Кіріспе

Англиялық футболшы және менеджер (1935–2004) жазушы

Брайан Говард Клауф (/k/l/ʌ/f/ KLUF; 21 наурыз 1935 – 20 қыркүйек 2004) – ағылшын футболшысы және менеджері, ең алдымен «Дерби Каунти» және «Ноттингем Форест» командаларымен жеткен табыстарымен танымал. Ол екі түрлі клубпен Англия лигасын жеңген төрт менеджердің бірі. Ол барлық уақыттың ең ұлы менеджерлерінің бірі саналады. Харизматикалық, ашық және көбінесе даулы болған оның «Дерби» мен «Форест» командаларымен жеткен жетістіктері, бұрын жетістік тарихы аз екі клубтың есемінен, футбол тарихындағы ең ұлы жетістіктердің қатарына жатады. Оның командалары тартымды футбол ойнағанымен және жақсы спорттық мінез-құлқымен де танылды. Бірнеше рет үміткерлік білдіргенімен және осы лауазымға көпшілік таңдағанмен, ол ешқашан Англия құрамасының бас жаттықтырышы болып тағайындалмады және «Англияның ешқашан болмаған ең ұлы бас жаттықтырушысы» деп аталды. Клауф «Миддлсброу» және «Сандерленд» командаларында шабуылшы ретінде ойнады, 274 матчта 251 лигалық гол соқты; ол Футбол лигасының ең көп гол соққан ойыншыларының бірі болып табылады. Ол Англия құрамасы сапында екі рет ойнады. 29 жасында ауыр жарақат алғаннан кейін ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін менеджерлікке кірісті. Менеджер ретінде Клауф Питер Тейлормен тығыз байланыста болды, ол 1960-шы, 1970-шы және 1980-шы жылдары бірнеше клубтарда оның көмекшісі болды. Ол радио мен теледидардағы сұхбаттарында ойыншылар, басқа менеджерлер және жалпы ойынның жай-күйі туралы даулы пікірлер білдіргенімен де танымал. 1965 жылы ол төртінші дивизиондағы «Хартлпул Юнайтед» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды және Питер Тейлорды өзінің көмекшісі етіп тағайындады, бұл оларға келесі екі онжылдықта бірнеше клубтарда табыс әкелетін ұзақ серіктестіктің бастамасы болды. 1967 жылы екеуі екінші дивизиондағы «Дерби Каунти» клубына көшті, ол 1968–69 жылдары екінші дивизион чемпионы атанды және үш жылдан кейін клуб тарихында алғаш рет Англия чемпионы атанды. 1973 жылы олар Еуропа кубогының жартылай финалына жетті. Осы кезде Клаудың төраға Сэм Лонгсонмен қарым-қатынасы нашарлады; ол және Тейлор отставкаға кетті. Үшінші дивизиондағы «Брайтон энд Хоув Альбион» клубын басқарған сегіз айдан кейін, 1974 жылдың жазында Клауф (Тейлорсыз) «Лидс Юнайтед» клубының бас жаттықтырушысы болып қайта оралды. Бұл тағайындама Лидс ойыншыларына және олардың бас жаттықтырушысы Дон Ревиге қатысты бұрынғы ашық сын-пікірін ескере отырып, таңғажайып болып саналды. Ол жұмыстан 44 күннен кейін босатылды, бірақ бірнеше айдан кейін ол екінші дивизиондағы «Ноттингем Форест» клубына қосылды, онда ол 1976 жылдың жазында Тейлормен қайта қосылды. 1977 жылы «Форест» жоғары лигаға көтерілді және келесі маусымда лига чемпионы атанды (клуб тарихында алғаш рет), бұл Клауфты екі клубпен Англия лигасын жеңген төрт менеджердің біріне айналдырды. «Форест» сонымен қатар екі рет Еуропа кубогын (1979 және 1980 жылдары) және екі Лига кубогын (1978 және 1979 жылдары) жеңіп алды, ал Тейлор 1982 жылы зейнеткерлікке шықты. Клауф тағы бір он жыл «Форест» клубының бас жаттықтырушысы болып қалды және тағы екі Лига кубогын (1989 және 1990 жылдары) жеңіп алды және 1991 жылы ФА кубогының финалына жетті, бірақ бұрынғы жетістіктерін қайталай алмады. 1993 жылы «Форест» Премьер-лигадан төмен дивизионға түсірілді, содан кейін Клауф футболдан зейнеткерлікке шықты.

Балалық шақ

Клауф 1935 жылғы 21 наурызда Гров-Хилл, Миддлсбро, Норт-Райдинг-оф-Йоркширдегі соғыстар аралығында салынған кеңес үйі, 11 Вэлли-роудта дүниеге келді. Ол жергілікті тәтті дүкеннің қызметкерінің, кейін қант қайнатушының және одан соң менеджердің тоғыз баласының алтыншысы болды. Ең үлкені, Елизавета, 1927 жылғы 11 ақпанда үш жасында септицемиядан қайтыс болды. Балалық шағы туралы айтқанда, ол: «Мен оны барлық жағынан жақсы көретінмін. Егер кімнің болса да бала кезін, ата-анасын бағалауы керек болса, ол менмін. Мен жұмақтың шағын бөлігінен келген бала едім» деді. Миддлсбродағы өскен кезі туралы Клауф: «Бұл әлемдегі ең әдемі жер емес еді, бірақ мен үшін ол жұмақ болатын» деді. «Менің жасаған барлық ісім, жеткен барлық жетістігім, өмірімді бағыттап, әсер еткен барлық нәрсе – ішімдіктен басқа – бала кезімнен бастау алды. Бәлкім, ол сегіз баланы күтіп, таңертеңнен кешке дейін шаршамай жұмыс істейтін анамды үнемі көруден болса керек, ол біз екеумізден де көп жұмыс істеді». Клауф «11+» емтиханын сәтсіз тапсырып, Мартон Гроув орта мектебінде оқыды. Кейіннен ол «Су үстінде жүру» атты автобиографиясында спортқа берілгендіктен сабақтарын ұмытып кеткенін мойындады, бірақ мектепте ол үздік оқушы (Head Boy) болды. Ол сондай-ақ футболдан гөрі крикетті жас кезінде көбірек жақсы көргенін және Вемблидегі хет-трикке қарағанда Лордста жүздік соғуды артық көретінін айтты. 1950 жылы ол ешқандай білімі болмай, ICI-де жұмыс істеу үшін мектепті тастады және 1953-1955 жылдар аралығында RAF полкінде әскери қызметін өтеді.

