Анна Леоновенс: Британдық педагог және саяхатшының өмірі
Anna Leonowens
Анна Леоноуэнс – британдық педагог, жазушы, әлеуметтік белсенді. Сиам (Таиланд) корольіне ұстаздық еткен тәжірибесі, «Жаңа патша мен мен» мюзикліне негіз болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық педагог (1831–1915)
British educator (1831–1915)
Анна Харриетт Леоновенс (туған Энн Харриетт Эмма Эдвардс; 5 қараша 1831 – 19 қаңтар 1915) – ағылшын-үнді немесе Үндістанда туған британдық саяхатшы, педагог және қоғамдық белсенді. Ол Сиам (қазіргі Таиланд) корольдігінде Сиам королі Монгкуттың балаларына мұғалім болған кезі туралы естеліктер жинағы «Сиам сарайындағы ағылшын тәрбиешісі» (1870) жарияланғаннан кейін кеңінен танылды. Леоновенстің өзінің баяндамасы Маргарет Лэндонның «Анна және Сиам королі» (1944) атты бестселлер романында, сондай-ақ Роджерс пен Хаммерштейннің 1951 жылғы «Король және мен» мюзиклі сияқты басқа да медиаға бейімделген. Өмірі бойы Леоновенс Батыс Австралияда, Сингапур мен Пенангта, АҚШ-та, Канадада және Германияда тұрды. Кейінірек ол индология бойынша лекция оқыды және әйелдер құқығы үшін күрескен суфражист болды. Басқа жетістіктерінің қатарында, ол Нова Скотия өнер және дизайн колледжін құруға бірлесіп қатысты.
Anna Harriette Leonowens (born Ann Hariett Emma Edwards; 5 November 1831 – 19 January 1915) was an Anglo Indian or Indian born British travel writer, educator, and social activist. She became well known with the publication of her memoirs, beginning with The English Governess at the Siamese Court (1870), which chronicled her experiences in Siam (modern Thailand), as teacher to the children of the Siamese King Mongkut. Leonowens's own account was fictionalised in Margaret Landon's best selling novel Anna and the King of Siam (1944), as well as adaptations for other media such as Rodgers and Hammerstein's 1951 musical The King and I. During the course of her life, Leonowens also lived in Western Australia, Singapore and Penang, the United States, Canada and Germany. In later life, she was a lecturer of Indology and a suffragist. Among other achievements, she co founded the Nova Scotia College of Art and Design.
Жас шағы мен отбасы
Анна Леоновенстің анасы Мэри Энн Гласкотт 1829 жылғы 15 наурызда Британдық Үндістанның Бомбей президенті, Таннадағы Сент-Джеймс шіркеуінде Шығыс Үндістан компаниясының саперлер мен кеншілер корпусының сержанты, Томас Эдвардспен үйленді. Эдвардс Лондондық және бұрынғы шкаф жасаушы болған. Анна 1831 жылғы 5 қарашада Ахмаднагарда, Компания басқарған Үндістанның Бомбей президентінде дүниеге келді, әкесі қайтыс болғаннан кейін үш ай өткен соң. Ол Анн Хариетт Эмма Эдвардс деп крещение алған, бірақ Леоновенс кейіннен Анн есімін "Анна" деп, ал Хариетт есімін "Харриетт" деп өзгертті және үшінші атын (Эмма) қолдануын тоқтатты. Ол 1815 жылы үйленген, бірақ әйелінің аты белгісіз. Биограф Сьюзан Морганның пікірінше, Гласкоттың әйелі туралы ресми британдық құжаттардағы толық және қасақана ақпараттың жоқтығының жалғыз мүмкін түсіндірмесі - ол "европалық емес" болған. Морганның айтуынша, ол "көптеген жағдайда Үндістанда туған ағылшын-үнділік (аралас нәсілді) болғанға ұқсайды". Аннаның анасы Мэри Энн Гласкотт 1815 немесе 1816 жылы дүниеге келген. Өмірінің көп бөлігінде Анна Леоновенс отбасымен байланыс жасамады және өзінің тегін жасыруға тырысты, Уэльстегі Кернарфон қаласында "Кроуфорд" тегімен туылғанын және әкесінің капитан болғанын мәлімдеді. Осылайша ол өзін және балаларын қорғады. Тергеу кезінде оның Кернарфонда туғаны туралы ешқандай жазба табылмады, бұл жаңалық қала үшін күтпеген жайт болды, себебі олар оны ең танымал тумаларының бірі деп санайтын. Анна дүниеге келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң анасы қайтадан үйленді. Өгей әкесі Патрик Донохо, Корольдік инженерлердің ирландтық католик капралы болды. Отбасы Батыс Үндістанда әкесінің полкімен бірге жиі көшіп-қонып жүрді. 1841 жылы олар Дизәге (Гуджарат) қоныстанды. Анна Бомбей білім беру қоғамының Байкулладағы (қазіргі Мумбай маңындағы) қыздар мектебінде оқыды, онда әскери қызметтегі әкелері қайтыс болған немесе қатысудан бас тартқан "аралас нәсілді" балалар қабылданды. Леоновенс кейіннен ағылшын пансионатына барғанын және 15 жасында ғана Үндістанға келгенін айтты. Аннаның өгей әкесі Донохомен қарым-қатынасы жақсы болмады, ол кейіннен оны өзінен үлкен ер адамға үйленуге мәжбүрлегенін айыптады. 1847 жылы Донохо Йемендегі Аден қаласына қоғамдық жұмыстардың көмекші бақылаушысы болып тағайындалды. Отбасының қалған бөлігі онымен бірге барды ма, әлде Үндістанда қалды ма - белгісіз. 1845 жылғы 24 сәуірде Аннаның 15 жасар әпкесі Элиза Джулия Эдвардс Дизәдегі 4-ші артиллерия полкінің майор-сержанты Джеймс Миллардқа үйленді. Анна осы некеге куә болды. Олардың қызы, Элиза Сара Миллард, 1848 жылы Үндістанда дүниеге келді және 1864 жылғы 7 қазанда Үндістанның Гуджарат штатындағы Сурат қаласында тұрмысқа шықты. Оның күйеуі 38 жастағы Эдвард Джон Пратт болды. Олардың ұлдарының бірі, Уильям Генри Пратт, Лондонға оралғаннан кейін 1887 жылғы 23 қарашада дүниеге келді және Борис Карлофф сахналық атымен танымал болды; Анна осылайша оның әжесі болды. Анна Эдвардс әпкесінің некесіне қарсы болды және отбасымен өзін-өзі ажыратуы соншалықты толық болды, он жылдан кейін Элиза Сиамда болғанда онымен байланысқа шыққанда, ол табандылық танытса, өзін-өзі өлтіретінімен қорқытты. Леоновенс кейіннен үш жылдық сапармен Мысыр мен Таяу Шығысқа шығыстанушы Джордж Перси Бэджер және оның әйелімен бірге барғанын айтты. Алайда, соңғы зерттеулерде бұл оқиға шындыққа жанаспайды деп саналады. Анна Бэджерді Үндістанда кездестіріп, оның саяхаттары туралы естіген немесе оқыған болуы мүмкін.
