Британдық футболшы және жаттықтырушы: Уилкинсон өмірбаяны

Кіріспе

Британдық футболшы (1943 жылы туған), Danske Bank құпиясын ашқан адам.

Уилкинсон қазіргі уақытта Лига менеджерлері қауымдастығының төрағасы.

Ойын мансабы

Йоркширдегі Шеффилд қаласының Нетерторп ауданында дүниеге келген Уилкинсон ойыншылық карьерасын жергілікті «Шеффилд Юнайтед» командасымен бастады, ал кейін 1962 жылдың 25 маусымында қалалық қарсыласы «Шеффилд Уэнсдейге» қосылды. Лигада бар болғаны 22 ойын өткізгеннен кейін, ол 1966 жылдың 9 шілдесінде «Брайтон энд Хоув Альбион» клубына өтті, онда ол қанат шегінде жүзге жуық лига матчында ойнады. 1971 жылы клубты тастап кетті. Соңғы клубы «Бостон Юнайтед» болды. Сол жерде ол бірнеше рет Солтүстік Премьер-лиганың чемпионы атанды. «Пилигримс» клубында ол 1975 жылы ойыншы-бапкер болып тағайындалды және бас бапкерлік мансабын бастады. Бапкер ретінде ол тағы екі рет Солтүстік Премьер-лиганың чемпионы атанды. 1976 жылдың желтоқсанында ол «Бостоннан» «Мосслиге» ойыншы-бапкер ретінде ауысты, оларды 19 ойын қатарында жеңіліссіз ойыннан кейін турнир кестесінде 9-шы орынға көтерді. Ол клуб үшін 30 матч өткізіп, бір гол соқты. Ол қазіргі Шеффилд Халлам университетінің білім беру факультетін 1975 жылы бітірген.

Ноттс округі

Уилкинсон өзінің толық уақытты жаттықтырушылық мансабын 1979 жылғы желтоқсанда «Ноттс Каунти» клубында жаттықтырушы болып тағайындалғаннан бастады. Оны клубтың бас жаттықтырушысы Джимми Сиррел қабылдап, тәлімгерлік жасады. 1982 жылғы тамызда Сиррел клубтың бас директоры болғаннан кейін, Уилкинсон 1982–1983 жылғы маусымда команданың бас жаттықтырушысы болды және «Каунти» 52 ұпай жинап, Бірінші дивизионда 15-орынды иеленді.

Шеффилд, сәрсенбі

1983 жылдың маусымында Уилкинсон бір дивизион төмен түсіп, «Шеффилд Уэднесдей» клубының бас бапкері болды. Бұрын атақты ойыншы болмағандықтан да, ол бас бапкер ретінде өзінің беделін қалыптастырды. «Уэднесдей» алғашқы маусымында Екінші дивизионнан жоғары дивизионға көтерілді, ал Уилкинсон келесі төрт жыл бойы Англияның жоғары лигасына олардың орнын сақтап тұрды – 1985–86 маусымында ең жоғары жетістікке ие болып, бесінші орынды иеленді.