Ойын мансабы

Клауг 1953-1955 жылдар аралығында RAF-те ұлттық қызметтен бұрын Great Broughton Juniors және, ICI, Billingham Synthonia командаларында ойнады (төрт ойында үш гол соқты). Ол әскери қызметте футбол ойнаумен қатар, демалысында Боро үшінші командасы үшін де өнер көрсетті, бірақ ешқашан RAF ұлттық құрамасына шақырылмады. Оның ішінде төрт маусым қатарынан 40 немесе одан да көп гол соқты, және екі маусымда (1958–59 және 1959–60) Екінші дивизиондағы үздік мерген атанды. Дегенмен, Клауг 1957–58 маусымынан бастап жиі трансфер сұраныстарын жіберіп тұрды және кейбір командаластарымен шиеленіскен қарым-қатынаста болды. Оны әсіресе Бороның нашар қорғанысы қынжырланды, олар гол соққандай көп гол жіберіп алатын. 1960–61 маусымында Чарлтон Атлетикпен 6–6 есебімен тең түскеннен кейін Клауг сарказммен командаластарынан матчты жеңу үшін қанша гол соғу керектігін сұрады. Миддлсбродада Клауг қақпашы Питер Тейлормен танысты, олар кейін бірнеше клубта табысты жаттықтырушылық тандем құрады. Клауг Англия ұлттық футбол құрамасы сапында екі рет ойнады: 1959 жылдың 17 қазанында Уэльске қарсы және 1959 жылдың 28 қазанында Швецияға қарсы, бірақ есеп ашпады.

Сандерленд

1961 жылдың шілдесінде Клаудың трансферлік өтініштерінің бірі қабылданды және ол «Боро» командасының жергілікті қарсыласы «Сандерлендке» 55 000 фунтқа ауысты. 1961–1962 маусымында ол 34 гол соқты. «Сандерленд» сапында Клау 74 матчта барлығы 63 голдың авторы атанды. Клаудың «Сандерлендтегі» бапшысы Алан Браун болды, ол Клауға зор әсер еткен қатаң тәртіпті адам еді. Браун қорқыныш тудырып, қатаң мінез-құлық ережесін енгізді және ойыншыларды ұсақ бұзушылықтар үшін айыппұл төлеуге мәжбүрледі. Бірде ол жаттығу барысында досымен сөйлескені үшін Клауды жазғырды. Бұл қасиеттер кейіннен Клау бапшылыққа келгенде оның өзіне тән еді. Ағылшын лигаларында 200-ден астам гол соққан ойыншылардың арасында Клаудың ойынға шаққандағы гол көрсеткіші ең жоғары – 0,916, ал шотланд лигаларын да ескерген тізімде ол екінші орында тұр.

Хартполз Біріккен

Сандрленд жасөспірімдер командасын қысқа мерзімге жаттықтырғаннан кейін, 1965 жылдың қазан айында Клауға «Хартлпул Юнайтед» клубының бас жаттықтырушы лауазымы ұсынылды (1977 жылдан бастап клуб «Хартлпул Юнайтед» деп аталды). Ол келісімін берді және бірден Питер Тейлорды (сол кезде лигадан тыс «Бертон Альбион» клубының бас жаттықтырушысы) өзінің көмекшісі ретінде жұмысқа шақырды. 30 жасында Клау лиганың ең жас бас жаттықтырушысы болды. «Хартлпул» клубы үнемі қиындыққа тап болып, Футбол Лигасына қайта сайлануға бірнеше рет өтініш беруге мәжбүр болды, соңғы алты маусымда Төртінші дивизиондағы соңғы екі орында бес рет қалды. 1965–66 маусымда клубтың қаржылық жағдайы соншалықты қиын болғандықтан, Клау клубты аман сақтау үшін жергілікті пабтарды аралап ақша жинауға мәжбүр болды, тіпті команданы сыртқы матчтарға апару үшін автобус жүргізушісінің куәлігіне өтініш берді. 1966 жылдың 15 қарашасында, менеджерлермен ойын ойнауға беделді болған сол кездегі төраға Эрнест Орд, Клаудың көмекшісі Питер Тейлорды жұмыстан босатып, оған енді жалақы төлей алмайтынын мәлімдеді. Клау оны қабылдамады, сондықтан Орд оны да жұмыстан шығарды. Бірақ, клуб кеңесінде төңкеріс болды, онда басқа кеңес мүшелері екі босатуды бекітуден бас тартып, керісінше Ордты төрағалықтан шеттетуге келісті. Клау мен Тейлор екеуі де қызметіне қайта орналастырылды. «Хартлпул» клубының жағдайы біртіндеп жақсарып, 1966–67 маусымында құрметті сегізінші орынға ие болды. Олардың «Хартлпул» командасында болашақта Клау мен Тейлор үшін басқа клубтарда ойнайтын үш ойыншы болды: Лес Грин, 1969 жылы «Дерби» клубының жоғары дивизионға көтерілуіне қақпашы ретінде көмектескен, Тони Парри, Клау 1972 жылы «Дерби» клубына трансферлеген, бұл оның бұрынғы клубына, трансферден түскен қаражатқа мұқтаж болғандықтан жасаған көмегі ретінде қарастырылды, және 16 жасар Джон МакГоверн, кейін Клау «Дерби Каунти», «Лидс Юнайтед» және «Ноттингем Форест» клубтарына шақырды, осы клубтармен бірнеше маңызды жүлделер жеңіп алды. 1967 жылдың 14 мамырында екі жаттықтырушы «Дерби Каунти» клубының екінші дивизионына бас жаттықтырушы және көмекші бас жаттықтырушы болып қосылды. Олар 1967 жылдың 1 маусымында қызметке кірісті. Келесі маусымда «Хартлпул» клубы тарихында алғаш рет жоғары дивизионға көтерілді.