Anna Leonowens's mother, Mary Ann Glascott, married her father, Sergeant Thomas Edwards, a non commissioned officer in the East India Company's Corps of Sappers and Miners, on 15 March 1829 in St James's Church, Tannah, Bombay Presidency, British India. Edwards was from London and a former cabinetmaker. Anna was born in Ahmednagar in the Bombay Presidency of Company ruled India, on 5 November 1831, three months after the death of her father. While she was christened Ann Hariett Emma Edwards, Leonowens later changed Ann to "Anna" and Hariett to "Harriette" and ceased using her third given name (Emma). and was apparently married in 1815, although his wife's name is not known. According to biographer Susan Morgan, the only viable explanation for the complete and deliberate lack of information regarding Glascott's wife in official British records is that she "was not European". Morgan suggests that she was "most likely Anglo Indian (of mixed race) born in India." Anna's mother, Mary Anne Glascott, was born in 1815 or 1816. For most of her adult life, Anna Leonowens had no contact with her family and took pains to disguise her origins by claiming that she had been born with the surname "Crawford" in Caernarfon, Wales, and giving her father's rank as captain. By doing so, she protected not only herself but her children, who would have had greater opportunities if their possibly mixed race heritage remained unknown. Investigations uncovered no record of her birth at Caernarfon, news which came as a shock to the town that had long claimed her as one of its most famous natives. A few months after Anna's birth, her mother remarried. The stepfather was Patrick Donohoe, an Irish Catholic corporal of the Royal Engineers. The family relocated repeatedly within Western India, following the stepfather's regiment. In 1841, they settled in Deesa, Gujarat. Anna attended the Bombay Education Society's girls school in Byculla (now a neighbourhood of Mumbai) that admitted "mixed race" children whose military fathers were either dead or absent. Leonowens later said she had attended a British boarding school and had arrived in India, a supposedly "strange land" to her, only at the age of 15. Anna's relationship with her stepfather, Donohoe, was not a happy one, and she later accused him of putting pressure on her, like her sister, to marry a much older man. In 1847, Donohoe was seconded as assistant supervisor of public works in Aden, Yemen. Whether the rest of the family went with him or stayed in India is unsure. On 24 April 1845, Anna's 15 year old sister, Eliza Julia Edwards, married James Millard, a sergeant major with the 4th Troop Artillery, Indian Army in Deesa. Anna served as a witness to this marriage. Their daughter, Eliza Sarah Millard, born in 1848 in India, married on 7 October 1864 in Surat, Gujarat, India. Her husband was Edward John Pratt, a 38 year old British civil servant. One of their sons, William Henry Pratt, born 23 November 1887 upon their return to London, was better known by his stage name of Boris Karloff; Anna was thus his great aunt. Anna Edwards never approved of her sister's marriage, and her self imposed separation from the family was so complete that, a decade later, when Eliza contacted her during her stay in Siam, she replied by threatening suicide if she persisted. Leonowens later said she had gone on a three year tour through Egypt and the Middle East with the orientalist Reverend George Percy Badger and his wife. However, recent biographies consider this episode to be fictitious. Anna may have met Badger in India and listened to or read reports about his travels.
