Кіріспе

Bigelow Aerospace – 2020 жылы қызметін тоқтатқан американдық ғарыш технологиялары компаниясы. Бұл кеңейтілетін ғарыш станциясы модульдерін өндіріп, дамытқан авиация және ғарыш технологиялары компаниясы болды. Bigelow Aerospace 1998 жылы Роберт Бигелоу құрған, кеңсесі Невада штатының Солтүстік Лас-Вегасында орналасқан. Компанияның қаржысы көбінесе Бигелоудың "Американың бюджеттік қонақүйлері" желісінен түскен табысы есебінен толықтырылды. Компания 2006 және 2007 жылдары ұшқан экипажсыз екі прототип және Халықаралық ғарыш станциясына қосылған модульді жасады. 2010 жылы Bigelow Aerospace ғарыш станцияларын құру немесе кеңейту үшін ғарыш мекендерінің модульді жиынтығын жасау ниетін білдірді. 2013 жылға қарай Бигелоу компанияға 250 миллион АҚШ долларын инвестициялады. 2020 жылдың наурыз айында COVID-19 пандемиясына байланысты барлық 88 қызметкері жұмыстан босатылды. Bigelow компаниясы NASA-ның бірнеше маңызды кеңейтілетін модульдер технологияларын коммерцияландыру құқығына ие, осы ретте үш ғарыш актісі келісіміне қол қойылған. Бигелоу технологияны он жыл бойы жетілдіріп, модульдің маталық қабаттарын қайта жобалады, оның ішінде Vectran қалқан матасының эксклюзивті нұсқаларын, "Кевлардың екі есе берік түрін" қосты, сондай-ақ әртүрлі өлшемдегі ұшқышсыз және ұшқышпен басқарылатын кеңейтілетін ғарыш кемелерін жасады. 2006 жылдың ортасына дейін Бигелоу NASA технологиясын жетілдіруге 75 миллион АҚШ доллары, ал 2010 жылға дейін 180 миллион АҚШ доллары инвестициялады. Бигелоу бірнеше рет 2015 жылға дейін толыққанды аппаратты ұшыру үшін Bigelow Aerospace-ті 500 миллион АҚШ долларына дейін қаржыландыруға дайын екенін мәлімдеді. 2011 жылдың ақпанында Біріккен Араб Эмираттарының Дубай қаласы келісімге қол қойған жетінші ел болды. 2011 жылы Bigelow кино және сәулет индустриясынан келген модельдеушілер тобын жұмысқа алды, олар ғарыш мекендері мен станцияларының толыққанды модельдерін жасады. "Потенциалды клиенттерге, үкіметтер мен корпорацияларға мүмкіндіктерді еске түсіру үшін" масштабты модельдер жіберілді. Адамдарды Жердің төменгі орбитасына тасымалдау мүмкіндігінің кешігуіне байланысты, Bigelow 2011 жылдың қыркүйек айының соңында штаттық қысқарту жүргізді, себебі экипаж тасымалы "алғашқы B330 дайын болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң ғана" мүмкін болады деп күтілді. 2013 жылдың сәуірінде Bigelow коммерциялық жолаушылар ғарыш кемелері клиенттерін екі модульді BA330 Alpha ғарыш станциясына жеткізе алатын болғанда, B330 модульдерін ғарышқа жіберуге дайын болатынын мәлімдеді. 2016 жылдың басында тағы да штаттық қысқарту жүргізілді, бұл шара индустриялық дереккөздер бойынша 150 қызметкердің арасында 30-50 адамды қамтыды. Бұл компания 2015 жылы Солтүстік Лас-Вегастағы штаб-пәтерінде және Алабама штатының Хантсвилл қаласындағы жаңадан құрылған двигательдер бөлімінде 100-ден астам вакансия жариялағаннан кейін орын алды. Штаттық қысқарту аясында Хантсвиллдегі зауыт жабылды. 2018 жылдың ақпанында компания Жердің төменгі орбитасындағы ғарыш станцияларын маркетингтеу және пайдалану операцияларын басқару үшін Bigelow Space Operations еншілес компаниясын құрғанын хабарлады. 2020 жылдың наурызында компания барлық 88 қызметкерін жұмыстан босатты. 2021 жылдың желтоқсанында Бигелоу BEAM модулінің меншік құқығын NASA-ның Джонсон ғарыш орталығына берді.

