Кіріспе
Кобук аңғары ұлттық паркі – Алясканың солтүстік-батысындағы Арктика аймағында орналасқан американдық ұлттық парк. Парк Арктика шеңберінен шамамен 25 миль (40 км) солтүстікке қарай орналасқан. 1980 жылы Алясканың ұлттық мүдделерді қорғау туралы заңына сәйкес, 100 фут (30 м) биіктігіндегі Ұлы Кобук құмды төбелерін сақтау мақсатында құрылды. Кобук аңғары Аляскадағы сегіз ұлттық парктің бірі. Аляскадан кейін ең көп ұлттық паркі бар штат – Калифорния, онда тоғыз парк бар. Паркті Ұлттық парктер қызметі басқарады. Паркке автомобиль жолдары жоқ болғандықтан, келушілер Ном, Бетлс немесе Котцебу қалаларынан жалдаған әуе таксиімен келеді. Ұшулар жыл бойы қолжетімді, бірақ ауа райына байланысты. Парк, сондай-ақ жолмен бару мүмкін емес басқа американдық ұлттық парктерімен бірге, ең аз келушілерді қабылдайды. Олардың арасында көршілес Арктика қақпалары, Супериор көлінің ортасындағы Рояль аралы, Флорида Киінің соңындағы Құрғақ Тортугалар, сондай-ақ Оңтүстік Аляскадағы Катмай және Кларк көлі бар.
Kobuk Valley National Park is an American national park in the Arctic region of northwestern Alaska, located about 25 mile (40 km) north of the Arctic Circle. The park was designated in 1980 by the Alaska National Interest Lands Conservation Act to preserve the 100 feet (30 m) high Great Kobuk Sand Dunes Kobuk Valley is one of eight national parks in Alaska, the state with the second most national parks, surpassed only by California which has nine. The park is managed by the National Park Service. Since no roads lead into the park, visitors arrive via chartered air taxi from Nome, Bettles, or Kotzebue. Flights are available year round, but are weather dependent. The park is one of the least visited American national parks, along with others inaccessible by road, including the neighboring Gates of the Arctic, Isle Royale in the middle of Lake Superior, the Dry Tortugas at the end of the Florida Keys, as well as Katmai and Lake Clark in southern Alaska.
География
Бұл саябақ Селавик ұлттық жануарлар қорығы мен Ноатак ұлттық қорығының арасындағы кең экожүйенің орталығы болып табылады. Чукчи теңізіне өзен арқылы 121 шақырымнан астам қашықтықта орналасқан. Арктика қақпалары ұлттық паркі мен қорығы шығысқа қарай 51 шақырым жерде жатыр. Саябақтың құрамына жергілікті корпорациялар мен Аляска штатына тиесілі жерлердің шамамен 200 мың гектары кіреді. Парк Баирд таулары деп аталатын Батыс Брукс жотасының оңтүстік жиегімен өтетін Кобук өзенінің кең батпақтық аңғарынан тұрады. Парк шекарасы солтүстіктегі Баирд тауларының және оңтүстіктегі Уэринг тауларының биіктігі бойымен өтеді, олар Кобук аңғарының шекарасын анықтап, қоршап тұратын сақинаны құрайды. Кобук өзенінің ортаңғы үштен екі бөлігі, Кианадан жоғарыдан Амблерден төменге дейін, сондай-ақ Салмон және Хант өзендері сияқты оның маңызды салалары парктің құрамына кіреді. Аңғардың төңірегі көбінесе мұздық қалдықтарымен жабылған. Кобук өзенінің оңтүстік жағында үш құмдық алқап орналасқан. Үлкен Кобук құмдығы, Кіші Кобук құмдығы және Хант өзені құмдығы – плейстоцен мұздықтары шегінгеннен кейін кең аумақты жапқан құмдық алқаптардың қалдықтары. Мұздықтардан судың ағып шығуы және күшті желдің әсерінен осы алқап пайда болған, қазіргі уақытта оның көп бөлігі орман мен тундрамен жабылған. Қазіргі уақытта белсенді құмдық алқаптардың ауданы шамамен құрайды. Үлкен Кобук құмдығы Солтүстік Америкадағы ең ірі белсенді Арктикалық құмдық алқап болып табылады. NASA оны Марстың полярлық құмдығының аналогы ретінде зерттеуге қаржы бөлді. Парктің бас кеңсесі Коцебудегі Солтүстік-Батыс Арктикалық мұра орталығында орналасқан, ол Беринг теңізінің жағалауындағы парктен шамамен 161 шақырым (100 миль) батысқа қарай жатыр. Кобук өзені бойында, парктің батыс жағындағы Калларичук және парктің шығыс жағындағы Онион Портж поселкелерінде маусымдық күзет бекеттері жұмыс істейді. Кейп Крузенстерн ұлттық ескерткіші мен Ноатак ұлттық қорығының кеңселері мен келушілерге арналған қызметтер бір ғимаратта орналасқан. Бұл аймақтар Батыс Арктика ұлттық парктері ретінде біріктіріліп басқарылады және оларды парктер қызметінің бір басқарушысы басқарады.