Неке, Батыс Австралия және жесірлік
Анна Эдвардстың күйеуі Томас Леон Оуэнс, Уэксфорд графтығының Эннискорти қаласынан шыққан ирланд протестанты, 1843 жылы 28-ші жаяу әскер полкімен Үндістанға барды. Жеке адамнан 1844 жылы ол кассирдің клеркі лауазымына дейін көтерілді (оның естеліктерінде айтылған әскери офицер емес), алдымен Пунада, ал 1845 жылдың желтоқсанынан бастап 1847 жылға дейін Дисада қызмет етті. Биограф Альфред Хабеггер оны "жақсы оқыған, сөзді, пікірі берік, тарих білетін және дерлік джентльмен" деп сипаттаған. Оған жеті жас кіші Анна Эдвардс ғашық болды. Алайда, анасы мен өгей әкесі бұл қарым-қатынасқа қарсы болды, себебі күйеу болушының табысты жұмыс табу мүмкіндігі төмен еді және ол белгісіз қылмыс үшін сержанттан жекеге уақытша төмендетілген. Дегенмен Анна мен Томас Леон Оуэнс 1849 жылы Рождество күні Пунадағы англикан шіркеуінде үйленді. Неке куәлігінде Томас екінші және соңғы атын "ЛеонОуэнс" деп біріктірді. Патрик Донохоу да құжатқа қол қойды, бұл Леоновенстің өгей әкесінің некеге қарсы болғаны туралы айтқанын жоққа шығарды. 1850 жылдың желтоқсан айында олардың тұңғыш қызы Селина дүниеге келді. Қыз он жеті айлық болғанда қайтыс болды. 1852 жылы жас жұбайлар Аннаның ағасы У. В. Гласскоттпен бірге Сингапур арқылы Австралияға кемемен жүзіп, "Алиби" кемесіне отырды. Сингапурдан сапар ұзақ болды, кемеде жүргенде Анна Томас есімді ұл тапты. 1853 жылдың 8 наурызында Батыс Австралия жағалауына жақын жерде "Алиби" кемесі рифке шағылысып, апатқа ұшыруға жақын болды. Он күннен кейін Анна, Томас, олардың жаңа туған ұлы және Гласскотт Пертке келді. Гласскотт пен Томас Леоновенс колониялық әкімшілікте кеңсе қызметкерлері болып жұмысқа орналасты. Кейінірек 1853 жылы Гласскотт Линтондағы мемлекеттік комиссариаттың қоймашысы лауазымына қабылданды. Гласскотт қатал резидент судья Уильям Бурджеспен жиі келіспеушіліктерге ұшырады. Үш жыл ішінде Гласскотт Үндістанға оралып, 1856 жылы кенеттен қайтыс болғанға дейін ұстаздыққа кірісті. Сол жылы олардың қызы Эвис Энни дүниеге келді. 1855 жылы Томас Леоновенс Гласскотттің бұрынғы лауазымына Линтондағы комиссариатқа тағайындалды және отбасы сонда көшіп барды. Линтон қаласында Анна Леоновенс Луис есімді ұл тапты. 1856 жылдың соңында Томас Леоновенс Уильям Бурджестің басшылығымен қысқа уақытқа судьяның клеркі болып қызмет етті. Гласскотт сияқты Томас та Бурджеспен қақтығысты, бірақ 1857 жылы сотталғандардың депосы жабылғанға дейін аман қалды және Перттегі комиссариаттың жоғары лауазымына ауыстырылды. Содан кейін Пенангқа көшіп, Томас қонақ үйдің басқарушысы болып жұмыс істеді. 1859 жылдың мамыр айының бірінші аптасында немесе одан бұрын Томас Леоновенс "апоплексиядан" қайтыс болды және Пенангтағы протестанттық зиратта жерленді (7 мамыр 1859). Оның өлімі Анна Леоновенсті кедей қалдырды. Олардың төрт баласының екеуі нәресте кезінде қайтыс болды. Ол Сингапурға оралып, Уэльсте туған әйел және британдық армия майорының жесірі ретінде жаңа өзін-өзі таныстырды. Өзінің аман қалған қызы Эвис пен ұлы Луисті асырау үшін Леоновенс тағы да мұғалімдікке кірісіп, Сингапурда британдық офицерлердің балалары үшін мектеп ашты. Бұл кәсіпорын қаржылық табысқа жетпесе де, оның білім беруші ретінде беделін арттырды.
Anna Edwards's husband to be, Thomas Leon Owens, an Irish Protestant from Enniscorthy, County Wexford, went to India with the 28th Regiment of Foot in 1843. From a private, he rose to the position of paymaster's clerk (rather than the army officer suggested by her memoir) in 1844, serving first in Poona, and from December 1845 until 1847 in Deesa. Biographer Alfred Habegger characterises him as "well read and articulate, strongly opinionated, historically informed, and almost a gentleman". Anna Edwards, who was seven years his junior, fell in love with him. However, her mother and stepfather objected to the relationship, as the suitor had poor prospects for gainful employment, and had been temporarily downgraded from sergeant to private for an unspecified offense. Nevertheless, Anna and Thomas Leon Owens married on Christmas Day 1849 in the Anglican church of Poona. In the marriage certificate, Thomas merged his second and last names to 'LeonOwens'. Patrick Donohoe signed the document as well, contradicting Leonowens's account that her stepfather had violently opposed the marriage. She gave birth to her first daughter, Selina, in December 1850. The girl died at just seventeen months. In 1852, the young couple, accompanied by Anna's uncle, W. V. Glasscott, sailed to Australia via Singapore, where they boarded the barque Alibi. The journey from Singapore was long and, while on board, Anna gave birth to a son, also named Thomas. On 8 March 1853, nearing the Western Australian coast, the Alibi was almost wrecked on a reef. Ten days later, Anna, Thomas, their newborn son and Glasscott arrived in Perth. Glasscott and Thomas Leonowens quickly found employment as clerks in the colonial administration. Later in 1853, Glasscott accepted a position as government commissariat storekeeper at Lynton, a small and remote settlement that was the site of Lynton Convict Depot. Glasscott became involved in frequent disagreements with the abrasive resident magistrate, William Burges. Within three years, Glasscott had returned to India and taken up a career in teaching, before dying suddenly in 1856. and, later that year, a daughter, Avis Annie, was born. In 1855, Thomas Leonowens was appointed to Glasscott's former position with the commissariat at Lynton, and the family moved there. At Lynton, Anna Leonowens gave birth to a son, Louis. During late 1856, Thomas Leonowens also served briefly as magistrate's clerk under William Burges. Like Glasscott, Thomas clashed with Burges but survived until the Convict Depot was closed in 1857, and he was transferred to a more senior position with the Commissariat in Perth. and then moving to Penang, where Thomas found work as a hotel keeper. In or before the first week of May 1859, Thomas Leonowens died of "apoplexy" and was buried (7 May 1859) in the Protestant Cemetery in Penang. His death left Anna Leonowens an impoverished widow. Of their four children, two had died in infancy. She returned to Singapore, where she created a new identity as a Welsh born lady and widow of a British army major. To support her surviving daughter Avis and son Louis, Leonowens again took up teaching and opened a school for the children of British officers in Singapore. While the enterprise was not a financial success, it established her reputation as an educator.
