Маршалл Ниренберг: Американдық биохимик және генетик ғалымы

Кіріспе

Американдық биохимик және генетик Маршалл Уоррен Ниренберг (10 сәуір 1927 жыл - 15 қаңтар 2010 жыл) – американдық биохимик және генетик. Ол 1968 жылы Хар Гобинд Хорана және Роберт В. Холлимен бірге «генетикалық кодты жарып, ашуы» және оның ақуыз синтезінде қалай жұмыс істейтінін сипаттағаны үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті. Сол жылы Хар Гобинд Хоранамен бірге Колумбия университетінің Луиза Гросс Хорвиц сыйлығымен марапатталды.

Өмірбаян

Ниренберг Нью-Йорк қаласында еврей отбасында дүниеге келді, Минерва (Байковский) мен Гарри Эдвард Ниренбергтің ұлы, ол көйлек тігуші еді. Бала кезінде ревматизм ауруына шалдыққандықтан, отбасы субтропикалық климаттың артықшылықтарын пайдалану үшін Флорида штатының Орландо қаласына көшіп келді. Ол биологияға ерте қызығушылық танытты. 1948 жылы бакалавр дәрежесін, ал 1952 жылы Флорида университетінің Гейнсвилл қаласындағы зоология магистрі дәрежесін алды, сонымен қатар Пи Ламбда Фи бауырластығының мүшесі болды. Магистрлік диссертациясында ол трихоптерлердің (Trichoptera) экологиясы мен таксономиясын зерттеді. 1957 жылы Мичиган университетінің Энн-Арбор қаласында биохимия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады, кеңесшісі Джеймс Ф. Хоггпен бірге ісік жасушаларындағы гексозаның сіңуін зерттеді. 1957 жылы Ұлттық денсаулық сақтау институтында (NIH) Америкалық қатерлі ісік қоғамының стипендияты ретінде докторлық диссертациядан кейінгі жұмысын бастады. 1959 жылы NIH-де ғылыми-зерттеу биохимигі болып жұмысқа орналасып, ДНК, РНК және белок арасындағы байланысты зерттей бастады. Ниренбергтің маңызды тәжірибелері оны 1962 жылы Ұлттық жүрек институтында (қазіргі Ұлттық жүрек, өкпе және қан институты) биохимиялық генетика бөлімінің меңгерушісі қызметіне жеткізді. Лаборатория жетекшілерінің қатарында Эрнст Фризе мен Дэниел Карлтон Гейдусек болды. 1961 жылы Бразилияның Рио-де-Жанейро университетінің химигі, сондай-ақ NIH-де жұмыс істеген Пэрола Зальцманға үйленді, ол 2001 жылы қайтыс болды. 2005 жылы Ниренберг Колумбия университетінің дәрігерлер мен хирургтар колледжінің эпидемиология және психиатрия профессоры, доктор Мирна Вайсманға үйленді. Оның төрт әйелінің баласы болды: Иллинойс штатының Эванстон қаласынан Сьюзан Вайсман, Нью-Йорк штатынан Джудит Вайсман, Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласынан Шарон Вайсман және Калифорния штатының Сан-Франциско қаласынан Джонатан Вайсман. Сондай-ақ, оның апасы, Даллас штатының Джоан Ниренберг Гейгер, бірнеше немерелері мен шөберелері бар еді. 1964 жылы Ниренбергке Ұлттық ғылым медалі, ал 1968 жылы президент Линдон Б. Джонсон Ұлттық құрмет медалін табыс етті. 1981 жылы Ниренберг Дүниежүзілік мәдениет кеңесінің негісқалаушы мүшесі атанды. 1986 жылы Ниренбергтің биохимиялық генетика саласындағы жетістіктері мен үлесі Боб Доул мен Джо Байден ұйымдастырған Маймонид пен Менахем М. Шнеерсонды құрметтеу шарасында мойындалды. 2001 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2010 жылдың 15 қаңтарында бірнеше ай бойы ауырғаннан кейін қатерлі ісіктен қайтыс болды. 1961 жылдың тамызында Мәскеуде өткен Халықаралық биохимия конгресінде Ниренберг генетикалық кодтың алғашқы кодонының шифрлануын хабарлаған мақаласын ғалымдардың шағын тобына ұсынды. Аудиторияда болған Мэтью Меселсон баяндама соңында Ниренбергті құшақтап, Фрэнсис Крикке Ниренбергтің нәтижесі туралы айтты. Крик Ниренбергті келесі күні үлкен аудитория алдында сөйлеуге шақырды. Мыңнан астам адам жиналған конгресс алдында сөйлеген сөзінде Ниренберг ғылыми қауымды қатты әсерге түсірді. Ниренбергтің кейінгі зерттеулері нейробиология, нейрондық даму және гомеобокс гендеріне бағытталды.