Дерби округі

Дерби Каунти Клауг келгенге дейін он жыл бойы Екінші дивизионда ойнап, содан кейін тағы бес жыл бойы жоғары лигадан тыс қалды. Олардың жалғыз маңызды жүлдесі – 1946 жылғы Англия кубогы еді. Клаугтың алғашқы маусымында клуб алдыңғы маусыммен салыстырғанда бір саты төмен тұрды, бірақ ол Рой Макфарланд, Джон О’Хара, Джон Макговерн, Алан Хинтон және Лес Грин сияқты бірнеше жаңа ойыншыларды сатып алып, болашақ табысқа негіз қалады. Бұрынғы құрамнан 11 ойыншы кетіп, тек төртеуі сақталды: Кевин Гектор, Алан Дурбан, Рон Вебстер және Колин Болтон. Клауг сондай-ақ клуб хатшысын, стадионды күткен адамды және бас скаутты, сондай-ақ Дерби жеңілгеннен кейін күліскен екі шай құюшыны жұмыстан шығарды. 1968–69 жылдары Дейв Маккей мен Уилли Карлиннің қосылуымен Клауг пен Тейлордың басшылығымен Дерби Екінші дивизионда жеңіске жетіп, 22 ойынның бірінде де жеңілмейтін клубтық рекордты орнатты. Команда 1969–70 маусымында Бірінші дивизионға жолдама алды. Клауг қатал, бірақ әділ менеджер ретінде танылды, ол ойыншыларынан әдепті ойын талап етті және баспасөзден ақымақ сұрақтарға жол бермеді. Ол өзін «Босс» деп атауын қалады және ойынды өзінің және командасының пайдасына өзгерте білгені үшін әріптестерінің құрметіне ие болды. Дерби Бірінші дивизионға оралғаннан кейін алғашқы маусымында төртінші орынды иеленді, бұл жиырма жылдан астам уақыттан бері үздік көрсеткіш еді. Алайда, қаржылық тәртіпсіздіктерге байланысты клуб келесі маусымда Еуропадан шеттетіліп, 10 000 фунт стерлинг айыппұл төледі. 1970–71 маусымында клуб тоғызыншы орынды алды. 1971 жылдың ақпанында Клауг Дерби Тоддты сатып алуға дайын емес екенін мәлімдеген күні Колин Тоддпен британдық рекордтық 175 000 фунт стерлингке келісім жасады. 1971–72 маусымында Ливерпуль, Лидс Юнайтед және Манчестер Ситимен титул үшін күрескеннен кейін Дерби соңғы матчында Ливерпульді 1:0 есебімен жеңіп, бір ұпаймен лига кестесінің басына шықты. Манчестер Сити соңғы матчынан кейін уақытша көшбасшы болды, бірақ төмендегі клубтар арасындағы кейінге қалған матчтардың нәтижесіне байланысты титулды жеңу мүмкіндігі аз болды. Питер Тейлор ойыншыларды Майоркаға демалысқа алып кетті, ал төмендегі клубтар финалдық матчтарын өткізді. Клауг командамен бірге болмады, оның орнына отбасымен және қарт ата-анасымен Сцилли аралдарында демалыс жасады. Ливерпуль мен Лидс Юнайтед те соңғы матчтарында жеңіске жетіп, Дербиді жеңу мүмкіндігіне ие болды (құрама кестесінің тығыздығына байланысты бір аптадан кейін өткізілді), бірақ Лидс Вулверхэмптонға ұтылып, Ливерпуль Арсеналмен тең түсті. Осылайша Дерби 88 жылдық тарихында алғаш рет лига чемпионы атанды. Команда мен басшылық жаңалықты естігенде демалыста болды.

Дерби округінің директорлар кеңесімен араздық

1972 жылдың тамызында Клауф Нидерланды мен Батыс Германияға дайындық турға барудан бас тартты, егер ол отбасын өзімен бірге алып кете алмаса. «Дерби» клубының төрағасы Сэм Лонгсон оған бұл демалыс емес, жұмыс сапары екенін айтты, сондықтан Клауф Тайлорды тур жетекшісі етіп тағайындады және өзі барудан бас тартты. Клуб сол жылы ФА Charity Shield турниріне қатыспады. 1972 жылдың 24 тамызында Клауф пен Тайлор «Лестер Ситиден» Дэвид Ништі 225 000 фунт стерлингтік рекордтық трансфер сомасына сатып алды, бұл туралы «Дерби» клубының басқармасын ескертпеді. Кейін директор Джек Киркленд Клауф пен Тайлорға Ниш сияқты қымбат ойыншылар енді сатып алынбайтынын ескертті. Содан кейін, 1972 жылдың қыркүйек айының басында, команда «Бейсбол Граундта» «Ливерпульді» 2:1 есебімен жеңгеннен кейін, Клауф «Дерби» жанкүйерлерін сынап, «Олар біз гол соққан кезде ғана ән айта бастады. Біз жеңіліп жатқанда оларды естігім келеді. Олар ұятты халық!» деді. Сол сұхбатта Клауф клубтың директорлар кеңесінің саясатын да сынады. Келесі күні басқарма төрағасы Сэм Лонгсон жанкүйерлерден кешірім сұрап, Клауфтың сөздерімен келіспеді. 1972–1973 маусымында «Дерби» чемпиондық атағын сақтап қала алмады, турнир кестесінде жетінші орынға табан тіреп, бірақ 1973 жылдың сәуір айында Еуропа кубогының жартылай финалына өтті, бірақ «Ювентус» командасынан жалпы есеп бойынша 3:1 есебімен жеңіліп қалды. Туриндегі алғашқы ойын кезінде Клауф матч төрешісінің ойынға әсер еткеніне наразы болды, ол итальяндықтарға жағымдылық танытқан және пара алған болуы мүмкін деп сенді. Ойыннан кейін Клауф итальяндық журналистермен сөйлесуден бас тартты: «Мен алаяқтармен сөйлеспеймін. Мен ешқандай алаяқтармен сөйлеспеймін». Ол Брайан Гланвиллге өзі айтқандарын аударуды тапсырды және Италия халқының Екінші дүниежүзілік соғыстағы батылдығына күмән келтірді. Осы сияқты жиі және ашық пікірлер – әсіресе Футбол қауымдастығы және клуб директорлары сияқты футболдың басшыларына, сондай-ақ Мэтт Басби, Алан Хардакер, Альф Рамси, Дон Риви және Лен Шипман сияқты футболшыларға, және Билли Бремнер, Норман Хантер және Питер Лоример сияқты ойыншыларға қарсы айтылған сөздер – Клауфтың бұқаралық ақпарат құралдарындағы беделінің артуымен бірге, «Рамс» клубының төрағасы Сэм Лонгсонмен және «Дерби Каунти» директорлар кеңесімен арадағы қарым-қатынастың нашарлауына әкелді. 1973 жылдың 5 тамызында Клауф «Sunday Express» газетінде жарияланған «Мен Лидсті 2-ші дивизионға жіберер едім – Брайан Клауф футбол басшыларын Дон Ривидің «жаман жігіттерін» жібергені үшін сынады» деген мақалаға қол қойды, онда «Лидс Юнайтедтің» тәртіптік ережелерін сынап, Ривидің ойыншыларын тәртіпсіз мінез-құлқына ынталандырғаны үшін айып төлеуі керек екенін және «Лидсті» 2-ші дивизионға жіберу керек екенін айтты. Клауф сондай-ақ «Футболды басқаратын адамдар ойынды бірден тазартудың ең керемет мүмкіндігін жіберіп алды» деді және «Футболдың тәртіптік жүйесіндегі мәселе – сотқа тартылғандардың басқа клубтардың шенеуніктері болуы мүмкін» деп қосты. Бірнеше күннен кейін Клауфқа ойынның беделін түсіргені үшін айып тағылды, бірақ ол 14 қарашада «Дербиден» кеткеннен кейін ақталды. 1973 жылдың қыркүйегінде Клауф «Уэст Хэм Юнайтедтің» «Аптон Паркіне» барып, өте ұзақ уақыттан бері құрметтейтін Бобби Мур мен Тревор Брукингке 400 000 фунт стерлингтік ұсыныс жасады. «Уэст Хэмнің» бас жаттықтырышы Рон Гринвуд Клауфқа екеуі де қол жетімді емес екенін, бірақ ол ұсынысты «Уэст Хэмнің» директорлар кеңесіне жеткізетінін айтты. Клауф бұл ұсыныс туралы «Дербидің» төрағасы, хатшысы немесе басқа да директорлар кеңесінің мүшелеріне ешқашан айтпады. Ол бұл туралы төрт айдан кейін «Уэст Хэмнің» сол кездегі хатшысы Эдди Чапманмен кездейсоқ әңгімелескен кезде білді, бірақ ол кезде Клауф енді «Дерби Каунтидің» бас жаттықтырышы емес еді.