Сиамдық соттың мұғалімі
1862 жылы Леоновенс Сингапурдағы консул Тан Ким Чингтің ұсынысын қабылдап, Сиам патшасы Монгкуттың әйелдері мен балаларын оқытуға кірісті. Патшаның 39 әйелі мен кәнизактарына, сондай-ақ 82 баласына бұрынғы миссионерлердің әйелдері ұсына алмаған, ғылыми негіздегі заманауи батыс білімін беруді қалаған. Леоновенс қызы Ависті Англиядағы мектепке жіберіп, ұлы Луисті өзімен бірге Бангкокқа алып кетті. Ол американдық миссионер Дэн Бич Брэдлиден кейін Сиам сарайының мұғалімі болды. Леоновенс 1867 жылға дейін, шамамен алты жыл бойы сарайда қызмет етті, алдымен мұғалім, кейін патшаның тіл хатшысы болып жұмыс істеді. Оның лауазымы зор құрмет пен тіпті саяси ықпалға ие болғанымен, ол еңбек шартынан қанағаттанбады. Патша сарайындағы жоғары мәртебесіне қарамастан, ол аймақтағы британ саудагерлері мен кәсіпкерлерінің арасына қабылданбады. 1868 жылы Леоновенс денсаулығына байланысты Англияға демалысқа кетіп, Монгкут ауырып қайтыс болғанда, сарайға жақсы шарттармен оралу мүмкіндігін келісімге келтіріп жатқан еді. Патша Леоновенс пен оның ұлын өсиетнамасында еске алды, бірақ олар мұрагерлік алмады. Оның орнына келген он бес жасар Чулалонгкорн патша Леоновенске қызметтері үшін жылы алғыс хат жолдады. Ол оны лауазымына қайта шақырмады, бірақ олар көп жыл бойы достық қарым-қатынаста болды. 27 жасында Луи Леоновенс Сиамға оралып, Корольдік кавалерияда капитан шеніне ие болды. Чулалонгкорн патша алдында бас иіп тағзым етуді жою сияқты, бұрынғы тәлімгерінің еңбегіне сіңген реформаларды жүзеге асырды. Алайда, осы реформалардың көп бөлігі оның әкесі белгілеген мақсаттар еді.
In 1862, Leonowens accepted an offer made by the consul in Singapore, Tan Kim Ching, to teach the wives and children of Mongkut, King of Siam. The king wished to give his 39 wives and concubines and 82 children a modern Western education on scientific secular lines, which earlier missionaries' wives had not provided. Leonowens sent her daughter Avis to school in England, and took her son Louis with her to Bangkok. She succeeded Dan Beach Bradley, an American missionary, as teacher to the Siamese court. Leonowens served at court until 1867, a period of nearly six years, first as a teacher and later as language secretary for the King. Although her position carried great respect and even a degree of political influence, she did not find the terms and conditions of her employment to her satisfaction. And, despite her position at the king's court, she was never invited into the social circle of the British merchants and traders of the area. In 1868, Leonowens was on leave for her health in England and had been negotiating a return to the court on better terms when Mongkut fell ill and died. The King mentioned Leonowens and her son in his will, though they did not receive a legacy. The new monarch, fifteen year old Chulalongkorn, who succeeded his father, wrote Leonowens a warm letter of thanks for her services. He did not invite her to resume her post, but they corresponded amicably for many years. At the age of 27, Louis Leonowens returned to Siam and was granted a commission of Captain in the Royal Cavalry. Chulalongkorn made reforms for which his former tutor claimed some of the credit, including the abolition of the practice of prostration before the royal person. However, many of those same reforms were goals that had been established by his father.