НАСА-ның сот ісі

2021 жылдың 25 наурызында Bigelow Aerospace компаниясы АҚШ-тың Невада округі сотына NASA-ға қарсы сотқа шағым түсірді. Шағымда NASA компанияға кеңейтілетін ғарыш модулін әзірлеу және сынау жұмыстары үшін 1,05 миллион доллар қарыз екендігі айтылды. 2022 жылдың 28 ақпанында округтік сот істі қараусыз қалдырды, себебі сот NASA-ның бұл мәселе бойынша юрисдикциясы жоқ екендігімен келісті және іс беру шарттары орындалмады.

Кеңейтілетін модульдің жобалау тұжырымдамасы

Bigelow Aerospace компаниясы өздерінің үрлейтін модульдерінің қатты модульдерге қарағанда берік болатынын күтеді. Бұл, ішінара, компанияның бірнеше қабатты Vectran қолдануына байланысты, бұл материал Kevlar-дан екі есе мықты, сондай-ақ теория бойынша, иілгіш қабырғалар микрометеориттердің соққысына қатты қабырғаларға қарағанда жақсы төтеп бере алады. Жердегі сынақтарда стандартты ХҒС модульдерінің материалдарын тесіп өтуге қабілетті микрометеориттер Bigelow қаптамасының тек жартысына ғана енген. Операциялар директоры Майк Голд Bigelow модульдері металл модульдеріндегідей жергілікті қирау мәселесінен зардап тартпайтынын мәлімдеді. Бұл стандартты ХҒС қаптамасының микрометеориттерден зақымдануының ауыр салдарымен салыстырғанда, тесіктерді жоюға 24 сағатқа дейін уақыт беруі мүмкін. ғарыш туризмі – орбиталық қонақүйлерге арналған модульдер сияқты; және ғарыш көлігі – Айға немесе Марсқа экипажбен миссияларға арналған ғарыш кемелерінің құрамдас бөліктері сияқты.