Дерби округінің орнынан түсуі

1972 жылғы 27 сәуірде, «Дерби» командасын лига титулына жеткізуге дейін екі аптадай уақыт қалғанда, Клоу мен Тейлор Лонгсон оларға көбірек ақша ұсынғаннан кейін, «Ковентри Сити» клубын басқару үшін бірнеше сағатқа отставкаға кете жаздады, бірақ кейін ойларын өзгертті. 1973–1974 жылғы маусымда, 1973 жылғы 11 қазанда Лонгсон кеңес отырысында Клоу мен Тейлордың екеуін де жұмыстан босатуды талап етті, бірақ қажетті қолдауды алмады. Сол аптаның басында Лонгсон Клоудың газетке мақала жазуын және теледидарда көрінуін тоқтатуын талап етті, сондай-ақ Клоу мен Тейлорға «Дерби Каунти» клубының аумағында алкоголь ішуге тыйым салды. Екі күннен кейін «Манчестер Юнайтед» клубына қарсы «Олд Траффордта» 1:0 есебімен жеңіске жеткеннен кейін клуб директоры Джек Киркланд Тейлордың клубтағы нақты қызметін білуді талап етті және оған екі күннен кейін онымен кездесуді тапсырды. Сол күні Лонгсон Клоуды Мэтт Басби мен төраға Луис Эдвардсқа V белгісі жасады деп айыптады және одан кешірім сұрауын талап етті. Клоу бас тартты және кейіннен V белгісін жасағанын мойындады, бірақ ол Басби немесе Эдвардсқа емес, Лонгсонға бағытталған: ол Лонгсонды ойыншылар мен қызметкерлердің әйелдеріне, соның ішінде өзіне және Тейлорға жеткіліксіз билеттер мен орын бергені үшін кінәлады. Клоу мен Тейлор жеті жыл бұрын Ордпен істегендей, Лонгсонды төрағалықтан ығыстыруға үміттенді, бірақ сәтті болмады. Клоу мен Тейлор 1973 жылғы 15 қазан күні кешке отставкаға кетті, ал отставкасын келесі күні таңертең Сэм Лонгсон қабылдады, бұл «Рамс» жанкүйерлерінің кеңінен наразылығын тудырды, олар төрт күннен кейін «Лестер Сити» клубына қарсы келесі үйдегі ойында Клоу мен Тейлордың қайтадан тағайындалуын талап етті. Сол күні кешке Клоу Паркинсон бағдарламасына қатысып, футбол директорлеріне футбол туралы «білімі жоқ» деп шабуыл жасады. Сол аптада Клоу теледидардағы футбол сарапшысы ретінде Польшаның қақпашысы Ян Томашевскиді «қолғап киген цирк клоуны» деп атады. 1974 жылғы әлем чемпионатының финалына қатысу үшін Англия жеңуі керек болған матч 1:1 есебімен аяқталды, ал Томашевски көптеген керемет сейвтер жасады, олардың кейбіреулері Англияның есебінен финалға қатысуға мүмкіндік берді. Комментатор Брайан Мур «Сіз оны клоун деп атайсыз, Брайан, бірақ ол өз командасын құтқарды» деді, Клоу «Сіз оны әр апта сайын өз командаңызға алғыңыз келе ме?» деп сұрады. «Дерби Каунтидегі» алты жыл Клоуды футбол әлемінің назарына түсірді. Джеймс Лоутонның айтуынша, «Дерби Брайан Клоуды қанаттандырды. Ол жас және құлшыныспен толы менеджер ретінде келді, ол «Хартлпулде» өз кішкентай әлемінде үлкен жұмыс істеді. Ол ғажайыптар мен атаққа толы күйде кетті: ұрысқан, ашуланған, бірақ ұлттың тамырына берік байланысқан».

Брайтон және Хов Альбион

Клауға деген адалдық соншалық болды, ол өзімен және Тейлормен бірге скауттар мен команда қызметкерлері де Брайтон мен Хов Альбион клубындағы қысқа мерзімде оны қолдап, клубтан кетіп қалды. Оңтүстік жағалауда ол бұрынғы клубындағыдай сәттілікке жете алмады, үшінші дивизиондағы 32 ойынның тек 12-сінде ғана жеңіске жетті. Он тоғыз ай бұрын ол «Дерби Каунти» клубын лига чемпионы атандырған, ал сегіз ай бұрын Клоуф «Ювентус» командасымен Еуропа кубогында ойнаған еді, ал енді ол менеджер болып тағайындалғаннан кейін, ФА кубогының қайталама ойынында үй стадионында «Уолтон энд Хершем» командасына 4:0 есебімен ұтылған клубты басқарып отыр. 1973 жылдың 1 желтоқсанында оның командасы өз алаңында «Бристоль Роверс» клубына 8:2 есебімен есе жіберді. «Брайтон» 1973-1974 маусымында 19-шы орында аяқтады.

