Кіріспе

Фонсаван ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны болып табылатын, жақын орналасқан Жарс жазығымен әйгілі. Фонсаванның негізгі экономикалық қызметтері мемлекеттік басқару, қытай және австралиялық компаниялардың кен өндіруі, туризм, сондай-ақ жарылмаған оқ-дәрілерді (жарылмаған заттарды) жоюмен айналысатын үкіметтік емес ұйымдардың жұмысына негізделген.

Тарих

Жәр жазығы халқының шығу тегі белгісіз болса да, Сянкхоангтың жазылған тарихы Тай Фуандармен тығыз байланысты. Тай-фуандар немесе фуандар – буддалық тай-лао этносы, олар Лаосқа Оңтүстік Қытайдан көшіп келген. 13 ғасырда олар Муанг-фуанның тәуелсіз княздығын құрды. Олар металл және орман өнімдерін саудалау арқылы гүлденді. 14 ғасырдың ортасында Муанг Фуан король Фа Нгумның басшылығымен Лан Шан патшалығының құрамына енді. Фуан халқы Лан Шанға салық төлегенімен, жоғары дәрежеде автономиясын сақтай алды. 16 ғасырда буддалық өнер мен сәулет гүлденді. Елордада ерекше Сянкхоанг стиліндегі ғибадатханалар салынды, олардың қарапайым төмен шатырлары және іргетасындағы ерекше "белі" бар. 1930 жылы Ле Буланже оны "айналасындағы төбелердегі қамалдар мен бекіністермен қоршалған үлкен әрі әдемі қала" деп сипаттады. Сиам Корольдігі (қазіргі Таиланд) 1770 жылдары Меконг өзенінің шығысындағы Лаос территорияларына бақылауын кеңейткеннен кейін, Муанг Пхуан сиамдық вассал мемлекетке айналды және Đại Việt (қазіргі Вьетнам)пен де салықтық қатынастарды сақтады. Муанг Пхуанның жерлері мен халқына бақылауды күшейту үшін сиамдықтар үш жекелеген жорық (1777–1779, 1834–1836 және 1875–1876) ұйымдастырып, Фуан халқының көп бөлігін оңтүстікке, өздерінің қатаң бақылауындағы аймақтарға қоныс аударды. Кейіннен Хау шабуылшылары мен Оңтүстік Қытайдан келген Тайпин көтерілісінің тараған топтары 1870 жылдары Луанг Прабанг пен Сянкхоангты тонады, Фуан аймағындағы ғибадатханаларды қиратты. 1890 жылдардағы франко-сиам келісімдері Сянкхоангты Француз Индокитайының бір бөлігі ретінде отарлық үкім астына қойды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана аяқталды. Француздар Сянкхоангты провинциялық астана ретінде пайдаланды. Губернатордың резиденциясы, шіркеу және француз мектебі сияқты қираған колониялық ғимараттардың қалдықтары сақталған. Лаос азаматтық соғысы кезінде Сянкхоанг стратегиялық маңыздылығына байланысты ауыр шайқастар мен қарқынды бомбалау ошағы болды. Хуафань және Сянкхоанг провинциялары Патет Лао күштерінің және олардың Солтүстік Вьетнамдық одақтастарының бекінісі болды. Америка Құрама Штаттарының әуе күштері коммунистік күштерді бейтараптандыру немесе Вьетнамнан оралғаннан кейін пайдаланылмаған қару-жарақтарды тастау мақсатымен жүргізген құпия әуе операциясы Лаосты әлем тарихындағы ең көп бомбаланған елге айналдырды. Пхонсаван 1975 жылы соғыс аяқталғаннан кейін, соғыс кезінде бомбалаудан қираған және содан бері толыққанды қалпына келтірілмеген бұрынғы провинциялық астана Муанг Хуанның орнына салынды.

Климат

Фонсаванның ылғалды субтропиктік климаты (Кёппен Cwa) бар, ол биік орналасуымен (1100 м) жұмсатылған. Қаланың жаздары ұзақ, жылы және ылғалды, ал қыстары қысқа және құрғақ. Маусым айының орташа температурасы 23,6°C, желтоқсан айының орташа температурасы (ең суық ай) 14,8°C.