Кіріспе

Коста-Риканың халықаралық құқықтар жөніндегі судьясы Элизабет Одио Бенито (15 қыркүйек 1939 жылы туған) – Коста-Риканың заңгері және саясаткері. 2018 жылдан 2020 жылға дейін Америкааралық адам құқықтары сотының төрағасы болды. Ол Халықаралық қылмыстық соттың вице-президенті де болды. Бұрын Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналда судья болып қызмет еткен, ал туған елі Коста-Рикада екі рет әділет министрі болып тағайындалып, кейін Республика вице-президенті болды. Оның негізгі қызметі – сот жүйесі және адам құқықтары, әсіресе әйелдер құқықтары саласындағы заңгерлік тәжірибе.

Ерте өмір және білім

Пунтаренаста туған, Эмилиано Одио Мадригал мен Эсперанса Бенито Ибанестің тұңғыш баласы болғанымен, оның өмірінің басы Сан-Хоседе өтті, онда ол Colegio Superior de Señoritas мектебіне қатысты. Заң әкесінің отбасында дәстүрлі мамандық болған; Одио Бенитоны оның заңгер ағасы Улисес Одио Сантос осы саланы оқуға ынталандырды. Ол 1964 жылы Коста-Рика университетін магистр дәрежесімен бітірді және көп жыл бойы осы университете академиялық қызмет етті, 1986 жылы толық профессор, ал 1988 жылы академиялық мәселелер жөніндегі вице-президент болып тағайындалды. Осы кезеңде ол гендерлік тақырыптарды зерттеумен айналыса бастады, әсіресе әйелдерге қатысты қылмыстарға ерекше назар бөлді.

1993-1998 жылдары бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық соттың судьясы

Одио Бенитоның халықаралық әділет саласындағы қызметі оның екінші министрлік мерзімінде, 1993 жылы бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналға судья болып тағайындалуымен басталды. Бұл оның судья қызметін атқарудың алғашқы тәжірибесі болды, және осы фактіге трибунал қатысушыларының кейбіреуі сын айтқан. Осы сот процесінде Одио Бенитоның зорлау және басқа да сексуалдық зорлықтарды азаптау түрі ретінде қарастыруға қол жеткізуі маңызды үлес болды. Оның түсіндірмесі, Челебичи тұтқын лагерінде зорланған екі серб әйелінің жағдайына негізделген, қазір халықаралық құқықтың қабылданған принципі болып табылады. 1998 жылы Одио Бенито вице-президент болып тағайындалғаннан кейін ICTY-ден кетті, бірақ ол осымен байланысты құқық салаларында белсенді қызметін жалғастырды. Атап айтқанда, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Азаптауларға қарсы конвенцияның Факультативтік протоколын әзірлеген жұмыс тобының төрағасы болды. Бұл қосымша келісім БҰҰ-ның Азаптауларға қарсы конвенциясына қатысушы кез келген мемлекетке ашық, және ол халықаралық және тәуелсіз ұлттық сарапшыларға кез келген түрмеге, қамауда ұстау лагеріне немесе осыған ұқсас мекемеге барып, ондағы ұсталған адамдармен жеке сөйлесуге, сондай-ақ билік органдарына азаптау немесе басқа да зұлымдықтардың алдын алуға бағытталған ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді. Факультативтік протокол 2006 жылғы 22 маусымда күшіне енді. 2007 жылғы 31 қаңтарға дейін оған 32 мемлекет-мүше қосылды, ал тағы 31 мемлекет оған қол қойған, бірақ әлі ратификацияламаған.

Халықаралық қылмыстық соттың судьясы, 2003-2012

Одио Бенитоның Халықаралық қылмыстық сотқа сайлануы даулы болды. Оның кандидатурасын бастапқыда Коста-Рика қолдаған, бірақ президент Абель Пачеко түсіндірместен қолдауын кері тартып алды. Әртүрлі әйелдер ұйымдары оның қайтадан ұсынылуы үшін үгіт жүргізді. Соңында Панама оны қайта ұсынды, ал сол кездегі президенті Мирея Москосо да әйелдер құқықтарын қорғаушы белгілі бір тұлға еді. Одио Бенито өз елінің қолдауымен кандидат болмаған жалғыз адам болды. Дегенмен, ол дауыс берудің отыз үш раундының бірінші раундында сайланды, бұл қатысушы мемлекеттердің күшті қолдауын көрсетті. Халықаралық қылмыстық сот 2003 жылдың 11 наурызында ресми түрде ашылды, ал Елизавета Одио Бенито екінші вице-президент болып тағайындалды. 2012 жылдың шілдесінде Халықаралық қылмыстық сот конголық әскери жетекші Томас Лубанганы 2002 және 2003 жылдары көтерілісшілер армиясында балаларды пайдаланғаны үшін 14 жылға бас бостандығынан айырды – бұл сот тарихындағы алғашқы үкім. Одио Бенито өзінің екі әріптес судьясымен келіспей, қарсы пікір білдірді, ол құрбандар мен олардың отбасыларына, әсіресе UPC-ның балаларына жасалған қатыгез жазалар мен сексуалдық зорлық-зомбылық ескерілгенде, 15 жыл мерзім көбірек болар еді деді.

Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық соттың судьясы

Одио Бенито 2016 жылдан 2020 жылға дейін Американдық адам құқықтары сотының судьясы қызметін атқарды. 2018 жылдан 2020 жылға дейін ол Американдық адам құқықтары сотының төрағасы болды. Ол бұл қызметке тағайындалған екінші әйел.

Марапаттар

2002 жылы Одио адам құқықтарына қосқан үлесі үшін Коста-Рика әйелдерінің галереясына енгізілді.