Жозе Мария Веласко Ибарра: Эквадор президентінің өмірбаяны

Кіріспе

Эквадор президенті (1893–1979)
эквадорлық президент

Хосе Мария Веласко Ибарра (19 наурыз 1893 – 30 наурыз 1979) – эквадорлық саясаткер. Ол Эквадор президенті болып бес рет сайланды: 1934–1935, 1944–1947, 1952–1956, 1960–1961 және 1968–1972 жылдары. Оның толық мерзімге сайланған жалғыз кезеңі – 1952–1956 жылдары болды. Ал қалған төрт мерзімінде ол әскери күшпен қызметтен алынып, бірнеше рет әскери төңкеріс арқылы президенттік лауазымға келді.

Ерте өмір және мансап

Веласко Ибарра 1893 жылдың 19 наурызында Кито қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы – Дилия Ибарра және инженер-құрылысшы Александрино Веласко. Оның әкесі либералдық революция орнатылған диктатура кезінде консервативтік партияның саяси белсендісі болған. Оны анасы үйде оқытты. Әкесі 16 жасында қайтыс болды. Ол Colegio San Gabriel орта мектебінде білім алды және Эквадордың Орталық университетінен заң ғылымы докторы (JD) дәрежесін алды. Автор ретінде ол бірнеше кітап жариялады, оның ішінде «Conciencia y Barbarie» кітабы бар, сондай-ақ «El Comercio» газетінде баған жазды. Оның алғашқы мемлекеттік қызметі Кито қалалық әкімдігінде болды, онда ол жұмыстарды қадағалап, елді мекендерге сапарлады. Оның саяси мансабы Республика депутаты болып тағайындалғаннан бастау алды. 1932 жылы ол Депутаттар палатасының вице-президенті болып сайланды, ал бірнеше күннен кейін Депутаттар палатасының президенті болды.