Лидс Юнайтед

1974 жылы шілдеде Клауг Брайтон клубын тастап, Лидс Юнайтедтің бас жаттықтырушысы болды. Дональд Реви Англия құрамасын басқаруға кеткеннен кейін Клаугтың бұл қадамы өте таңқаларлық болды, бірақ бұл жолы Тейлор онымен бірге қосылмады. Клаугтың бұл шешімі оның бұрынғы Ревиге жасаған өткір сынға байланысты еді, өйткені Клауг Ревиге деген терең жеккөрінісін жасырмаған, сондай-ақ Лидстің сәтті командасының ойын стилін "лас" және "алдаушылық" деп айыптап, көпшілікке жариялаған еді. Бұған қоса, ол Лидсті нашар тәртіптік көрсеткіштері үшін жаза ретінде екінші дивизионға жіберуді талап еткен. Клауг Лидстің көптеген жұлдыз ойыншыларын наразылыққа ұшыратып, 1974 жылдың 12 қыркүйегінде Лидс директорлары тарапынан 44 күннен кейін жұмыстан босатылды. Лидс Юнайтед командасымен өткізген алғашқы жаттығулардың бірінде ол: "Барлығыңыз медальдарыңызды қоқысқа тастауға болады, өйткені олар адал түрде жеңілген жоқ" деген сөздерді айтқан. 2014 жылы Дарко Миланиктің бес ойында жеңіске жете алмауына дейін, ол Лидс Юнайтедтің ең сәтсіз тұрақты жаттықтырушысы болып саналды, алты ойында тек бір матчта жеңіске жеткен. Лидс мүмкін болған он екі ұпайдың төртін ғана жинап, турнир кестесінде 19-орында, төртінші болып қалды, бұл олардың он бес жыл бұрынғы соңғы құлдырауынан бергі ең нашар нәтижесі болды. Оның жұмыстан босатылуына байланысты сыйақысы 98 000 фунт стерлингке бағаланды, сол кезде бұл өте үлкен сома еді. Жұмыстан босатылған күні кешке Клауг Йоркшир телеарнасының Calendar жаңалықтары бағдарламасында Элланд Роудтағы қысқа мерзімді билігін талқылады. Реви де тікелей эфирге қатысты, екі бұрынғы жаттықтырушы жүргізуші Остин Митчеллмен қатар, жаттықтыру тәжірибесін талқылауға көп уақыт жұмсады. Бұл телеарнадағы сұхбатты екі ер адам арасындағы ащы бәсекелестіктің шыңы деп сипаттаған журналист Роджер Хермистон: "Бұл ажырасуға жақын тұрған, ұрысқан жұбайларды бақылаумен бірдей болды", - деді.