Әдеби мансап
1869 жылы Леоновенс Нью-Йорк қаласына келді, онда ол Стейтен аралының Батыс Нью-Брайтон ауданында қыздарға арналған мектеп ашты. Сонымен қатар, ол Бостон журналына, «Атлантик айлық» журналына саяхат туралы мақалалар жаза бастады, оның ішінде «Харемнің сүйіктісі» мақаласы «Нью-Йорк Таймс» газетінде «шындық негізі мықты Шығыс махаббат тарихы» деп мақталып жазылған еді. Ол мақалаларын екі томдық естеліктер жинағына дамытты, алғашқысы – «Сиам сарайындағы ағылшын гувернанткасы» (1870) болды. Бұл кітабы оған бірден атақ әкелді, бірақ сонымен қатар сенсациялыққа ұмтылғаны үшін айыптауларға да себеп болды. Ол өзінің жазбаларында сарай өмірін сынды көзбен қарастырады; бұл шот әрдайым жағымды емес, және Таиландта дау тудырды, сондай-ақ ол патшаға тигізген ықпалын асыра көрсеткені үшін де айыпталады. Сонымен қатар, жалғандық туралы да мәлімдемелер бар: мысалы, құлдық туралы пікірталас болуы мүмкін емес, өйткені патша Монгкут 27 жыл бойы буддалық монах және кейіннен абат болған, таққа отырғанға дейін. Оның діни білімі мен шақыруы Леоновенстің қатыгез, ерекше және жеке басына құмар монархтың білдірген көзқарастарына ешқашан жол бермес еді. Тіпті оның мемуарларының тақырыбы да дұрыс емес, өйткені ол ағылшын емес, сонымен қатар гувернантка емес: оның міндеті – ағылшын тілін оқыту, корольдік балаларды жан-жақты тәрбиелеу және күту емес. Леоновенс тай тілінде еркін сөйлейтінін мәлімдеді, бірақ оның кітаптарында келтірілген тілдің мысалдары түсініксіз, тіпті әуесқой транскрипцияны ескерген жағдайда да. Леоновенс феминист болды, және оның жазбаларында ол сиамдық әйелдердің бағынышты жағдайына, соның ішінде Нанг Харм немесе патшалық гаремде оқшауланған әйелдерге назар аударды. Ол Монгкут көреген басшы болғанымен, сәжде және жыныстық құлдық сияқты көнешіл және арсыз саналатын әдет-ғұрыптарды сақтап қалуға ұмтылғанын атап өтті. «Харемнің романсы» (1873) атты жалғасы сарайдағы әңгімелерге негізделген әңгімелерді қамтиды, соның ішінде патшаның өзінің бір кәнизағы Түптимді азаптап өлтіргені туралы да айтылады. Бұл оқиғаның тәуелсіз растауы жоқ және кейбір сыншылар оны патшаның мінез-құлқына қайшы деп санайды. Оның шөбересі, Вудхихалерм Вудхиджая ханшайымы (1934 жылдың 21 мамырында туған), 2001 жылғы сұхбатында: «Монгкут патша патша болғанға дейін 27 жыл бойы монахтың киімін киген. Ол ешқашан өлім жазасын кеспейтін еді. Бұл буддалық жол емес» деді. Ол сондай-ақ Түптимнің өзінің әжесі болғанын және Чулалонгкорнға оның кіші әйелдерінің бірі ретінде үйленгенін айтты. Сонымен қатар, Үлкен сарайдың төменгі қабаттарында немесе Бангкокта басқа жердеде түрмелер болған жоқ, өйткені жер асты суының жоғары деңгейі бұған мүмкіндік бермейді. Сондай-ақ, Леоновенспен бірдей кезеңде Сиамда болған басқа шетелдіктердің қоғамдық өртеу туралы ешқандай есебі жоқ. Америка Құрама Штаттарында Леоновенс көп қажетті ақша табу үшін танымал лекциялық турлар өткізді. Нью-Йорк қаласындағы Елу үшінші көшедегі Сильванус Ридтің үйінде, Ассоциация залындағы тұрақты мүшелер курсында немесе Лонг-Айленд тарихи қоғамы сияқты ұйымдардың қолдауымен ол «Паган елдеріне христиан миссиялары» және «Сиам империясы және жамылған әйелдер қаласы» сияқты тақырыптарда лекция оқыды. «Нью-Йорк Таймс» газеті былай деп хабарлады: «Леоновенс ханымның мақсаты – миссионерлік еңбекке қызығушылықты ояту және оған деген жанашырлықты арттыру, әсіресе Азия әйелдерінің тағдырына қатысты». Темірқасық, Луи 1874 жылға қарай АҚШ-та қарыз жинап, елден қашып кетті. Ол анасынан алыстап, 19 жыл көріспеді.
By 1869, Leonowens was in New York City, where she briefly opened a school for girls in the West New Brighton section of Staten Island, and she began contributing travel articles to a Boston journal, The Atlantic Monthly, including "The Favorite of the Harem", reviewed by The New York Times as "an Eastern love story, having apparently a strong basis of truth". She expanded her articles into two volumes of memoirs, beginning with The English Governess at the Siamese Court (1870), which earned her immediate fame but also brought charges of sensationalism. In her writing, she casts a critical eye over court life; the account is not always a flattering one, and has become the subject of controversy in Thailand, and she has also been accused of exaggerating her influence with the king. There have also been claims of fabrication: the likelihood of the argument over slavery, for example, when King Mongkut was for 27 years a Buddhist monk and later abbot, before ascending to the throne. It is thought that his religious training and vocation would never have permitted the views expressed by Leonowens's cruel, eccentric and self indulgent monarch. Even the title of her memoir is inaccurate, as she was neither English nor did she work as a governess: Her task was to teach English, not to educate and care for the royal children comprehensively. Leonowens claimed to have spoken Thai fluently, but the examples of that language presented in her books are unintelligible, even if one allows for clumsy transcription. Leonowens was a feminist, and in her writings she tended to focus on what she saw as the subjugated status of Siamese women, including those sequestered within the Nang Harm, or royal harem. She emphasised that although Mongkut had been a forward looking ruler, he had desired to preserve customs such as prostration and sexual slavery that seemed unenlightened and degrading. The sequel, Romance of the Harem (1873), incorporates tales based on palace gossip, including the king's alleged torture and execution of one of his concubines, Tuptim. The story lacks independent corroboration and is dismissed as out of character for the king by some critics. A great granddaughter, Princess Vudhichalerm Vudhijaya (b. 21 May 1934), stated in a 2001 interview, "King Mongkut was in the monk's hood for 27 years before he was king. He would never have ordered an execution. It is not the Buddhist way." She added that the same Tuptim was her grandmother and had married Chulalongkorn as one of his minor wives. Moreover, there were no dungeons below the Grand Palace or anywhere else in Bangkok as the high ground water level would not allow this. Nor are there any accounts of a public burning by other foreigners staying in Siam during the same period as Leonowens. While in the United States, Leonowens also earned much needed money through popular lecture tours. At venues such as the house of Mrs. Sylvanus Reed in Fifty third Street, New York City, in the regular members' course at Association Hall, or under the auspices of bodies such as the Long Island Historical Society, she lectured on subjects including "Christian Missions to Pagan Lands" and "The Empire of Siam, and the City of the Veiled Women". The New York Times reported: "Mrs. Leonowens' purpose is to awaken an interest, and enlist sympathies, in behalf of missionary labors, particularly in their relation to the destiny of Asiatic women." Meanwhile, Louis had accumulated debts in the U. S. by 1874 and fled the country. He became estranged from his mother and did not see her for 19 years.