Бизнес жоспарлар

2015 жылы Bigelow Aerospace веб-сайтында бірнеше баға схемасы көрсетілген, соның ішінде B330 ғарыш станциясында 60 күн үшін 51,25 миллион АҚШ доллары. Бұл бағаға барлық шығындар, соның ішінде көлік, оқу және тұтыну материалдары кіреді. 25 миллион АҚШ долларына Bigelow Aerospace клиенттері B330 мекенінің үштен бір бөлігін, шамамен 110 текше метрді 60 күндік мерзімге жалға ала алады. 2010 жылы Бигелоу кеңейтілетін мекендердің тұжырымдамалық жобаларын ұсынды, олар бұрынғы ең үлкен мекені болған B330-дан әлдеқайда үлкен болар еді. NASA-ның аса ауыр көтергішін пайдалануына байланысты, ұсынылған жобаға "Халықаралық ғарыш станциясындағы қолжетімді сыйымдылықтан екі есе көп көлемде – 2100 текше метр көлемді кеңейтілетін мекендер" кіретін еді. 2013 жылы Халықаралық ғарыш станциясы үшін Бигелоу кеңейтілетін белсенділік модулін салу шартын орындау кезінде Роберт Бигелоу компаниясы өнімнің шамамен 50% құрамын өз күштерімен өндіретінін, ал қалғанын субподрядқа беруін мәлімдеді. 2013 жылдың наурыз айында Бигелоу NASA-мен келісімге келді, ол "NASA және жаңа экономиканы – ғарыш экономикасын құруға қатысуды көздейтін ондаған жеке компаниялар арасындағы орталық байланыс" болар еді. Бұл келісімге ғарыш туризмінен гөрі күрделірек зерттеулер, өндіріс, медицина және ауыл шаруашылығы сияқты салаларды да қамту көзделген. Келісімде Бигелоу АҚШ үкіметі мен өнеркәсіптің бір-біріне қалай көмектесе алатынын анықтау үшін NASA мен жеке сектор арасында байланыс орнатуға міндеттелді. Бұл келісімшарттың алғашқы нәтижесі, "осы жобаға қатысуға ниет білдірген компанияларды және әлеуетті клиенттерді анықтайтын есеп", 2013 жылдың мамырында NASA-ға тапсырылды, бірақ пайдалы жүктеме туралы ақпарат жарияланбады. Falcon 9 Sundancer модулін ұшыруға қабілетті болды, бірақ B330 модулін емес. Бигелоу сондай-ақ Lockheed Martin компаниясымен Atlas V 401 ұшыру құралымен ұшыру мүмкіндіктері туралы келіссөздер жүргізді. 2015 жылы ұшырулар өткізілмеді, бірақ 2016 жылдың сәуірінде Bigelow Aerospace SpaceX-тің болашақ ұшыру клиенттерінің тізімінде қалды. 2016 жылдың 8 сәуірінде SpaceX CRS 8 миссиясы BEAM модулін ХҒС-ке жеткізді; 2016 жылдың 11 сәуірінде Бигелоу және United Launch Alliance 2020 жылы B330 мекенін төмен Жер орбитасына жеткізу үшін Atlas V 552 зымырасының брондалғанын хабарлады. Ескерту: 2021 жылдың шілде айына дейін жаңартылған. Алдағы ұшырулардың күндері жоспарланған және өзгертілуі мүмкін. Модульдің түріМодульдің атауыКөлеміҰшыру күніҰшыру құралыСтатусыОрбиталық сынақ модуліGenesis I DneprҰшыру сәтті аяқталды, орбитада қалып отыр. 2021 жылға қарай ыдырайды деп күтілуде. Орбиталық сынақ модуліGenesis II Жердегі сынақ үлгісіGalaxy/Guardian Ұшыру тоқтатылды, тек жердегі сынақтар үшін пайдаланылды. Орбиталық станция модуліB180 SundancerFalcon 9 (жоспарланған) B330 "Наутилус" модулімен ауыстырылды, ол Falcon 9 орнына Atlas V зымырасымен ұшырылады. Falcon 9DragonҰшыру сәтті аяқталды, қазіргі уақытта (2022) ХҒС-ке қосылған және жұмыс істеп тұр. 2012 жылдың желтоқсанында даму басталды, 17,8 миллион АҚШ доллары көлеміндегі NASA шарты бойынша салынды. 2028 жылға дейін ХҒС-ке қосылуына рұқсат берілді. Орбиталық станция модуліB330 NautilusAtlas V 552 Ұшыруға дайындық, сынақтар аяқталды, 2015 жылы макет аяқталды, бастапқы мақсат 2017 жылдың соңына дейін ұшыру. 2020 жылғы жаһандық пандемия мен экономикалық дағдарыс кезінде Bigelow уақытша жабылып, 2020 жылғы ұшыру күтілді. Орбиталық модуль ХҒС-ке қосылғанExpandable Bigelow Advanced Station Enhancement (XBASE) Даму тоқтап тұр, 2016 жылғы NASA келісімінің бөлігі, NextSTEP бағдарламасы бойынша B330 негізіндегі толық көлемді модульді ХҒС-ке қосу үшін әзірлеу. Ғарыш станциясының негізгі модуліBA 2100 OlympusЖобаланды, 2015 жылы макет жасалды.

Жаратылыс I

2006 жылдың 12 шілдесінде Genesis I Ресейдің Оренбург облысындағы Домбаровский ғарыш айлағынан Днепр зымыраты арқылы ұшырылды. Ұшыруды Bigelow және ISC Kosmotras жүргізді. Ұшыру кезінде жерде туындаған қиындықтарға қарамастан, ғарыш кемесі орбитаға шыққаннан кейін күтілгендей жұмыс істеді, кеңейді, күн батареяларын жайып, ішкі жүйелерін іске қосты. Миссияның ұзақтығы бес жылды құрайды және ғарыш аппараттарының жұмысын жан-жақты бақылау, қаптау/жайылым процедураларын сынау, сондай-ақ радиацияға және ғарыш қалдықтарына, басқа да ғарыштық қауіптер мен жағдайларға төзімділігін тексеру жоспарланған. Bigelow Aerospace компаниясының корпоративтік кеңесшісі Майк Голд осы және келесі миссияға қатысты: "Bigelow Aerospace компаниясының ұраны – 'ерте және жиі ұшу'. Genesis I миссиясының нәтижесіне қарамастан, біз жаңа миссияны тез арада іске қосамыз".