Төрағалық

1933 жылы Эквадор президенттігіне сайлауға қатысып, дауыстардың 80% алып, Эквадор тарихындағы ең жоғары көрсеткішке ие болды. Веласко Ибарра Латын Америкасының бірнеше еліне, соның ішінде Перуге сапар шегіп, Эквадордың әлемдік беделін қайта жаңғыртты. Оның алғашқы президенттік мерзімі 1934 жылдың 1 қыркүйегінде басталды, бірақ 1935 жылдың тамызында әскерилер тарапынан құлатылды. Ол Колумбияға жер аударылып, Севильядағы Сантандер мектебінде жұмыс істеді, ол Колумбиядағы үздік мектептердің бірі саналды. Кейін Буэнос-Айреске барып, университет профессоры болып жұмыс істеді. 1940 жылғы сайлауда қайта қатысып, Радикалдық Либералдық партияның үміткері Карлос Арройо дель Риодан шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. Арройо дель Рио Веласко Ибарраның танымалдылығы мен халық қолдауына ие болмады, бұл сайлауда алаяқтық болғанын көрсетеді. Веласко Ибарра Салинас әуе базасының ұшқыштарымен бірге төңкеріс жоспарлады. Алайда, жоспарын орындамас бұрын тұтқындалып, қайта жер аударылды. 1944 жылы Перумен соғыста Эквадордың жеңіліске ұшырауынан кейін қиын жағдай туды. Консервативті армия мен радикалды ұлттық полиция ("карабинеро") арасында қызыл тілді бәсекелестік болды. Инфляцияның жоғары деңгейі халықты наразылыққа толы қылды. Веласко Ибарра өзінің коалициясын моральдық реформалар туралы сөздермен құрып, қарапайым халықты жемқор және өзімшіл олигархияға қарсы көтерілуге шақырды. Веласко өзін ізгілік қасиеттердің символы ретінде көрсетіп, ешқандай нақты саяси бағдарлама ұсынбастан, оң және сол қанатқа бірдей ұнады. 28 мамырдағы "Даңқты революция" арқасында Республиканың Жоғарғы Басшысы болып тағайындалды, ал кейін Конституциялық жиналыс оны Конституциялық Президент етіп бекітті. 1947 жылдың тамызында тағы да әскерилер тарапынан биліктен алынды. Веласко Ибарраға қарсы төңкерісті үш қорғаныс министрі ұйымдастырды, олардың бірі – кейін оның орнын басатын Манчено министрі болды. 1952 жылы президент сайлауында тағы да жеңіске жетіп, 1952 жылдың 1 қыркүйегінде үшінші президенттік мерзімін бастады. Бұл жолы ол 1956 жылдың 31 тамызында аяқталған толық мерзімін өтеді. Оның үшінші мерзімі Эквадор үшін прогресс кезеңі болды: 311 мектеп салынды, тағы 104 мектеп салынуда. 1359 км-ден астам жол салынды және 1057 км жол жаңартылды. Веласко Ибарра шебер дебатшы болды: сайлау кампанияларында қаладан қалаға саяхаттап, сөздерімен халықты баурап алып, бұқараның көшбасшысына айналды. Веласко Ибарра бірде: "Маған балкон берсеңіздер, мен президент боламын" деген еді. 1960 жылы төртінші рет президент болып сайланды, бірақ 1961 жылдың 7 қарашасында қызметтен алынды. 1960 жылы Рио-де-Жанейро протоколын жойды, бұл Эквадор мен Перу арасындағы қақтығыстарға, соның ішінде 1981 жылғы Пакиша және 1995 жылғы Эль-Сенепа соғыстарына әкелді. Соңында, 1968 жылы Веласко Ибарра бесінші рет президенттікке жеңіске жетті. Бұл үкімет 1972 жылдың 15 ақпанында аяқталды, ол тағы да қан төгілмейтін төңкеріспен биліктен алынды, нәтижесінде генерал Гильермо Родригес Лара билікке келді. Барлығында Веласко Ибарра шамамен 13 жыл басқарды, бұл оны Эквадор тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен президент етіп көрсетті (дегенмен Рафаэль Корреаның 2007 жылдан 2017 жылға дейінгі он жылдық президенттігі ең ұзақ үздіріссіз президенттік мерзім болып табылады). Оның бесінші және соңғы президенттік мерзімінің соңындағы оқиғалар Филип Эйджидің "Компания ішінде: ЦРУ күнделігі" кітабында жазылған. Веласко ресми партиялық ұйымы жоқ, бірақ халыққа жақын саясаткер болды. Оның популистік сөздері оған көптеген жақтастарды әкелді, өйткені ол өзін кедейлер мен әлсіздердің қорғаушысы ретінде көрсетті. Ол билікте болған кезде маңызды реформалар жасаған жоқ, бірақ өзінің тиімсіз және сыбайлас жемқор әкімшіліктерін сақтап қалу үшін қолдауды тиімді пайдаланды. Оның билігін популистік деп санауға бола ма, жоқ па, деген мәселеде пікірлер екіге бөлінген. Аугустин Куеваның сөздеріне сүйене отырып, бірнеше авторлар Веласконың гегемониялық дағдарыстың ортасында жағалаудағы субпролетариаттың дауыстарымен билікке келгенін, какао өнеркәсібінің құлдырауына байланысты қалалық орталықтарға көшіп келген шаруалардың қолдауына ие болғанын дәлелдейді. Бұл көзқарас бойынша, Веласконың харизматикалық бейнесі көптеген адамдарды жақсы өмір сүруге уәде беріп, эмоционалды түрде баурап алды. Басқалар, соның ішінде Рафаэль Квинтеро, Веласконың жеңісіне жер иеленушілердің элитасының ықпалы болды деп санайды (кем дегенде 1930 жылдары), өйткені какао өнімінің азаюына байланысты жағалау элитасы әлсіреген еді.

