатына келді және Дачесс округындағы Манчестер көпірінің жанында, 1685 жылғы Ромбоут патентінің бір бөлігі болған жерде, Вэппингер ағысының жағасындағы фермаға қоныстанды. Шаруа үйі салынып жатқанда, отбасы қазіргі Мейн және Чёрч көшелерінің қиылысында орналасқан Филкинтаун жолында тұрды. 1801 жылы Джеймс Вассар ағасы Томас Норфолктан әкелген тұқымдық арпадан сыра қайнатты. Сыраға деген сұраныс соншалықты күшті болды, 1801 жылы Джеймс Вассар ферманы сатып, Пугакипси ауылындағы Мейн және Милл көшелері арасындағы жерді Балтус Ван Кликке сатып алып, сыра қайнату фабрикасын салған. Вассар 14 жасқа толғанда, оның ата-анасы оны тері илеушінің шәкірті етіп берді.

Іскерлік мансап

1806 жылы, шеберлікке түсуге бір күн қалғанда, ол қашып кетіп, High Point портынан Гадсон өзенін кесіп өтіп, Нью-Йорк штатының Ньюбург қаласының солтүстігіндегі Балм-таунға жетті. Сол жерде ол дүкенде жұмысқа орналасты. Кейіннен, 1810 жылы Пугакипсиге оралғанға дейін, ол тағы бір жергілікті саудагерде жақсы жалақымен жұмыс істеді, содан кейін отбасылық сыра қайнату бизнесіне есепші және жинаушы болып қосылды. Ол кезде Ньюбургтен Хадсонға дейінгі өзен бойындағы қалалардағы сыра қайнату саудасының көп бөлігі отбасының қолында болды. 1811 жылы мальта ұнының жарылысы Вассар көшесіндегі отбасылық сыра зауытын қиратты. Оның үлкен ағасы Джон жарылыстан көз жұмды, ал әкесі осы оқиғаға қатты қайғырды. 18 жастағы Мэтью бизнесті басқаруды өз мойнына алды, ол сол кезде Вассардың әпкесі Марияның күйеуі Джордж Бутқа тиесілі ескі бояухананың бір бөлігінде жүргізілді. 1812 жылғы соғыс кезінде Вассар жергілікті фузильер ротасына сержант ретінде қосылды, бірақ көптеген шайқастарға қатыспады. Ол күндерін сыра зауытында, ал кештерді аудандық сот үйінің жертөлесінде ашқан острица салоны мен мейрамханасында өткізді. 1813 жылы ол Фишкилл қаласынан келген Кэтрин Валентинге үйленді. 1814 жылы Вассар M. Vassar & Company компаниясын құрды және Вассар көшесіндегі сыра зауытын отбасылық үйдің қарсы бетінде қайта салды. Ол кезде бұл АҚШ-тағы осындай сыра зауыттарының ең ірісі болды. Компания Пугакипсидегі екі нысанды, Нью-Йорк қаласындағы бір нысанды және Нью-Йорк штатының Трой қаласына жақын Лансингбург қаласындағы бір нысанды қоса кеңейді. Ол қайтыс болған ағасы Джонның ұлдары Джон Гай Вассар мен Мэтью Вассар кішіні бизнеске тартты, олар кейін Пугакипсидегі Вассар бауырлары ауруханасын құрды. 1837 жылы ол ағасы Чарльздың банкрот болған кірпіш зауытын иелігіне алды, ол қаланың шығысындағы Кірпіш төбесі деп белгілі болған жерде кірпіш шығарды. Ол "Фермерлер мен өндірушілер ұлттық банкі" директорлар кеңесіне кірді және 1835 жылы "Жақсарту" тізімі бойынша Пугакипси ауылының президенті болып сайланды. 1851 жылы Оңтүстік Каролинадан қашқан құл Джон А. Болдинг, 1850 жылғы қашқан құлдар туралы заңға сәйкес, АҚШ маршалымен тұтқындалды, ол Мейн-стритте тігінші болып жұмыс істеді. Жер асты жолының мүшелері Болдингтің бостандығын сатып алу үшін жеткілікті сома жиная алмағанда, Мэтью Вассар айырмашылықты толтырғандардың бірі болды. Мэтью Вассар 1868 жылдың 23 маусымында Вассар колледжінің қамқорлар кеңесіне қоштасу сөзін сөйлеген кезде жетпіс жетінші жасында қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімі Лафайетт-плейс баптист шіркеуінде өтті. Вассар шіркеу құрылысының жерін және жартылай қаржысын сыйға берген.

Васар колледжі

Вассардың немересі Лидия Бут, Гарден-стриттегі Вассарға тиесілі ғимаратта "Коттедж-Хилл семинариясын" басқаратын мұғалім, оны Пукипсиде әйелдер колледжін құруға ынталандырды. 1861 жылдың қаңтарында Нью-Йорк заң шығарушы органы АҚШ-тағы алғашқы әйелдер колледждерінің бірі – Вассар колледжін құру туралы акт қабылдады. 1861 жылдың 26 ақпанында Матью Вассар Пукипсидегі Грегори қонақ үйінде колледждің қамқоршылар кеңесіне өзінің байлығының жартысын, 408 000 доллар (2008 жылы шамамен 9 700 000 доллар) және кампусты құру үшін жерді беру туралы құжатты табыс етті. 1864 жылы Вассар Хадсон мектебінің суреттерін жинаған көрнекті коллекционер Элайас Лайман Магунның өнер коллекциясын сатып алды. 1870 жылдың 15 шілдесінде қабылданған заңмен АҚШ Конгресі колледжға жасалған қайырымдалыққа кез келген салық талабынан бас тартты.

USS Мэтью Вассар

"Мэтью Вассар" кемесі ағаштан жасалған орталық кемелі шкуна болды. Ол 1861 жылдың қыркүйегінде Нью-Йоркте АҚШ Әскери-теңіз күштерімен сатып алынып, 1862 жылдың қаңтарында қолданысқа енгізілді. Кеме Нью-Орлеанға қарайтын жолдарды қорғайтын миналық флотилияға бекітілді. 1864 жылдың қарашасында ол Шығыс жағалау блокадалық эскадрильясына бекітілді. Соғыс аяқталғаннан кейін кеме қызметтен шығарылып, аукционда сатылды.

Васар қарттар үйі

1880 жылы Мэтью Вассардың жүректері, Джон Гай Вассар мен Мэтью Вассар кіші, 9 Vassar Street мекеніндегі ағасының сарайын қарт ерлерге арналған Вассар үйіне айналдырды. Ол 20 ғасырдың көп бөлігінде зейнеткерлер үйі ретінде қызмет етті. Вассар үйі 1972 жылы NRHP тізіміне енгізілді.

Васар институты

1882 жылы Вассардың туғандары 12 Вассар көшесіндегі ескі сыра қайнату орнының жерін Вассар институтына айналдырды. Бірінші қабатта табиғат тарихы мұражайы, екінші қабатта кітапхана, сондай-ақ Пукипси әдеби қоғамы мен Пукипси табиғи ғылымдар қоғамының кеңселерi орналасты. Вассар институты 1972 жылы Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміне (NRHP) енгізілді.

Васар ауруханасы

Вассар Бразерс ауруханасы Джон Гай Вассар мен Мэтью Вассар кішілердің, Мэтью Вассардың қайтыс болған үлкен ағасының ұлдарының қаржыландыруымен салынды. Ол оларды өркендеген сыра қайнату бизнесіне тарту арқылы олардың өркендеуіне көмектесті.