Канада мен Германия
1878 жылы Леоновенстің қызы Авис Энни Кроуфорд Коннибир шотланд банкирі және Галифакстағы Новая Шотландия банкінің кассирі (бас менеджері) Томас Фишке үйленді. Бұл неке отбасының қаржылық қиындықтарын аяқтады. Леоновенс оқытушылық қызметін қайта бастады және 1880 жылдың 5 қазанында Нью-Йорктегі Беркли мектебінде, 252 Мэдисон даңғылында, Манхэттенде күн сайын сағат 9-дан 12-ге дейін сабақ берді. Бұл колледждер мен ғылым мектептеріне дайындық жасайтын жаңа мектеп болды және оның қатысуы баспасөзде жарияланды. The Youth's Companion журналының тапсырмасымен Леоновенс 1881 жылы Александр II патшаның қазасынан кейін Ресейге және басқа да Еуропа елдеріне сапар шекті, сондай-ақ саяхаттары туралы мақалалар мен кітаптар жариялай берді. Бұл оның шығыстану ғалымы ретіндегі беделін нығайтты. Галифаксқа оралғаннан кейін ол әйелдер біліміне қайтадан араласып, сайлау құқығын қолдайтын әйел болды. Ол оқу үйірмесі мен Шекспир клубын ұйымдастырды, Галифакс әйелдерінің жергілікті кеңесінің және Виктория өнер және дизайн мектебінің (қазіргі Новая Шотландия өнер және дизайн колледжі) құрылуына мүше болды. 1888 жылдан 1893 жылға дейін Анна Леоновенс қызы Авис және немерелерімен бірге Германияның Кассель қаласында тұрды. Канадаға қайтып бара жатқанда ол он тоғыз жылдан кейін ұлы Луимен қайта кездесті. Ол 1881 жылы Сиамға оралған, Сиам патшалық ат әскерінің офицері және ағаш саудагері болған. Ол Сиамда тұрып жатқан Кэролайн Нокс (Бангкоктағы британдық консулдың қызы) мен Пранг Йеннен екі және бес жастағы екі баласы болды. Әйелі қайтыс болғаннан кейін ол оларды анасына тапсырды, ол оларды Канадаға алып кетті, ал Луи Сиамға оралды. Леоновенс немересі Аннамен бірге 1901 жылға дейін Германияның Лейпциг қаласында тұрды. Ол Лейпциг университетінің танымал индусология профессоры Эрнст Виндиштен санскрит және классикалық үнді әдебиетін оқыды, ал немересі Корольдік музыка консерваториясында фортепиано шеберлігін жетілдірді. 1901 жылы ол Монреальге (Квебек) көшіп, МакГилл университетінде санскриттен дәріс берді. Өмірінің 78-ші жылында соңғы лекциясын оқыды. Анна Леоновенс 1915 жылдың 19 қаңтарында 83 жасында қайтыс болды. Ол Монреальдегі Маунт-Роял зиратында жерленді. Мола тасында ол «Майор Томас Лорн Леоновенстің сүйікті әйелі» деп жазылған, бірақ күйеуі ешқашан сержант-кассир шенінен жоғары көтерілмеген.
In 1878, Leonowens's daughter Avis Annie Crawford Connybeare married Thomas Fyshe, a Scottish banker and the cashier (general manager) of the Bank of Nova Scotia in Halifax, where she resided for nineteen years as she continued to travel the world. This marriage ended the family's money worries. Leonowens resumed her teaching career and taught daily from 9 am to 12 noon for an autumn half at the Berkeley School of New York at 252 Madison Avenue, Manhattan, beginning on 5 October 1880; this was a new preparatory school for colleges and schools of science and her presence was advertised in the press. On behalf of The Youth's Companion magazine, Leonowens visited Russia in 1881, shortly after the assassination of Tsar Alexander II, and other European countries, and continued to publish travel articles and books. This established her position as an orientalist scholar. Having returned to Halifax, she again became involved in women's education, and was a suffragist. She initiated a reading circle and a Shakespeare club, was one of the founders of the Local Council of Women of Halifax and the Victoria School of Art and Design (now the Nova Scotia College of Art and Design). From 1888 to 1893, Anna Leonowens lived with her daughter Avis and her grandchildren in Kassel, Germany. On her way back to Canada, she met her son Louis again, after nineteen years of separation. He had returned to Siam in 1881, had become an officer in the Siamese royal cavalry and a teak trader. From his marriage to Caroline Knox—a daughter of Sir Thomas George Knox, the British consul general in Bangkok, and his Thai wife, Prang Yen—he had two children, aged two and five years. After the death of his wife, he entrusted them to his mother's care, who took them with her to Canada, while Louis returned to Siam. With her granddaughter Anna, Leonowens stayed in Leipzig, Germany, until 1901. She studied Sanskrit and classical Indian literature with the renowned Indology professor Ernst Windisch of the Leipzig University, while her granddaughter studied piano at the Royal Conservatory of Music. In 1901, she moved to Montreal, Quebec, where she lectured Sanskrit at McGill University. She delivered her last lecture at the age of 78. Anna Leonowens died on 19 January 1915, at 83 years of age. She was interred in Mount Royal Cemetery in Montreal. The headstone identifies her as the "Beloved Wife of Major Thomas Lorne Leonowens", despite her husband never having risen beyond the rank of paymaster sergeant.