In 1933, he stood in the Ecuadorian presidential election and received 80% of the votes cast, the highest in Ecuadorian history. Velasco Ibarra traveled through several Latin American countries, including Peru, and restored Ecuador's global image. His first presidency began on 1 September 1934, but he was ousted in August 1935 by the military. He went into exile in Colombia, where he worked in the Santander School in Sevilla, which was named the best school in Colombia. Later, he traveled to Buenos Aires, where he worked as a university professor. He stood again in the 1940 election and was defeated by the Radical Liberal Party candidate Carlos Arroyo del Río by a small margin. Arroyo del Río lacked Velasco Ibarra's popularity and public support, which indicated that there had been a fraud. Velasco Ibarra plotted a coup d'état with pilots from the Salinas Air Force base. Before executing his plan, he was detained and exiled again. 1944 was an especially acute crisis, following the defeat of Ecuador in a war with Peru. There was a bitter rivalry between the conservative regular army and the more radical national police (the 'carabineros'). High inflation had soured the people. Velasco Ibarra built his coalition using the rhetoric of moral reform, calling for the virtuous common people to rise against the corrupt and selfish oligarchy. Velasco presented himself as the embodiment of positive moral qualities, appealing to both Left and Right without presenting any precise political program. Thanks to the "Glorious Revolution" of May 28, he was named Supreme Chief of the Republic and was later named Constitutional President by the Constituent Assembly. In August 1947, he was again deposed by the military. Three defense ministers perpetrated the coup against Velasco Ibarra; among them was minister Mancheno, who later was his successor. In 1952, he again won the presidential election, and began his third term as president on September 1, 1952. This time, he served his entire term, which ended on August 31, 1956. His third term was a time of progress for Ecuador: 311 schools were constructed, with another 104 in progress. More than 1359 km of roads were constructed, and 1057 km more were improved. Velasco Ibarra was a noted orator: in his political campaigns from town to town, he captivated people with eloquence, becoming a leader of the masses. Velasco Ibarra once said, "Give me a balcony and I will become president." In 1960, he was elected president for the fourth time and was removed on November 7, 1961. In 1960, he nullified the Rio de Janeiro Protocol, which led to conflicts between Ecuador and Peru, including Paquisha in 1981 and the War of El Cenepa in 1995. Finally, in 1968, Velasco Ibarra won the presidency for a fifth time. This government ended abruptly on February 15, 1972, when once more he was deposed in a bloodless coup, which brought General Guillermo Rodríguez Lara to power. In total, Velasco Ibarra governed nearly 13 years, making him the longest serving president in Ecuadorian history (although Rafael Correa's decade long presidency from 2007 until 2017 is the longest continuous presidency). The events surrounding the end of his fifth and last presidency are dealt with in Philip Agee's book Inside the Company: A CIA Diary. Velasco was a fiery populist who did not have a formal party organization. Rather it was his populist rhetoric that attracted enthusiastic followers, as he presented himself as the advocate of the poor and downtrodden. In office he was not responsible for major reforms, but he used patronage effectively to maintain his largely inefficient and corrupt administrations. There is debate about whether his rule can correctly be labelled as populist. Following Agustin Cueva, several authors have argued that in the midst of a hegemonic crisis Velasco rose to power on the votes of the coastal sub proletariat, peasants who had migrated to urban centres as the cacao industry dwindled. The charismatic figure of Velasco, according to this view, emotionally captured the masses with promises of redemption. Others, among them Rafael Quintero, argue that the entrenched landowning elite was instrumental for Velasco's victory (at least in the 1930s), as the Coastal elite had been weakened by the end of the cacao boom.

Шығармалары

Веласко Ибарра әрқашан инфрақұрылымға ерекше мән берді. Веласко Ибарраның президенттік кезеңдерінде жолдар, ауруханалар және көпірлер сияқты көптеген қоғамдық құрылыстар салынды. Ол Жоғарғы сайлау трибуналы және Гуамоте сияқты мекемелерді құрудың бастамашысы болды. Ол жұмысшыларға апталық демалыс күндерін бекітетін заңға қол қойды, суару каналдарын, білім беру инфрақұрылымын, әуежай алаңдарын және тас жолдарды салуға бұйрық берді.

Өлім

Веласко Ибарраның әйелі, Корина Паррал де Веласко Ибарра Буэнос-Айресте автобустан құлап қайтыс болды. Осы оқиға Эквадорға оралған Веласко Ибарраның өліміне себеп болды, ол: "Мен ойлануға және өлуге келдім" деді. Ол 1979 жылдың 30 наурызында Кито қаласында дүние салды.