Ауыртпалық

Үшінші жоспарланған Bigelow ұшырылымы, Sundancer, толыққанды өмірді қамтамасыз ету жүйелерімен, кеңістіктік бағытталған басқару, орбиталық маневрлеу жүйелерімен жабдықталуы тиіс еді және орбиталық биіктікті түзетуге және орбитадан шығуға қабілетті болар еді. Genesis Pathfinders сияқты, Sundancer-дің сыртқы қабығы оның орталық бөлігінің айналасында ықшамдалған болар еді, ал орбитаға енгеннен кейін ауа оны толық көлемге дейін кеңейтер еді. Кеңейгеннен кейін модульдің ұзындығы және диаметрі өлшенген, ал ішкі көлемі құрар еді. Алдыңғы Bigelow ғарыш кемелерінен өзгеше, оған үш бақылау терезесі орнату жоспарланған. 2011 жылдың шілде айында Bigelow компаниясы Sundancer жобасын тоқтатып, күшін B330 жобасына жұмсауды хабарлады.

АЭС-ке арналған Бигелоу кеңейтілетін қызмет модулі

2012 жылдың желтоқсан айында Бигелоу NASA-мен 17,8 миллион АҚШ доллары көлеміндегі келісімшарт бойынша Бигелоу кеңейтілетін әрекет модулі (BEAM) құрылысын бастады. Бірнеше кешігулерден кейін, BEAM 2016 жылдың 10 сәуірінде SpaceX CRS 8 жүк миссиясы барысында SpaceX Dragon жүк контейнерінің ішінде Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) жеткізілді. Миссия BEAM модулінің конструкциялық беріктігін, герметикалық тығыздығын, радиация деңгейін және екі жылдық миссия барысында температура өзгерістерін сынап көрді.

Б330-шы

B330 – толық көлемді өндіріс модулі, салмағы шамамен, ал кеңейтілген кездегі өлшемдері – ұзындығы шамамен 13,72 м және диаметрі 6,71 м. Бұл модуль бұрын BA 330 және Nautilus деп аталған. Бигелоу компаниясы Біріккен ұшыру альянсымен серіктестік құрды, мақсаты – 2021 жылы B330 модулін орбитаға шығару, мүмкін Халықаралық ғарыш станциясына қосымша ретінде. Екі компания сондай-ақ 2022 жылы B330 модулін Төменгі Ай орбитасына шығарып, оны Ай маңындағы қойма ретінде пайдалануды ұсынды. B330 модулінің алғашқы ұшырылуы бастапқыда Atlas V атқарушы құралымен жоспарланған.

Бірінші база

2019 жылдың маусым айында Bigelow Aerospace компаниясы "Бірінші база" тұжырымдамасын таныстырды.

Бигелоу коммерциялық ғарыш станциясы

Бигелоу Келесі Буын Коммерциялық Ғарыш Станциясы – қазіргі уақытта Бигелоу компаниясы дамытып жатқан жеке орбиталық ғарыш кешені. Ғарыш станциясы Sundancer және B330 кеңейтілетін ғарыш кеме модульдерін, сондай-ақ орталық түйістіру торабын, қозғалтқышты, күн батареяларын және бекітілген экипаж капсулаларын қамтиды. Ғарыш станциясының бөліктерін бастапқы іске қосу 2014 жылға жоспарланған, ал станцияның бөліктерін 2015 жылдың басында жалдауға беру мүмкіндігі қарастырылған. Бигелоу ғарыш станциясының тоғызға дейін B330 модульдерін қамтитын, тұруға жарамды кеңістікпен дизайн конфигурацияларын көрсетті. Ұшырулар коммерциялық экипаж тасымалдау жүйелері жұмыс істегенге дейін басталмайды, бұл 2017 жыл немесе одан кейін болады. Бигелоу 2010 жылдың қазан айында коммерциялық ғарыш станциясының орбитадағы мүмкіндіктерін пайдалану үшін алты тәуелсіз мемлекетпен келісім жасағанын хабарлады: Ұлыбритания, Нидерланды, Австралия, Сингапур, Жапония және Швеция. Skywalker бірнеше Nautilus тұру модульдерінен құралатын, олар орбитаға жеткеннен кейін кеңейтіліп, біріктірілетін. Көп Бағытты Қозғалтқыш Модулі (МДПМ) Skywalker-ді планетаралық немесе Ай траекториясына жылжытуға мүмкіндік береді. 2010 жылдың қарашасында Бигелоу компания он немесе одан да көп ғарыш станцияларын салуға ниеттеніп отырғанын және мұндай өсуді қолдауға жеткілікті коммерциялық нарық бар екенін мәлімдеді.