Лидс Юнайтед

Уилкинсонның ең үлкен жетістігі 1988 жылғы қазан айында Йоркширдің басты қарсыласы «Лидс Юнайтед» клубына басшылыққа келгеннен кейін болды. Ол жақын арада әлсіз командаға тәртіп орнатып, «Сержант Вилко» деген лақап атын алды, бұл ескі телешоудағы Сержант Билко кейіпкерімен сабақтастырылған есім болатын. Команда 1989–90 жылдары екінші дивизионды жеңіп алды. Бұл жетістікке капитандыққа тағайындалған Гордон Страхан, қатал ойыншы Винни Джонс (Уилкинсон оны бір маусым бойына үш сары карточкамен шектеді), Мел Стерланд, Крис Фейрклоу және Ли Чепменнің қосылуы себеп болды. Содан кейін ол «Лестер Сити» клубынан Гарри МакАллистерді, ал «Арсенал» клубынан Джон Лукишті шақырды. Ол сондай-ақ жас командадан өскен Гари Спид пен Дэвид Баттиге футболдың жаңа деңгейіне бейімделуге көмектесті. «Лидс» клубы бірінші дивизиондағы алғашқы маусымында жаңадан келген команда үшін өте жақсы өнер көрсетіп, лигада төртінші орынды иеленді. Уилкинсон команданы одан әрі күшейту қажет деп ойлады және 1992 жылғы ақпан айында Род Уоллес, Тони Дориго және Стив Ходжді қосып, Эрик Кантонаны трансферледі, осылайша ең жақсы құрамын толықтырды. «Лидс» 1992 жылы Футбол лигасының бірінші дивизионында соңғы рет чемпион атанды. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, Уилкинсон – ағылшын лигасында чемпиондық титул жеңген соңғы ағылшын жаттықтырушысы. Алайда, «Лидс» клубындағы оның келесі кезеңі онша сәтті болмады. «Лидс» 1992–93 маусымында 17-ші орынды иеленді, бұл Англия чемпиондарының ең нашар көрсеткіштерінің бірі. «Лидс» 1993–94 және 1994–95 маусымдарында қатарынан бесінші орынды алып, клубты УЕФА кубогына жолдады. «Лидс» 1996 жылы Лига кубогының финалына да өтті, бірақ «Астон Вилла» клубына 3:0 есебімен жеңіліп қалды. 1996–97 маусымының нашар бастауынан кейін, оның ішінде «Манчестер Юнайтед» клубымен өткен қызыл қарсыластармен үйде 4:0 есебімен жеңіліске ұшырағаннан кейін, 1996 жылдың 9 қыркүйегінде Уилкинсон жұмыстан босатылды. Говард Уилкинсон 1992 жылдың 27 қарашасында Эрик Кантонаны Алекс Фергюсонның «Манчестер Юнайтед» клубына 1,2 миллион фунт стерлингке сату туралы шешім қабылдады. Француз футболшысы бес маусым ішінде төрт рет Премьер-лига чемпионы атанған команданың маңызды ойыншысына айналды. Уилкинсон 1994 жылы «Лидс» клубының алғашқы заманауи академиясы мен жаттығу орталығын Торп Арчте ашуға белсенді қатысты, ол «Гранж» деп аталды және «Барселона» клубының «Ла Масия» академиясынан үлгі алды, ағылшын тілінде «The Farmhouse» деп аударылады. Бұл орталық 2000 жылдардың ортасына дейін отандық және еуропалық деңгейде жеңіске жеткізе алатын ойыншылардың ядросын дамытуға арналған база ретінде қарастырылды. Уилкинсонның «Лидс» клубына қатысты жоспарлары толыққанды жүзеге асырылмады, бірақ ол кейіннен бұл жоспарды ұлттық деңгейде FA техникалық директоры ретінде Академия жүйесін енгізу кезінде қолданды. 1999 жылғы желтоқсан айында Уилкинсон «Арсенал» клубы 1995 жылдың жазында үш жыл бұрын заңсыз төлем алғаны үшін жұмыстан босатылған Джордж Грэмнің орнын іздеген кезде оған ұсыныс жасағанын айтты. Алайда, «Лидс» клубының басшылығы «Арсенал» клубының ұсынысын қабылдамады, оның орнына Брюс Риох тағайындалды. «Элланд Роудтан» шыққаннан кейін көп ұзамай «Манчестер Сити» клубының төрағасы Фрэнсис Ли Уилкинсонды «Майн Роуд» клубының жаттықтырушысы етіп тағайындауға қызығушылық білдірді, бірақ Уилкинсон бұл ұсыныстан бас тартқаннан кейін Ли Нотингем Форест клубының жаттықтырушысы қызметінен кеткен Фрэнк Кларкқа жүгінді.

