Кіріспе

USS Tinosa (SSN 606) Permit класты АҚШ Теңіз күштеріне қарасты теңіз асты кемесі. Кеменің құрылыс шарты 1958 жылдың 17 желтоқсанында Мэн штатындағы Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме жасаушылығына тапсырылды және келі 1959 жылдың 24 қарашасында салынды. 1961 жылдың 9 желтоқсанында Нью-Йорк штатының конгрессмені Сэмюэл С. Страттонның әйелі Сэмюэл С. Страттон ханымның демеушілігімен суға түсірілді және 1964 жылдың 17 қазанында қолданысқа берілді. Бұл кеме АҚШ Теңіз күштеріндегі екінші кеме және уытты, қара, тропикалық балық – тиносаның құрметіне аталған.

Қызмет тарихы

Нью-Лондоннан (Коннектикут штаты) шығарылғаннан кейін, 1966 жылдың сәуірінен маусым айына дейін кеме жасаушының сарайында жұмыс істеді. 1967 жылдың наурыз айынан маусым айына дейін созылған жөндеуден өткеннен кейін, кеме 1968 жылдың алғашқы үш айында Нью-Лондондағы Теңіз асты дыбыс зертханасына қызмет көрсетті. Бұл сапар кезінде Тиноса Флорида штатындағы Эверглейдс портында, сондай-ақ Нью-Лондонда қысқа уақыт болды және операциялар барысында Бермудаға барды. Осы эксперименттік және сынақ қызметінің соңында Тиноса Нью-Лондоннан жергілікті операцияларды бастады. Тиноса 1969 жылға дейін шығыс жағалауда және Кариб теңізінде жұмыс істей берді. Сол жылдың көктемінде күрделі жөндеуден өткеннен кейін, ол 1963 жылы сәуірде су асты кемесі Трэшердің қайғылы жоғалуынан кейін жасалған SUBSAFE су асты кемелерінің қауіпсіздігін жақсартуды алды. 1971 жылдың желтоқсанында осы кемежай кезеңінің аяқталуынан кейін Tinosa шығыс жағалаудан және Кариб теңізінің таныс суларына белсенді операцияларды қайта бастады және 1972 жылдың ортасына дейін осы ретті жалғастырды. Шілдеде Атлантиканы кесіп өтіп, Солтүстік Еуропадағы порттарға барды. Осы кезеңде Сардиния мен Холи-Лохтан жұмыс істегеннен кейін, ол желтоқсан айында Массачусетс технология институтының қолдауымен жүргізілген жобада сынақтар жүргізу үшін үйіне оралды. Тиноса 1 ақпаннан бастап наурыз айының соңына дейін Нью-Лондоннан жұмыс істеді. Сәуір айының соңында АҚШ-тың Әскери-теңіз академиясына үш күндік сапардан кейін, онда ол мичмандарға арналған таныстыру бағдарламасында қызмет етті. Келесі айларда су асты кемесі екі рет Бермудаға жіберілді және Флорида жағалауында желтоқсан айында АҚШ пен Канаданың бірлескен су асты кемелеріне қарсы әскери жаттығуларына қатысудан бұрын Андрос аралынан жұмыс істеді. 1974 жылдың қаңтар-наурызы аралығында Нью-Лондондағы Уотерфорд құрғақ докқа орналастырылғаннан кейін, Тиноса 19 мамырда өзінің бас портынан шығып, Жерорта теңізіне қарай жүріп, жаз айларында Алтыншы флотпен екінші рет орналасты. Ол 24 маусым мен 1 шілде аралығында Бизертеге барды және Туниске барған алғашқы ядролық су асты кемесі болды. 16 қарашада Нью-Лондонға оралған кеме 1975 жылдың ақпан айының аяғына дейін өзінің портынан тыс жерде жұмыс істеді. Кейіннен сол жылдың көктемінде Наррагансетт шығанағы аймағында жұмыс істеп, 23 шілдеде Тиноса Нью-Лондоннан шығып, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына қарай жөнелтілді. Кейін Флорида жағалауында жұмыс істеу үшін оңтүстікке қарай ауысты. 1975 жылдың соңында 1977 жылдың 12 желтоқсанына дейін Миссисипи штатының Паскагула қаласындағы Ингаллс кеме жасау зауытында күрделі жөндеуден өтті. Содан кейін ол Атлантика флотымен операцияларды қайта бастады, ол Кариб теңізінде 1978 жылдың 13 ақпанынан 20 мамырына дейін екі ай бойы қару-жарақ жүйесін сынады. Апрель айының ортасында Флоридадан Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотымен бірлескен жаттығулар өткізілді. Жаздың басым бөлігін Тинозаның Жерорта теңізінде орналасуына дайындықпен өткіздік. 13 қыркүйекте ол Нью-Лондоннан шығып, Алтыншы флотпен бес айлық операцияға қатысады. 1978 жылдың соңында ядролық соққылау субмаринасы Ла-Маддаленада, Сардинияда, АҚШ, Ұлыбритания, Италия және Түркия әскери-теңіз бөлімшелерінен тұратын НАТО-ның арнайы тобымен жүргізілген операциялардан кейін жөнделіп жатты. 1988 жылы 4 қаңтарда ол Нью-Лондоннан шығып, Жерорта теңізіндегі алтыншы флотпен алты айлық операцияға қатысады. 1988 жылдың қазан айында ол Нью-Лондоннан Солтүстік Атлантика операцияларына 60 күндік сапармен шығып, Солтүстік поляр шеңберінен өтті. 1979 жылдан 1991 жылға дейінгі тарих қажет. 1981 жылы Тиноса сол жылдың қазан айында портқа сапар ретінде Фредерикстед Сент-Кройске барды. Тиноса 1991 жылдың 15 шілдесінде әлі де қызметте болған кезде деактивацияланды, содан кейін 15 қаңтарда әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен шығарылды. ex Tinosa' 1991 жылдың 15 шілдесінде Бремертон қаласында ядролық қуаты бар кемелер мен субмариналарды қайта өңдеу бағдарламасына кірді және 1992 жылдың 26 маусымында өмір сүруін тоқтатты.