Кіріспе

602–628 ж. Византия-Сасани соғысының бөлігі.

| қақтығыс = Ниневия шайқасы
| бөлігі = 602–628 ж. Византия-Сасани соғысы
| сурет = Histoire de la guerre sainte de Guilaume de Tyr BNF Fr2824 f1r (bataille de Ninive). jpg
| сурет сипаттамасы = 15 ғасырдың соңындағы француз қолжазбасында (Робинет Тестардтың) Ниневия шайқасының анахроникалық бейнесі
| күні = 627 жылдың 12 желтоқсаны
| орны = Ниневияның жанында
| координаттар =
| карта түрі = Батыс Азия#Ирак
| карта рельефі = иә
| ендік =
| бойлық =
| карта мөлшері = 300
| карта белгісі өлшемі =
| карта сипаттамасы =
| карта белгісі =
| аумақ =
| нәтиже = Византия жеңісі
| мәртебесі =
| жауынгерлер тақырыбы =
| жауынгер1 = Византия империясы
| жауынгер2 = Сасани империясы
| қолбасшы1 = Гераклий
| қолбасшы2 = Рахзад Вахрам Аршуша V
| күштер1 =
| күштер2 =
| күші1 = 25 000 – 50 000 византиялық, 40 000 түрік (дезертирледі)
| күші2 = 12 000
| қазалар1 = Белгісіз
| қазалар2 = 6 000

Месопотамияға шабуыл

627 жылдың қыркүйек айының ортасында Зибельді Тбилисиді қоршауды жалғастыруға қалдырып, Гераклий Персия империясына шабуыл жасады, бұл жолы 25 000 мен 50 000 әскер және 40 000 гөктүрікпен. Бірақ гөктүрктер ерекше қыс жағдайларына байланысты оны жылдам тастап кетті. 1 желтоқсанда Гераклий Ұлы Заб өзенінен өтіп, Персия билеген Ассирия/Ассурстан аймағындағы Ниневияның қираған қаласының жанында орналасты. Бұл күтілген оңтүстікке қарай жылжуға кері, оңтүстіктен солтүстікке қарай жасалған қозғалыс болды. Дегенмен, бұл парсы әскері жеңіліске ұшыраған жағдайда қоршауға түспеу үшін жасалған қадам болуы мүмкін. Рахзад Ниневияға басқа бағыттан жақындады. Персиядан 3000 әскердің жақындап келе жатқаны туралы хабар Гераклийге жетіп, ол қарсы шараларға көшті.

Жарыс алаңы

Гераклий Үлкен Заб өзенінен батысқа қарай, Ниневия қираған орындарынан алшақ жазық тапқан еді. Бұл византиялықтарға найза мен қолма-қол шайқастағы артықшылықтарын пайдалануға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, тұман парсы әскерлерінің қашықтықтан оқ жабудағы басымдығын төмендетіп, византиялықтарға үлкен шығынсыз шабуыл жасауға жағдай жасады.

Шайқас

12 желтоқсанда Рахзад әскерін үш топқа бөліп шабуылға көшті. Гераклий перстерді жазыққа шығарып, оларды шатастыру үшін әскерін кері шегіндіргендей болды, сосын күштерін қайта жинап, перстерді күтпеген шабуылға ұшты. 6000 парсы қаза тапты. Никефордың "Қысқаша тарихында" Рахзад Гераклийді жеке күреске шақырғаны айтылады. Гераклий қабылдап, бір соққымен Рахзадты өлтірді, сондай-ақ тағы екі қарсыласы да жеңілді. Бірақ, бұл оқиғаның шындығына күмән тудырады. Дегенмен, Рахзад шайқас барысында қайтыс болды.

Салдары

Ниневиядағы жеңіс толық болған жоқ, себебі Византиялықтар парсы лагерін басып ала алмады. Дегенмен, бұл жеңіс парсылардың одан әрі қарсыласуына тосқауыл қойды. Хосров Ктесифонды қорғау үшін қолдау іздеуге Сусиана тауларына қашқан еді. Гераклий Нахраван каналы көпірдің құлауынан бұғатталғандықтан Ктесифонға шабуыл жасай алмады. Кавад Гераклийге бірден бейбітлік шарттарын ұсынды. Гераклий өзінің империясы да құлдырауға жақын екенін білгендіктен, қатал талаптар қоймады. Бейбіт келісім шарты бойынша Византиялықтар жоғалтқан барлық территорияларын, тұтқынға алынған әскерлерін, соғыс үшін өтемақысын, және 614 жылы Иерусалимде жоғалған Шын Крест пен басқа да қасиетті заттарды қайтарып алды. Бұл шайқас Рим-Парсы соғыстарының соңғы қақтығысы болды.