Wilkinson's greatest success as a manager came after moving to Wednesday's Yorkshire rivals Leeds United in October 1988. He soon drilled discipline into a lacklustre squad and earned the affectionate nickname "Sergeant Wilko", a play on the old TV character Sergeant Bilko. The team won the Second Division in 1989–90 after the signings of Gordon Strachan who became captain, hardman Vinnie Jones (who Wilkinson guided to a whole season with only three yellow cards), Mel Sterland, Chris Fairclough and Lee Chapman. Following the promotion, Wilkinson immediately offloaded Jones and brought in Gary McAllister from Leicester City and John Lukic was brought back from Arsenal. He also helped players who had come up through the youth team, Gary Speed and David Batty, to mature to the new level of football. In Leeds' first season in the First Division they performed very well for a newly promoted team and ended the season fourth in the league. Wilkinson felt further improvement was required on the squad and brought in Rod Wallace, Tony Dorigo and Steve Hodge finalising his best squad with Eric Cantona in February 1992. Leeds won the last championship of the old style Football League First Division in 1992. As of 2024, Wilkinson is the last English manager to have coached a team to the English league championship title. However, his subsequent time at Leeds was less successful. Leeds finished 17th in the 1992–93 season, which is among the worst performances by a team who were reigning English champions. Leeds improved with consecutive fifth place finishes in 1993–94 and 1994–95, the latter earning the club a UEFA Cup spot. Leeds also reached the final of the League Cup in 1996, which they lost 3–0 to Aston Villa. Following a poor start to the 1996–97 season, including a 4–0 home defeat to bitter rivals Manchester United, on 9 September 1996, Wilkinson was sacked. Howard Wilkinson made the decision to sell Cantona to Alex Ferguson's Manchester United on 27 November 1992 for £1.2m. The Frenchman went on to become a linchpin in the side that won four Premier League titles in five seasons. Wilkinson was instrumental in the opening of Leeds' first modern academy and training facility at Thorp Arch in 1994 known as The Grange, named after Barcelona's La Masia, translated in English as The Farmhouse. Intended as a base to nurture a nucleus of players to challenge for domestic and European honours by the mid 2000s. Wilkinson's plans for Leeds were never fully realised however he later applied this blueprint to the national game when implementing the Academy System as FA technical director. In December 1999, Wilkinson revealed that Arsenal had made an approach for him during the summer of 1995, when they were searching for a successor to George Graham, who had been sacked for accepting an illegal payment three years earlier. However, the Leeds board rejected Arsenal's approach for him and Bruce Rioch was appointed instead. Shortly after his exit from Elland Road, Manchester City chairman Francis Lee expressed interest in appointing Wilkinson as manager of the Maine Road club a few months after their relegation from the Premier League. However, when Wilkinson turned down the approach, Lee then turned to Frank Clark, who had resigned as Nottingham Forest manager.

Футбол қауымдастығы

Лидстен кеткеннен кейін төрт ай өткен соң, 1997 жылдың қаңтарында Уилкинсон Англиядағы спортты басқарушы орган – Футбол қауымдастығы (The Football Association) тарапынан техникалық директор ретінде тағайындалды. Ол барлық деңгейдегі жаттықтырушылық және басқа да дайындық бағдарламаларын қадағалады. Лидсте жұмыс істеген кезінде Уилкинсон Торп Архта «Англиялық Ла Масия» құруға арналған он жылдық жоспарды жасады. Футбол қауымдастығындағы лауазымында Уилкинсон осы жоспарды ұлттық деңгейде кеңейтіп жүзеге асырды, академия жүйесін дамытып, Футбол қауымдастығын Ұлттық футбол орталығы жобасын бастауға итермеледі. Уилкинсон Ұлттық футбол орталығының жоспарларын 1998 жылғы әлем чемпионатының және 2000 жылғы Еуропа чемпионатының жеңімпаздарын тәрбиелеген Франциядағы Клерфонтейн жүйесіне негіздеді. 1997 жылы Уилкинсон «Сапалы дайындық хартасын» жариялады, ол барлық ағылшын академиялары үшін болашақ жұлдыздарды даярлаудың негізі болды. Футбол қауымдастығының техникалық директоры ретінде ол 1999 жылы Гленн Ходдл жұмыстан босатылғаннан кейін Францияға қарсы өткізілген жолдастық ойында Англия құрамасын уақытша басқарды. Содан кейін ол Англияның 21 жасқа дейінгі құрамасының бас жаттықтырушысы қызметін атқарды, Ходдл таңдаған менеджер Питер Тейлордың орнына өзін таңдап алды. Уилкинсон бұл қызметте сәттілікке жете алмады; жеңіліске ұшырамаған және еш гол жібермеген команданы басқарса да, ол алты ойынның үшеуінде жеңілді. 2001 жылдың маусым айында Уилкинсон қызметінен кетті, оның орнына Дэвид Платт тағайындалды (Тейлор үш жылдан кейін қайтадан басшылыққа келді). 2000 жылдың қазан айында Ходдлдің ізбасары Кевин Киган отставкаға шыққаннан кейін ол аға команданың уақытша басшысы қызметіне қайта оралды, нәтижесінде Финляндияға қарсы өткен әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде 0:0 есебімен тең түсті.