Ноттингем орманы

Клауг 6 қаңтарда 1975 жылы, Лидс Юнайтедтің 44 күндік басқарушы лауазымынан кейін он алты аптадан астам соң, Аллан Браунды «Ноттингем Форест» клубының басқарушысы лауазымынан ауыстырды. Клауг Джимми Гордонды клуб жаттықтырушысы етіп тағайындады, өйткені Гордон бұрын «Дерби» және «Лидс» клубтарында оған көмектескен. «Форест» Клаугтың басшылығымен алғашқы ойынын жеңіп алды – ФА кубогының үшінші раундындағы қайта матчта «Тоттенхэм Хотспур» клубын шотландтық орталық шабуылшы Нил Мартин жалғыз голмен жеңді. Иан Бойер бұрыннан «Форест» клубында ойнап, «Манчестер Сити» клубымен бірге ұлттық және еуропалық кубоктарды жеңген. Клауг ақпан айында «Лидс Юнайтед» клубынан шотландтық дуэт – Джон Макговерн мен Джон О’Хареге келісімшарт жасады. Клауг оларды өткен жылы өзінің 44 күндік бас бапкерлік кезеңінде сатып алған болатын. Екі ойыншы да «Дерби» клубында Клаугтың титул жеңген командасының құрамында болды. Содан кейін ол Джон Робертсон мен Мартин О’Ниллді Браун басшылығымен трансфер сұрағаннан кейін қайтадан командаға қосты. Вив Андерсон бұрынғыдан-ақ бірінші командаға дебют жасаған және Клаугтың басшылығымен тұрақты ойыншыға айналды. Тони Вудкок мансабының басында «Форест» клубында ойнаған, бірақ кейін Клауг оны бағаламады және оны «Линкольн Сити» клубына жалға бермекші болды. Клауг командаға келген кезде «Форест» ағылшын футболының екінші дивизионында 13-орында тұрды. Маусым соңында олар 16-орынды иеленді. 1975 жылғы шілдеде «Форест» Фрэнк Кларкпен тегін келісімшарт жасасты. Келесі 1975–76 маусымда «Форест» Клаугтың басшылығымен алғашқы толық маусымында сегізінші орынды иеленді. 1976 жылғы 16 шілдеде Питер Тейлор Клаугтың көмекшісі ретінде қайтадан командаға қосылды, ол «Дерби» клубында лига жеңісіне қол жеткізген кезде осы қызметте болған. Тейлор Джон Робертсонды артық салмаққа ие болуы және көңілінің тоңуы үшін сынады. Ол Робертсонды диета мен жаттығу режиміне отырғызды, бұл оған Еуропа кубогының жеңімпазы болуға көмектесетін еді. Тейлор Вудкокты резервтік жартылай қорғаушыдан 42 ойын өткізген Англия құрамасының шабуылшысына айналдырды. 1976 жылғы қыркүйекте ол шабуылшы Питер Витті «Форест» клубына 43 000 фунт стерлингке сатып алды, екі жылдан кейін оны «Ньюкасл Юнайтед» клубына 250 000 фунт стерлингке сатты. Виттің орнына Тейлордің «лигадан тыс Лонг Итон Юнайтед» клубында ойнағанда байқаған Гарри Бертлс келді. Бертлс сондай-ақ Англия құрамасына шақырылды. 1976 жылғы қазан айында Клауг Питер Тейлордың кеңесімен Ларри Ллойдты бастапқы несие кезеңінен кейін 60 000 фунт стерлингке сатып алды. Клауг пен Тейлор бірге «Форест» клубын жаңа биіктерге көтерді. Клауг пен Тейлордың басшылығымен жеңілген алғашқы кубок 1976–77 жылдардағы Англо-шотланд кубогы болды. 1976 жылғы желтоқсанда өткен екі ойыннан тұратын финалда «Форест» «Ориент» клубын 5:1 есебімен жеңді. 7 мамырда Алан Мурдың өз қақпасына соққан голы «Форест» клубының маусымның соңғы лигалық ойынында «Миллуолл» клубын «Сити Граунд» стадионында 1:0 есебімен жеңіске жеткізді. Бұл «Форест» клубын лига кестесінде үшінші орынға көтерді және үшінші орын үшін күресте «Болтон Уондерерс» клубының үш ойында ұпай жоғалтуына байланысты болды. 14 мамырда Кенни Хиббиттің Вилли Каррмен жаттыққан еркін соққыдан соққан голы «Болтоннан» 1:0 есебімен жеңіске жеткізді. «Болтонның» жеңілісі «Форест» командасына 1976–77 жылғы маусымның соңына дейін Майоркаға барар жолда жетті. «Форест» командасы бірінші лигаға оралу жолын «Эвертоннан» 3:1 есебімен жеңіске жетумен бастады. Лига мен кубок бойынша тағы үш жеңіске жетіп, бір гол да жібермеді. Содан кейін қыркүйек айының басында «Арсеналға» 3:0 есебімен ұтылып, «Вулвз» клубын үйінде 3:2 есебімен жеңді. Кейін Питер Шилтон қақпашы үшін рекордтық 325 000 фунт стерлингке қол қойды. Тейлор: «Шилтон сізді жеңіске жеткізеді» деді. 20 жасар Джон Миддлтон Шилтоннан бұрын бірінші команданың қақпашысы болған. Миддлтон осы айдың соңында Арчи Геммиллдің «Форестқа» ауысуы үшін «Дерби Каунтиге» 25 000 фунт стерлингпен бөліп берді. Геммилл 1972 жылы «Дерби» клубының титулын жеңген шотландтың тағы бір ойыншысы болды. «Форест» алғашқы он алты лигалық ойынының тек үшеуін ғана жоғалтты, соңғысы 1977 жылы 19 қарашада «Лидс Юнайтед» клубында болды. Олар бүкіл маусымда тек бір ойын жоғалтты, 11 наурыздағы ФА кубогының алтыншы раундында «Уэст Бромвич Альбионнан» жеңілді. Бұл Клоуды екі түрлі клубпен ағылшын лигасының чемпионы атанған төрт менеджердің үшіншісі етті. «Форест» 42 лига ойындарында 24 гол соқты. Крис Вудс финалда екі рет таза алаңға шықты, бұл Шилтонның Лига кубогынан тыс қалуын болды. Макговерн жарақаттанғандықтан қайта ойнауға қатыса алмады, ал Бернс капитан ретінде кубокты көтерді. Робертсонның соққысы ойынның жалғыз голы болды. «Форест» 1978–1979 жылғы маусымды «Ипсвич Таунды» 5:0 есебімен жеңіп, FA Community Shield рекордтық жеңісімен бастады. 1978 жылы 9 желтоқсанда «Ливерпуль» «Форест» клубының қарашадан бері жалғасқан 42 ойындық жеңіліссіз сериясын тоқтатты. Бұл рекорд 2004 жылғы тамызда «Арсенал» клубымен бұзылғанға дейін сақталды, бұл Клоудың қайтыс болған күнінен бір ай бұрын болды. «Арсенал» жеңіліссіз 49 лигалық ойын өткізді. 1979 жылғы ақпанда Тейлор ағылшын футболындағы алғашқы 1 миллион фунт стерлингтік трансферді санкциялады, «Бирмингем Сити» клубынан Тревор Фрэнсисті сатып алды. 1979 жылғы сәуірдегі Еуропа кубогының жартылай финалында «1. FC Köln» клубына қарсы өткен алғашқы матчта «Форест» 20 минуттан кейін екі голдан қалып қойды. «Форест» үш гол соғып, көшбасшылыққа шықты, бірақ «Кёльн» теңесті. Осылайша, неміс командасы екінші ойынға қақпа алдындағы гол ережесі бойынша көшбасшы ретінде шықты. Иан Бойердің голы, ойынның жалғыз голы, «Форест» клубын жеңіске жеткізді. Гүнтер Нецер кейін: «Бұл Макговерн кім? Мен оның есімін естіген емеспін, бірақ ол ойынды басқарды» деді. «Форест» 1979 жылғы Еуропа кубогының финалында Мюнхеннің «Олимпиаштадион» стадионында «Мальмё» клубын 1:0 есебімен жеңді. Еуропалық дебютінде Фрэнсис Робертсонның пасынан соққан голмен жеңіс голын соқты. Сонымен қатар, «Форест» «Саутгемптонды» 3:2 есебімен жеңіп, Лига кубогын сақтап қалды. Бертлс екі гол соқты, ал Вудкок бір гол соқты. «Форест» 1978–1979 жылғы Футбол лигасының турнирінде екінші орынды иеленді, «Ливерпульден» сегіз ұпайға қалып қойды. 1979–1980 жылғы маусымда «Форест» Парагвайдың «Клуб Олимпия» клубына қарсы өткен 1979 жылғы Intercontinental Cup турнирінде үй және сыртқы матчтарда ойнаудан бас тартты. «Форест» 1979 жылғы Еуропа Суперкубогында қаңтар және ақпан айларында «F. C. Barcelona» клубын 2:1 есебімен жеңді. Чарли Джордж алғашқы матчта жалғыз голды соқты. Бернс Испаниядағы қайта матчта теңестірді. 1979–1980 жылғы Футбол лигасының кубогында «Форест» үшінші рет қатарына финалға өтті. «Нидхэм» мен Шилтон арасындағы қорғаныс қатесі «Вулвз» клубының Энди Грейіне бос қақпаға гол соғуға мүмкіндік берді. «Форест» көптеген гол соғу мүмкіндіктерін жіберіп алды және 1:0 есебімен жеңілді. 1979–1980 жылғы Еуропа кубогының ширек финалында «Форест» «Динамо Берлин» клубын 3:1 есебімен жеңіп, үйіндегі 1:0 есебімен жеңілгенін өтеді. Жартылай финалда олар «Аякс» клубын 2:1 есебімен жеңді. Олар 1980 жылғы Еуропа кубогының финалында Мадридтің «Сантьяго Бернабеу» стадионында «Гамбург» клубын 1:0 есебімен жеңіп, кубокты сақтап қалды. Робертсон Бертлспен пас алмасып, гол соқты. «Форест» 1979–1980 жылғы Футбол лигасының турнирінде бесінші орынды иеленді. Келесі 1980–1981 жылғы маусымда Еуропа кубогының бірінші раундында «Форест» 2:0 есебімен жеңілді, үйінде де, сыртта да «CSKA Sofia» клубынан жеңілді. Макговерн кейіннен екі ойындағы жеңіліс команданың өзіне сенімділігіне әсер еткенін айтты, өйткені олар «шамалы дарынды» қарсыластарға жеңілген. 1981 жылғы 11 ақпанда «Форест» 1980 жылғы Intercontinental Cup турнирінде уругвайлық «Club Nacional de Football» клубына 1:0 есебімен жеңілді. Матч алғаш рет Токиодағы бейтарап «National Stadium» стадионында 62 000 жанкүйердің алдында өтті. Лига және Еуропа кубогын жеңген құрам ойыншыларды сату арқылы пайда табу үшін таратылды. Клауг пен Тейлор бұл қателік болғанын кейіннен айтты. «Соңғы апталар бойы мен серіктестікке лайықты қызмет ететінімді сезінбедім және, әрине, «Ноттингем Форестке» қалай сезінетінімді де көрсетпедім. Сондықтан көп ойланғаннан кейін, амал жоқ. Мен ерте зейнетке шығуды қаладым. Міне, мен соны істедім». Джимми Гордон да сол жазғы маусымда зейнетке шықты. 1997 жылы УЕФА «Андерлехт» клубын еуропалық жарыстардан бір жылға тоқтатты. Муро 1987 жылы автокөлік апатында қайтыс болды. «Форест» 1988 жылғы сәуір айында Футбол лигасының 100 жылдық турнирінің финалында «Шеффилд Уэнсдей» клубын пенальтилер сериясында жеңді, ал матч 0:0 есебімен аяқталды. «Форест» 1987–1988 жылғы маусымда лигада үшінші орынды иеленді және ФА кубогының жартылай финалына жетті. Стюарт Пирс PFA жыл командасына бес рет қатарынан шақырылды. 1989 жылғы 18 қаңтарда Клауг...

Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар

Клауг 1990-жылдары ағылшын футболында болған "бънгс" скандалына қатысты. "Бънг" – ойыншыларды ауыстыру келісімдерінің орындалуын қамтамасыз ету үшін тараптар арасында жасалған заңсыз төлемдерді білдіретін эвфемизм еді. 1995 жылы Арсеналдың сол кездегі бас жаттықтырушысы Джордж Грэм 1992 жылы екі скандинавиялық ойыншыны трансферлеу кезінде жасалған төлемдері үшін жұмысынан босатылды. Клауг 1993 жылғы маусымда Тоттенхэм Хотспурдың сол кездегі төрағасы Алан Шугар сотта атағаннан кейін скандалға тартылды. Клубтың негізгі акционері Шугар клубтың бас директоры Терри Венаблсты жұмыстан шығару үшін сот процесін бастады. Шугар сотта 1992 жылы Тедди Шерингхэмды "Нотингем Форесттан" "Тоттенхэмге" трансферлеу кезінде Венаблстың оған Клаугтың "бънгтерді ұнататынын" айтқанын куәландырды. Шугар 58 750 фунт стерлинг сомасында ақшалай төлем жасағанын, оның агентке берілетініне сенгенін, бірақ оның орнына "Форесттағы" Клаугтың ассистенті Ронни Фентонға берілгенін айтты. Футбол қауымдастығының (FA) жүргізген тергеуінен кейін Клаугқа тәртіпсіздік жасағаны үшін айып тағылды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты іс тоқтатылды. Премьер лиганың бұрынғы бас директоры Рик Парри, Клаугқа қатысты тергеуді басқарды: "Барлық дәлелдерді ескере отырып, оның бънгтер алғаны үшін кінәлі деп есептедік. Дәлелдер өте күшті болды". Клауг әрқашан айыптауларды жоққа шығарды, "Трансферлерден ақша табудың қандай екенін сұрау – "Венериялық ауру қандай?" деп сұрағанмен бірдей. Мен білмеймін, менде мұндай ешқашан болған емес" деді. 1995 жылғы 13 қарашада Грэм Тейлор жұмыстан босатылғаннан кейін "Вулверхэмптон Уондерерс" клубының бас жаттықтырушысы лауазымына үмітттенді. Бірақ ештеңе шықпады және Клаугтың бас жаттықтырушылық мансабы аяқталды. 1994 жылғы қарашада Клауг Хиллсборо трагедиясы туралы жасаған пікірлерімен дау тудырды. Ол өзінің автобиографиясында: "Ливерпульде қайтыс болған жанкүйерлерді Ливерпульдіктер өлтірді деп әрқашан сенемін. Олар өздеріне қайғы әкелді, олар мас, тәртіпсіз және дөңгелектеу болды" деп жазды. Ол Клайв Андерсонмен сұхбатта бұл пікірін қорғады. 2001 жылы ол: "Енді тергеулер мені дұрыс емес ақпараттандырғанын түсіндім. Мен кекшіл немесе жаны ашымайтын болуға тырысқан жоқпын, бірақ менің пікірім жылдар өте келе өзгерді. Мен ешкімді ренжіткім келмеді" деді. "Нотингем Форест" оның құрметіне "Сити Граундтың" ең үлкен трибунасын, "Атқарушы трибунасын" Брайан Клауг трибунасы деп атады. 2002 жылы Клауг өзінің үлкен жетістіктері мен бас жаттықтырушы ретіндегі ықпалы үшін Ағылшын футбол Даңқы залының алғашқы мүшесі атанды. 1993 жылы ол Нотингем қаласының құрметті азаматы болды. 2003 жылы Дерби қаласы да осы қадамды жасады. Ол өмірінің соңына дейін "FourFourTwo" журналында мақалалар жазды.

Жеке өмірі, отбасы және денсаулығы

Клау өмір бойы социалист болды, ол көбінесе шахтерлердің пикеттеріне қатысып, кәсіподақтарға үлкен қаржылай көмек көрсетті, жергілікті депутатты қолдады және Антифашистік лиганың төрағасы болды. Екі рет Еңбек партиясы оған жалпы сайлауда парламенттік үміткер болуды ұсынды, бірақ ол футболдағы басқарушылық мансабын жалғастыру үшін бас тартты. «Шампандықты жақсы көретін социалист» деген айыптауларға Клау былай деп жауап берді: «Әрине, мен шампандықты жақсы көретін социалистпін. Менің және жақсы торидің арасындағы айырмашылық – ол ақшасын өзінде сақтайды, ал мен өз ақшамды бөлісемін». 1959 жылдың 4 сәуірінде Клау Миддлсбро қаласында Барбара Глазгоға үйленді. Кейін ол Барбараға үйленгені «өмірімдегі ең жақсы шешім болды» деді. Олардың үш баласы болды: Саймон, 1964 жылдың 15 маусымында дүниеге келген, Найджел, 1966 жылдың 19 наурызында туған және Елизавета, 1967 жылдың 31 мамырында дүниеге келген. 1980 жылдары Клау отбасы Сандерлендтен шыққан екі мұқтаж балаға, ағайынды Крейг пен Аарон Бромфилдке, «Форест» командасының ойынына дейін Солтүстік-Шығыста кездейсоқ кездескеннен кейін қамқорлық жасады. Бір кезде Крейг Клаулармен бірге ұзақ уақыт тұрып, Брайанды екінші әкесідей көріп өсті – бұл келісім Крейг отбасынан ұрлық жасағаны анықталғанда аяқталды. Өз өмірін баяндаған кітап жариялаған Крейг отбасына шын жүректен риза екенін көрсетті және жағдайдың осылай аяқталғанына өкінді. Найджел де кәсіби футболшы болды және 1980-1990 жылдары «Форест» командасында әкесімен бірге ойнады. Содан кейін ол менеджерлікке көшті және 2009 жылдың қаңтарында әкесінің ізімен жүріп, «Дерби Каунти» клубының бас жаттықтырысы болып тағайындалды. 2011 жылы оның отбасы мен достары «Брайан Клаугпен кездескен күнім» атты кітапқа естеліктерін жазды, онда жанкүйерлер мен журналистердің естеліктері де болды. Оның әйелі Барбара 2013 жылдың 20 шілдесінде 75 жасында қайтыс болды. Оның өлімі аурухананың тұрақ орнында құлап, бас жарақаты алғаннан болғандығы анықталды. Крикетті жақсы көретін Клау Йоркшир және Англия крикетшісі Джеффри Бойкоттпен жақын дос болды.