Танымал мәдениетте
Маргарет Лэндонның "Анна және Сиам патшасы" (1944) романы Анна Леоновенстің патша сарайындағы жылдарын көркемдеп бейнелейді және оның американдық оқырмандарына әсер еткен, құлдыраушылыққа қарсылық тақырыбын дамытады. 1946 жылы Талбот Дженнингс пен Салли Бенсон оны Айрин Данн мен Рекс Харрисонның қатысуымен түсірілген, сол аттас драмалық фильмнің сценарийіне бейімдеді. 1948 жылы тай авторлары Сени мен Кукрит Прамодж өздерінің жазбаларын жасап, оны американдық саясаткер және дипломат Аббот Лоу Моффатқа (1901–1996) жіберді. Ол бұл жазбаны өзінің "Монгкут, Сиам патшасы" (1961) атты өмірбаянында пайдаланды. Моффат 1961 жылы Конгресс кітапханасына Прамодж ағайындыларының қолжазбасын сыйға берді. Дегенмен, Лэндон Леоновенстің есімді бейнесін жасады және "20 ғасырдың ортасында ол эксцентриктік викториялық әйел саяхатшының символына айналды". Роман Роджерс пен Хаммерштейннің "Патша мен мен" (1951) музыкалық хитіне негіз болды, оның басты рөлдерін Гертруда Лоуренс пен Юл Бриннер ойнады. Бродвейде 1246 қойылым көрсетілді, сондай-ақ Лондонда және гастрольдік сапарларда сәтті өтті. 1956 жылы фильм нұсқасы шықты, онда Дебора Керр Леоновенс рөлінде, ал Бриннер патша рөлін қайта ойнады. Бриннер 1985 жылы қайтыс болғанға дейін көптеген қайта қойылымдарда ойнады. Монгкуттың полька билеген деспот ретінде бейнеленуі, сондай-ақ патша мен Аннаның бір-біріне деген романтикалық сезімдері Тайландта құрметсіздік деп есептелді, сондықтан Роджерс пен Хаммерштейннің фильмдері мен мюзиклдері үкімет тарапынан тыйым салынды. 1946 жылы Рекс Харрисон мен Айрин Даннның ойнаған "Анна және Сиам патшасы" фильмі Тайландта көрсетілуге рұқсат берілді, бірақ жаңадан тәуелсіздік алған Үндістанда батыстықтардың шығыс патшасына жасаған дұрыс емес әңгімесі деп танылып, тыйым салынды. 1950 жылы тай үкіметі фильмді Тайландта екінші рет көрсетуге рұқсат бермеді. "Харамдағы романс" және "Сиам сотындағы ағылшын гувернантасы" кітаптары Тайландта тыйым салынбады. Тіпті, бұл кітаптардың тай тіліне аудармалары да болды, оларды тай юморисінің авторы Об Чаивасу жасаған. 1960 жылы АҚШ-қа сапар барысында Тайланд монархы, Монгкуттың шөбересі Бхумибол және оның сүйіктілері мюзикл туралы сын-пикирлерден жинаған мәліметтерге сүйене отырып, Монгкуттың кейіпкері "90 пайызға асыра көрсетілген. Менің арғы ата-бабам шынымен де жұмсақ және жақсы адам еді" деді. Бірнеше жыл өткен соң, 1985 жылы Нью-Йоркке келген Бхумиболдың әйелі, королева Сирикит, Юл Бриннердің шақыруымен Бродвей мюзиклін көруге барды. Тайландтың сол кездегі АҚШ-тағы елшісі "Патша мен мен" романына Тайландтың наразылығының тағы бір себебін айтты: оның этноцентризмдік көзқарасы және тай халқын балаларша, батыстықтардан кемсіз бейнелеу арқылы бүкіл сиам ұлтына жасалған жасырын қорлау. 1972 жылы Twentieth Century Fox CBS телеарнасы үшін "Анна және Король" атты музыкасыз американдық телесериал жасады, онда Саманта Эггар Леоновенс рөлін ойнады, ал Бриннер король рөлін қайта ойнады. Маргарет Лэндон авторларды өзінің әдеби мүлігін "нақты емес және бұрмаланған бейнелеу" үшін айыптап, авторлық құқықты бұзғаны үшін сәтсіз сотқа берді. Сериал сәтті болмады және тек 13 сериядан кейін тоқтатылды. 1999 жылы Warner Bros. Animation мюзикл әндерін пайдаланатын анимациялық фильм шығарды. Сол жылы Джоди Фостер мен Чоу Юн Фат Леоновенстің кітаптарының жаңа толық метражды киноадаптациясында, сондай-ақ "Анна және Король" фильмінде ойнады. Бір тай сыншысы фильмнің түсірушілері Монгкутты "ковбойға ұқсатты" деп шағымданады, бұл нұсқа да Тайландтағы цензура органдары тарапынан тыйым салынды. Леоновенс Пол Марлоудың "Теңіздің рыцарьдары" романындағы кейіпкер ретінде пайда болады, онда ол 1887 жылы Галифакстан Баддекке сапар шегіп, сайлау науқанына қатысу үшін әйелдердің сайлау құқығын қолдауға атсалысады.