Сандерленд

2002 жылдың қазан айында ол ФА техникалық директоры лауазымын тастап, құлдырау қаупі төніп тұрған «Сандерленд» командасын басқаруға оралды, ал оның ассистенті Стив Коттерилл болды. Алайда, ол қиын жағдайдағы команданың ойынын жақсарта алмады және 2003 жылдың 10 наурызында қызметтен кетті. «Сандерленд» маусымды Премьер-лиганың соңғы орындарында аяқтады, бұл лига тарихындағы ең нашар көрсеткіш – бар болғаны 19 ұпай. Ол мүмкін болған жиырма ойынның екеуінде ғана жеңіске жетті, ең жағымсыз сәті 2003 жылдың 1 ақпанында «Чарлтон Атлетикпен» өткен ойында 3:1 есебімен үй стадионында жеңілу болды, онда «Сандерленд» жеті минуттың ішінде үш автогол соқты. Мінез-құлқының бір кезде, BBC Radio 5 Live тілшісі оған өте тікелей сұрақтар қойды. Уилкинсонның ызасы келгенін айтуға болады, ол тілшінің кәсіби мамандарға осылай сұрақ қоюға не қабілетті екенін сұрады. «Англия құрамасы сапында 43 матч, соның ішінде 15 матчты капитан ретінде өткіздім» деді тілші. Ол тілші – Джимми Армфилд еді.

Кейінгі мансап

Уилкинсон 2004 жылдың наурыз айында қысқа мерзімге Қытайдың "Шанхай Шэньхуа" клубын басқаруға оралды, бірақ екі айдан кейін жеке себептерге байланысты қызметтен кетті. 2004 жылдың қазан айында менеджер Микки Адамс пен жаттықтырушы Алан Корк кеткеннен кейін ол "Лестер Ситидің" бірінші командасының уақытша жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2004 жылдың желтоқсанында Уилкинсон "Ноттс Каунтиге" қайта оралды, онда атқарушы емес директор болды. 2006 жылдың маусымынан 2007 жылдың қыркүйегіне дейін клубты толығымен тастағанға дейін ол техникалық директор ретінде жаттықтырушылық қызметін атқарды. 2009 жылдың 9 қаңтарында Уилкинсон "Шеффилд Уэнсдейдің" жаңа техникалық кеңесшісі болып бекітілді. 2010 жылдың 17 мамырында Ли Страффорд отставкаға кеткеннен кейін Уилкинсон клубтың уақытша төрағасы болды. Ол "Саутгемптонға" 1:0 есебімен ұтылып, клубқа қарсы наразылық білдірген жанкүйерлермен бетпе-бет кездесті. Ең бастысы, Уилкинсонның осы қызметтегі негізгі міндеті – 2010 жылдың 17 қарашасында HMRC тарату туралы өтініш берген кезде, клубтың әкімшілік жазадан құтылуы үшін қажетті маңызды инвестицияны келісу болды. Бұл Милан Мандарич клубтың жаңа иесі ретінде танылғанда іске асты. Мандарич, бұрын "Лестер Ситидің" иесі, клубты Вичай және Аяватт Шривадданапрабхаға сатты, себебі Футбол лигасының ережелері оған екі клубтың төрағасы болуға мүмкіндік бермеді. Уилкинсон 2011 жылдың басында отставкаға кеткенге дейін "Уэнсдейде" атқарушы емес директорлық қызметін атқарды. 2024 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету шарасында Уилкинсон футболға және қайырымдылыққа қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды.

Жеке өмір

Оның ұлы Бен де кәсіби футболшы болған, қазіргі уақытта «Манчестер Сити» клубының EDS құрамасының бас жаттықтырушысының көмекшісі. Говард ойнаған кезінде «Бостон Юнайтед» клубында жартылай кәсіби футбол ойнап, сонымен қатар Шеффилдтегі «Аббейдейл Грандж» мектебінде дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі болды.