Nirenberg was born in New York City to a Jewish family, the son of Minerva (Bykowsky) and Harry Edward Nirenberg, a shirtmaker. He developed rheumatic fever as a boy, so the family moved to Orlando, Florida to take advantage of the subtropical climate. He developed an early interest in biology. In 1948 he received his BS degree, and in 1952, a master's degree in zoology from the University of Florida at Gainesville where he was also a member of the Pi Lambda Phi Fraternity. His dissertation for the Master's thesis was an ecological and taxonomic study of caddis flies (Trichoptera). He received his PhD in biochemistry from the University of Michigan, Ann Arbor in 1957, studying hexose uptake in tumor cells with his advisor James F. Hogg. He began his postdoctoral work at the National Institutes of Health (NIH) in 1957 as a fellow of the American Cancer Society in what was then called the National Institute of Arthritis and Metabolic Diseases. In 1959 he became a research biochemist at the NIH and began to study the steps that relate DNA, RNA and protein. Nirenberg's groundbreaking experiments advanced him to become the head of the Section of Biochemical Genetics in 1962 in the National Heart Institute (now the National Heart, Lung, and Blood Institute), where he remained a laboratory chief until his death. Fellow laboratory chiefs included Ernst Freese and Daniel Carleton Gajdusek. He was married in 1961 to Perola Zaltzman, a chemist from the University of Brazil, Rio de Janeiro, who also worked at NIH and died in 2001. Nirenberg married Myrna Weissman, PhD, Professor of Epidemiology and Psychiatry at Columbia University College of Physicians and Surgeons in 2005. He had four stepchildren: Susan Weissman of Evanston, Illinois, Judith Weissman of New York, New York, Sharon Weissman of New Haven, Connecticut, and Jonathan Weissman of San Francisco, California. He was also survived by his sister, Joan Nirenberg Geiger of Dallas, Texas, several nieces and a nephew. Nirenberg was awarded the National Medal of Science in 1964 and the National Medal of Honor in 1968 by President Lyndon B. Johnson. In 1981, Nirenberg became a founding member of the World Cultural Council. In 1986, Nirenberg's achievements and contributions to the field of biochemistry genetics was recognized at an event honoring Maimonides and Menachem M. Schneerson, in the nation's capital, hosted by Bob Dole and Joe Biden. He was elected to the American Philosophical Society in 2001. He died on January 15, 2010, from cancer after several months of illness. In August 1961, at the International Congress of Biochemistry in Moscow, Nirenberg presented a paper to a small group of scientists, reporting the decoding of the first codon of the genetic code. Matthew Meselson, who was in the audience, spontaneously hugged Nirenberg at the end of the talk and then told Francis Crick about Nirenberg's result. Crick invited Nirenberg to repeat his performance the next day in a talk to a much larger audience. Speaking before the assembled congress of more than a thousand people, Nirenberg electrified the scientific community. Nirenberg's later research focused on neuroscience, neural development, and the homeobox genes.