Өлім

Клау 20 қыркүйек 2004 жылы Дерби қалалық ауруханасының 30-шы палатасында 69 жасында асқазан рагынан қайтыс болды, ол бірнеше күн бұрын ауруханаға түскен еді.

Мұра

2005 жылдың тамызында Ноттингем мен Дерби қалаларын байланыстыратын A52 тас жолының бөлігі Брайан Клоу жолы деп аталып қайта жаңартылды. Оның әйелі Барбара Ноттингем қалалық кеңесіне алғыс айтып, былай деді: "Брайан таңғалып, бірақ шынайы қуанышқа бөленер еді". Ноттингем экспресс транзиті жүйесі іске қосылғаннан бері 215 нөміріндегі трамвай Брайан Клоу атымен аталады. Ұзақ уақыт бойы қаржы жинау шараларынан кейін, Клоудың туған қаласы Миддлсбро оның ескерткішіне тапсырыс берді, ол 2007 жылдың 16 мамырында ашылды. Гров Хиллде оның туған жерінде ескерткіш орнату туралы ұсыныс болғанымен, таңдалған орын қалалық Альберт паркі болды, ол әдетте үйден Айресом Паркіне, Миддлсброның бұрынғы стадионына баратын жолмен жүретін. 2008 жылдың тамызында оның отбасының қолдауымен Клоудың құрметіне арналған веб-сайт құрылды. Бұл Клоутың ескерткіші үшін ақша жинауға көмектесті, ол 2008 жылдың 6 қарашасында Ноттингемнің Ескі Базар алаңында орнатылды. 2006 жылдың желтоқсанында Ноттингемдегі Брайан Клоу ескерткіші қоры қаладағы Клоу ескерткіші үшін 18 айдың ішінде 69 000 фунт стерлинг жинағанын хабарлады. Ең үздік ескерткіш жобасы 2008 жылдың қаңтарында үш үміткердің ішінде таңдалды. Ескерткіш орнатуға таңдалған орын Ноттингемнің орталығындағы Король көшесі мен Королева көшесінің қиылысы болды. 2008 жылдың 6 қарашасында ескерткішті Клоудың әйелі Барбара 5000-нан астам адамның алдында ашты. Брайан Клоуға арналған веб-сайт brianclough.com әлі де әлемнің түкпір-түкпірінен келушілерді қызықтыруда және 2010 жылы оның 10 жылдығында Барбара Клоу оны жоғары бағалады. Барбара Клоу оның "көп жылдар бойы сәттілікке жететініне" үміттенедінін айтты. 2007 және 2008 жылдары Миддлсброның ескі бас ауруханасының орнында салынып жатқан жаңа үйлердің құрылыс жобасы аясында, әйгілі бұрынғы Миддлсбро футболшыларының құрметіне, Уилли Маддрен, Джордж Кэмселл және Клоу есімдерімен көшелер аталды. "Дерби Каунти" және "Ноттингем Форест" командалары 2007 жылдың 31 шілдесінде "Прайд Парк" стадионында алғашқы Брайан Клоу кубогі үшін күш сынасты. Болашақта "Дерби" мен "Форест" командалары арасындағы барлық лига, кубок және жолдастық ойындар Брайан Клоу кубогі ойындары болып есептеледі. Осы ойындардан түсетін табыс Шығыс Мидлендс аймағындағы қайырымдылық қорларына аударылады. 2009 жылдың сәуірінде "Дерби Каунти" клубы Клоу мен Питер Тейлордың ескерткішін "Прайд Парк" стадионында орнатуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Бұл ескерткішті жасауға бұрын стадионда Стив Блумердің бюстін жасаған мүсінші Энди Эдвардс шақырылды. Брайан Клоу және Питер Тейлор ескерткіші 2010 жылдың 27 тамызында отбасылық шарада және 2010 жылдың 28 тамызында ресми түрде ашылды.

"Қаралғандар біріктірілді"

Клаудың «Лидс Юнайтед» командасын 44 күндік басқарған қырағы кезеңі туралы әңгіме Дэвид Пейстің 2006 жылы жарық көрген «The Damned Utd» романының тақырыбы болды, ол Клау мен Дон Реви арасындағы бәсекелестікке назар аударады. Сынапқылардың мақтауына қарамастан, роман Клаудың мінесін мінсіз емес, көңілсіз ретінде бейнелегені және кейбір тарихи дұрыс еместіктері үшін де дау тудырды. Романның баспагерлері ирландтық жартылай қорғаушы және бұрынғы «Лидс» ойыншысы Джонни Джайлс тарапынан сүйткіленіп алынды. Ол былай деп жазды: «Пейс кітапта айтқан көптеген оқиғалар ешқашан болған емес, сондықтан бұл оқиғаның фактілерге негізделген ойдан шығарылған туынды екенін сот арқылы дәлелдеу қажет деп ойладым». Клау отбасы кітаптың жарық көргеніне көңілі қалды. Онда Клаудың «Элланд-Роуд» автотұрағында Ревидің ескі үстелін өртеп жіберген эпизоды бар, оны растайтын нақты деректер жоқ.

Қанды оңтүстік тұрғыны

2018 жылы Спенсер Вигнес Клоу мен Тейлордың «Брайтон мен Хов Альбиондағы» менеджерлік қызметтерінің бұрын жазылмаған кезеңін баяндайтын «Қанды оңтүстікшілер: Клоу мен Тейлордың Брайтон мен Хов Альбиондағы саяхаты» атты кітап жазды, ол Biteback Publishing баспасынан шықты. Клоу мен Тейлор 1973 жылдың қараша айында «Брайтонға» қосылған, ал Вигнес олармен бірге ойнаған «Брайтон» ойыншыларымен әңгімелесті. Клоу өзі бірнеше ай ғана тұрып, маусым соңында «Лидс Юнайтедке» кетіп қалды. Ал Тейлор клуб төрағасы Майк Бамбермен жасасқан келісімшартының талаптарын орындап, 1975/76 маусымының соңына дейін бас менеджер болып қалды.

Алхимия

2022 жылдың қыркүйегінде автор Кристофер Халл 60-шы жылдардың ортасындағы Хартлпул кезеңіндегі Клоу және Тейлор есімді танымал екі футболшы туралы кітап жариялады.