Климат
Көпен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Кобук аңғары ұлттық паркі Субарктикалық климатқа (Dfc) ие, суық жазды және жыл бойына жауын-шашынды. Dfc климаты ең суық айының орташа температурасы 0 °C (32 °F) төмен, 1–3 айдың орташа температурасы 10 °C (50 °F) жоғары, барлық айлардың орташа температурасы 22 °C (71.6 °F) төмен және маусымдар арасындағы жауын-шашынның айтарлықтай айырмашылығы жоқ. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметтері бойынша, Калларичуктегі 13 фут (4 м) биіктіктегі өсімдіктердің төзімділік аймағы 2а, орташа жылдық ең төменгі температура 47.1 °F (43.9 °C). Парктегі ауа райы экстремалды. Қаңтар айының орташа ең төменгі температурасы -0.9 °C, ал жазғы температураның орташа түнгі ең төменгі температурасы -0.9 °C-қа дейін жетеді. Парк Солтүстік Мұзды шеңберден жоғары орналасқандықтан, күн 3 маусымнан 9 шілдеге дейін батпайды, ал қысқы күн тоқырауында күн тек 1 1/2 сағат көрінеді, күн шығысы мен күн батуының екі жағында ұзақ сұмдық болады. Алясканың барлық солтүстік бөлігіндегідей, солтүстік жарық күн белсенділігі жоғары болғанда қысқы түндерде көбінесе байқалады. Жылдың кез келген уақытында қар жауы мүмкін. Жазда жел мен жаңбыр жиі болады.
Экология
Парк боралдық орман мен тундраның арасындағы көшімді аймақта жатыр. Парктегі ірі сүтқоректілерге қасқыр үйірлері, арктикалық және қызыл түлкілер, карибу және бұғы жатады. Қара аюлар, қоңыр аюлар, бобърлар, өзен сусарлары, канадалық рысьтер және Далл қойы да кездеседі. Кішірек сүтқоректілерге құндыз, мартендер, микстер, кірпікқанаттар, мускус секілді тышқандар, қарлы қояндар және әртүрлі егеуқұйрықтар жатады. Балық түрлеріне чинук, чам, қызғылт және сокэй ласось, сондай-ақ Долли Варден, арктикалық шар, көл форелі және арктикалық сұр балық сияқты басқа ласось түрлері кіреді. Басқа түрлерге арктикалық миксина, дөңгелек, кең және дөңес ақ балық, көл және жасыл балық жатады.
Тарих
Кобук аңғарында адамдар кем дегенде 12 500 жылдан бері қоныстанған деп саналады. Аңғардың қазіргі тұрғындары – инупиат халқы, олар аймақта аң аулау және балық аулау арқылы күнекөршілік етеді. Сүмбі Portage археологиялық ауданы – Кобук өзенінің парктегі бағытының шығыс жағында орналасқан ұлттық тарихи ескерткіш. Бұл орын, маңызды карибу өзенінің қайырымды жерінде стратегиялық түрде орналасқан, б.з.б. 8000-6000 жылдардан шамамен 1000-1700 жылдарына дейінгі тоғыз мәдени кешенді қамтиды.