Кіріспе

Калифорния штатындағы өзен, АҚШ.

Шаста өзені – АҚШ-тың Калифорния штатының солтүстігінде орналасқан, шамамен 58 миль (93 км) ұзындықтағы Кламат өзенінің саласы. Ол Каскад тау жотасындағы Шаста тауының батыс және солтүстік беткейлеріндегі Шаста аңғарынан бастау алады. Өзеннің бастауы Сискию округінің оңтүстігінде, Шаста Тринити ұлттық орманының шетінде, Уид қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 10 миль (16 км) жерде. Ол негізінен солтүстік-батысқа қарай Шэста аңғары арқылы ағып, Уид, Шастина көлі және Монтегью қалаларынан өтеді. Кламат өзенімен оңтүстіктен шамамен 8 миль (13 км) қашықтықта, Йрека қаласының солтүстік-шығысынан қосылады. Шаста аңғарына Шаста тауы үлкен әсер етеді және геологиялық жағынан жақын уақытта болған таудың жанартаулық атқылауларынан пайда болған базальт тау жыныстарымен жабылады. Плутон үңгірі – бұл шығысқа қарай жанартаулық тетіктерден тамақтанған жер асты жолдарынан ағып шыққан, өте сұйық лавадан кейін қалған қуыстардың мысалы. Шаста аңғарының төбесінде Шаста тауынан басталатын көптеген кішкентай төбелер орналасқан, олар Монтегью қаласынан солтүстікке қарай созылады және бұл 400 000 жыл бұрын болған ата-баба Шаста тауының балқып тарауынан қалған қалдықтар.

Курс

Эдди тауының шығыс беткейінен, Шаста тауынан батысқа қарай бірнеше миль жерде және Шаста көлінен солтүстік-батысқа қарай шамамен 40 шақырым жерде бастау алатын Шаста өзені бірден кең ауыл шаруашылығы аңғары арқылы ағып өтеді. Келесі бірнеше миль бойы солтүстікке қарай, 5-ші тас жолымен қатар ағып, Шаста өзені сол жағынан алғашқы маңызды саласы – Эдди Крикпен қосылады, сағасынан 60 шақырым қашықтықта. Содан кейін өзен тас жолының астынан өтіп, тау тізбегінің бойымен иіліп, Уид қаласынан өтеді. Одан кейін солтүстік-шығысқа бұрылып, солтүстік жағындағы бөгет арқылы жасалған Шастина көліне құяды, сосын солтүстік-батысқа қарай ағып түседі. Сағасынан 48 шақырым қашықтықтағы Биг-Спрингстің жанынан өтіп, суармалы егістіктер арасында шарлап аққанда, өзен ауыл шаруашылығынан келген суларды жинап алады. Содан кейін өзен Ерка мен Монтегью қалалары арасынан өтеді, сағасынан 16 шақырым қашықтықта, Калифорнияның 3-ші және 5-ші тас жолдары оны соңғы рет кесіп өтеді. Одан кейін өзен сағасынан 5 шақырым қашықтықтағы Кламат тауларындағы шатқалға кіріп, Калифорнияның 263-ші тас жолымен қатар ағып түседі. Өзеннің сағасы Кламат өзенінің сол жағалауында, 263-ші және 96-шы тас жолдардың қиылысында орналасқан.

Су бөлу

Шаста өзенінің суайдыны жартылай шөлейтті егіншілік аңғардан тұрады, ол толығымен Сискию округінде орналасқан. Ол батысында Скотт өзенімен, шығысында Бутт-Крик өзенімен және солтүстігіндегі негізгі Кламат өзенімен шектеседі. Суайдын Кламат тауларының шығысында және Шаста тауының солтүстік-батысында жатыр. Суайдынындағы қалалардың ішінде Уид, Эджвуд, Газель, Биг-Спрингс, Гренада, Монтегью және Ерка бар. Ірі су объектілеріне Шастина көлі (Двинелл суқоймасы) және Траут көлі кіреді. Жыл сайын орташа есеппен белгілі бір мөлшерде жаңбыр жауатын, 48 шақырымға дейін кеңдігі бар Шаста өзені аңғары, жер асты суларынан және қазіргі кезде ауыл шаруашылығынан қайта ағын сулардан көп мөлшерде беттік су алады. Ол сондай-ақ Шаста тауынан қардың еруінен түсетін суды да алады, ол лава түтіктері арқылы бұлақтар ретінде ағып шығып, Big Springs Creek сияқты Шаста өзенінің шығыс жағындағы салаларын толықтырады.

Табиғи тарих

Шаста өзені – құрып кету қаупі төнген чинук ласосьінің шағын жасайтын жері. Есептерге сәйкес, әр жыл сайын 80 000 ересек балық өзенге қайта оралады, бұл Троица өзенінен кейін Кламат су алабындағы кез келген сала өзеннің ең ірі қайта оралатын популяциясы болып табылады.

Қазіргі таңда бұл популяцияның 10%-дан да азы ғана қайта оралады, ал соңғы құрғақшылықтар жас балықтардың тірі қалу көрсеткіштерін күрт төмендетті.