Экипаж және жолаушылар тасымалы

Бигелоудың бизнес-моделіне адамдарды Жердің төменгі орбитасына және одан кері тасымалдау құралы қажет. 2004 жылы Бигелоу экипажды тасымалдайтын көліктерді дамытуға ынталандыру үшін 50 миллион АҚШ доллары көлеміндегі «Американың ғарыш сыйлығы» сыйлығын құрып, қаржыландырды. 2010 жылдың басында сыйлық жеңімпазсыз аяқталды. 2009 жылдың тамызында Бигелоу Аэрокосмикалық компаниясы NASA дамытып жатқан Orion ғарыш кемесінің төмен құнға және мүмкіндіктері шектеулі нұсқасы – Orion Lite ғарыш кемесін әзірлеу туралы хабарлады. Orion Lite Atlas V немесе Falcon 9 ұшыру жүйелерін пайдаланып, 7 адамға дейін экипажбен Жердің төменгі орбитасына қол жеткізуді көздеді. Сол кезде Bigelow Aerospace компаниясының корпоративтік кеңесшісі Майк Голд: «Біз бір ғарыш капсуласын жеткізушіге немесе жалғыз ұшыру жүйесіне толығымен тәуелді болғанымыз ақымақтық болар еді», – деді. «Сондықтан, SpaceX және Dragon бізге қолжетімді жалғыз опция емес екенін қамтамасыз ету практикалық және бизнес тұрғысынан маңызды, сондықтан бізге тағы бір капсула қажет». 2010 жылы Бигелоу Boeing CST 100 / ULA Atlas V және SpaceX Dragon / Falcon 9 ұшыру опцияларын капсулалар мен ұшыру құралдары ретінде қарастырды. «Бигелоу Boeing, SpaceX және басқа да көлік құралдарын жасаушы компанияларға ғарыш тасымалы қызметтері үшін тұрақты және үлкен нарыққа қол жеткізу мүмкіндігін ұсынады». 2012 жылдың мамырында Bigelow және SpaceX Bigelow B330 ғарыш кешеніне экипаж тасымалы қызметін халықаралық клиенттерге бірлесіп таныстыру үшін бірікті.

Құрметтер

Бигелоу аэрокосмикалық компаниясы ғарышқа ұшу әрекеттері үшін бірнеше марапат алды. 2006 жылғы 3 қазанда Бигелоу аэрокосмикалық компаниясы Артур Кларк қорынан Инноватор сыйлығын алды. Бұл сыйлық "жаңаша ойлаудың көрнекті үлгілері болып табылатын, сондай-ақ спутниктік байланыс және қоғамға жақында әсер еткен немесе үлкен мүмкіндіктерді ұсынатын бастамаларды немесе жаңа өнертабыстарды" мойындайды. Роберт Бигелоу сыйлықты Вашингтондағы Артур Кларк сыйлығы салтанатында Уолтер Кронкайтпен бірге алды, ол сол күні кешке Артур Кларк өмір бойына жеткен жетістіктері үшін сыйлықпен марапатталды. 2007 жылғы 26 қаңтарда Space Foundation Бигелоу аэрокосмикалық компаниясының 2007 жылғы ғарыш жетістіктері сыйлығының иегері болатынын жариялады. Бигелоу аэрокосмикалық компаниясы бұрынғы жеңімпаздар тізіміне қосылды, оған Titan Launch Vehicle тобы, The Inertial Upper Stage тобы, SpaceShipOne тобы, Arianespace CNES Ariane 4 ұшыру тобы, Evolved Expendable Launch Vehicle (EELV) топтары, NASA/Industry Galileo ғарыш зонды тобы, Hubble ғарыш телескобы тобы, Sea Launch және NASA/Boeing Халықаралық ғарыш станциясы тобы кіреді. Сыйлық 2007 жылғы 9 сәуірде Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласында өткен 23-ші Ұлттық ғарыш симпозиумында Роберт Бигелоуға табыс етілді.