Margaret Landon's novel Anna and the King of Siam (1944) provides a fictionalised look at Anna Leonowens's years at the royal court and develops the abolitionist theme that resonated with her American readership. In 1946, Talbot Jennings and Sally Benson adapted it into the screenplay for a dramatic film of the same name, starring Irene Dunne and Rex Harrison. In response, Thai authors Seni and Kukrit Pramoj wrote their own account in 1948 and sent it to American politician and diplomat Abbot Low Moffat (1901–1996), who drew on it for his biography Mongkut, the King of Siam (1961). Moffat donated the Pramoj brothers' manuscript to the Library of Congress in 1961. Landon had, however, created the iconic image of Leonowens, and "in the mid 20th century she came to personify the eccentric Victorian female traveler". The novel was adapted as a hit musical by Rodgers and Hammerstein, The King and I (1951), starring Gertrude Lawrence and Yul Brynner, which ran 1,246 performances on Broadway and was also a hit in London and on tour. In 1956, a film version was released, with Deborah Kerr starring in the role of Leonowens and Brynner reprising his role as the king. Brynner starred in many revivals until his death in 1985. The humorous depiction of Mongkut as a polka dancing despot, as well as the king's and Anna's apparent romantic feelings for each other, is condemned as disrespectful in Thailand, where the Rodgers and Hammerstein film and musical were banned by the government. The 1946 film version of Anna and the King of Siam, starring Rex Harrison as Mongkut and Irene Dunne as Anna, was allowed to be shown in Thailand, although it was banned in newly independent India as an inaccurate insult by Westerners to an Eastern king. In 1950, the Thai government did not permit the film to be shown for the second time in Thailand. The books Romance in the Harem and An English Governess at the Siamese Court were not banned in Thailand. There were even Thai translations of these books by Ob Chaivasu, a Thai humor writer. During a visit to the United States in 1960, the monarch of Thailand, King Bhumibol (a great grandson of Mongkut), and his entourage explained that from what they could gather from the reviews of the musical, the characterisation of Mongkut seemed "90 percent exaggerated. My great grandfather was really quite a mild and nice man." Years later, during her 1985 visit to New York, Bhumibol's wife, Queen Sirikit, went to see the Broadway musical at the invitation of Yul Brynner. The then ambassador of Thailand to the U. S. gave another reason for Thailand's disapproval of The King and I: its ethno centric attitude and its barely hidden insult to the whole Siamese nation by portraying its people as childish and inferior to the Westerners. In 1972, Twentieth Century Fox produced a non musical American TV series for CBS, Anna and the King, with Samantha Eggar taking the part of Leonowens and Brynner reprising his role as the king. Margaret Landon charged the makers with "inaccurate and mutilated portrayals" of her literary property and sued unsuccessfully for copyright infringement. The series was not a success and was cancelled after only 13 episodes. In 1999 an animated film using the songs of the musical was released by Warner Bros. Animation. In the same year, Jodie Foster and Chow Yun fat starred in a new feature length cinematic adaptation of Leonowens's books, also titled Anna and the King. One Thai critic complained that the filmmakers had made Mongkut "appear like a cowboy"; this version was also banned by censors in Thailand. Leonowens appears as a character in Paul Marlowe's novel Knights of the Sea, in which she travels from Halifax to Baddeck in 1887 to take part in a campaign to promote women's suffrage during a by election.
Кейінгі зерттеулер
Леоновенс өзінің ерте өміріндегі шын мәніндегі фактілерді өмір бойы құпия сақтап, ешкімге, тіпті отбасына да жазбады. Леоновенстің Кернарфонда туғаны туралы айтқан сөзінің жалған екенін алғаш рет арахнолог және Таиландқа жиі сапар шегетін, оның ұлы Луидің өмірбаянын зерттеген В. С. Бристоу анықтады. Бристоу Луидің Лондондағы туу туралы куәлігін таба алмады (Анна айтқандай), бұл оның Үндістандағы тегін анықтауға бағытталған қосымша зерттеулерге себеп болды. Оның зерттеу нәтижелері 1976 жылы «Луи мен Сиам патшасы» кітабында жарияланды, ал кейіннен Лесли Смит Доу («Анна Леоновенс: Король мен меннен тыс өмір», 1991) және Сьюзан Кепнер («Анна (және Маргарет) және Сиам патшасы» атты 1996 жылғы мақаласы) осы зерттеулерді одан әрі дамытты. Сьюзан Морганның («Бомбей Анна», 2008) және Альфред Хабеггердің («Жасырылған: Анна Леоновенс өмірі, Сиам сарайындағы мектеп мұғалімі», 2014) жаңадан жарық көрген толық ғылыми өмірбаяндары Леоновенстің шын өмірбаянына кеңінен назар аударды.
Leonowens kept the actual facts of her early life a closely guarded secret throughout her life, and never disclosed them to anybody, including her family. The fact that Leonowens's claimed birth in Caernarfon was fabricated was first uncovered by W. S. Bristowe, an arachnologist and frequent visitor to Thailand, who was researching a biography of her son Louis. Bristowe failed to locate Louis's certificate of birth in London (as claimed by Anna), prompting further research that led to him identifying her origins in India. His findings were published in the 1976 book Louis and the King of Siam, and later writers have expanded on this line of research, including Leslie Smith Dow in Anna Leonowens: A Life Beyond The King and I (1991) and Susan Kepner in her 1996 paper "Anna (and Margaret) and the King of Siam". More recent full length scholarly biographies by Susan Morgan (Bombay Anna, 2008) and Alfred Habegger (Masked: The Life of Anna Leonowens, Schoolmistress at the Court of Siam, 2014) brought widespread attention to Leonowens's actual life story.