Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эльва өзені – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Олимпиада түбегіндегі 72 шақырымдық өзен. Олимпиада тауларындағы Эльва қарлы алабынан бастау алып, негізгі бағыты солтүстікке қарай Хуан-де-Фука бұғазына құяды. Өзеннің көп бөлігі Олимпиада ұлттық паркінің ішінде орналасқан. Эльва – Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы бес түрлі Тынық мұхиты лососінің (киноук, кохо, чум, соккей және қызыл лосось), сондай-ақ төрт анадромалық форель түрінің (стелхед, жағалаудағы кесік форель, бұқа форель және Долли Варден) мекендейтін өзендердің бірі. 1911 жылдан 2014 жылға дейін төменгі Эльва өзеніндегі бөгеттер балықтардың қозғалысын кедерілген. Бөгеттер салынар алдында, 70 шақырымдық өзенге жыл сайын 400 000 ересек лосось шағылысу үшін оралып келген. Бөгеттерді алып тастағанға дейін, төменгі бөгеттен төмен 8 шақырымдық жерге жыл сайын 4000-нан аз лосось оралған. Ұлттық парктер қызметі 325 миллион долларлық Эльва экожүйесін қалпына келтіру жобасы аясында екі бөгетті бұзды. Бөгеттерді бұзу жұмыстары 2011 жылдың қыркүйегінде басталып, 2014 жылдың тамызында аяқталды.
The Elwha River is a 45 mile (72 km) river on the Olympic Peninsula in the U. S. state of Washington. From its source at Elwha snowfinger in the Olympic Mountains, it flows generally north to the Strait of Juan de Fuca. Most of the river's course is within the Olympic National Park. The Elwha is one of several rivers in the Pacific Northwest that hosts all five species of native Pacific salmon (chinook, coho, chum, sockeye, and pink salmon), plus four anadromous trout species (steelhead, coastal cutthroat trout, bull trout, and Dolly Varden char). From 1911 to 2014, dams blocked fish passage on the lower Elwha River. Before the dams, 400,000 adult salmon returned yearly to spawn in 70 mile (113 km) of river habitat. Prior to dam removal, fewer than 4,000 salmon returned each year in only 4.9 mile (8 km) of habitat below the lower dam. The National Park Service removed the two dams as part of the $325 million Elwha Ecosystem Restoration Project. Dam removal work began in September 2011 and was completed in August 2014.
Курс
Эльва өзені Эльва қарлы қыратынан басталады, Барнс және Квитт тауларының жанында, Олимпиада ұлттық паркіндегі Олимпиада тауларында, Вашингтон штатының Джефферсон округінде. Өзен оңтүстік-шығысқа қарай ағып, басым бөлігінде солтүстікке бұрылады және Хуан-де-Фука бұғазында құяды. Эльваның бастауына жақын ірі шыңдарға Квитт тауы, Кристи тауы, Мини тауы, Нойс тауы және Сиэтл тауы жатады. Делабарре және Годкин арналарын қабылдағаннан кейін Эльва өзені солтүстікке қарай ағады. Хейс өзені Пресс аңғарында қосылады, онда Хейс өзені рейнджерлік станциясы орналасқан. Lost River Пресс аңғарының солтүстік жағында қосылады, содан кейін Эльва Вашингтон штатының Клалам округіне өтеді. Округ шекарасынан кейін Эльва өзені Элькхорн рейнджерлік станциясынан өтіп, Эльваның Ұлы каньонына кіреді. Өзен Ұлы каньоннан шығып, үстінен Доджер-Пойнт көпірі өтеді. Хьюмс ранчосы Гейзер аңғары жолы бойында, өзен жанында орналасқан. Краузе түбінен өткеннен кейін өзен Гоблин қақпасынан Рика каньонына кіреді. Бөгеттерді алып тастауға дейін өзен Рика каньонының төменгі жағында дельтаға таралып, Глинс-Каньон бөгетінің артындағы Миллс көлінің бастауындағы су жиналатын алапқа құятын. Бөгет орнынан төмен қарай Эльва өзені Олимпиадалық ыстық сулар жолымен қатар ағады. Өзенге Мэдисон арығынан қосымша су беріледі. Мэдисон Крик шарлауына апаратын жол да өзен бойында орналасқан. Елді мекендер мен Эльва рейнджерлік станциясы өзен бойында, Олимпиада ұлттық паркінен шығар алдында орналасқан. 2012 жылдың басына дейін, Олдуэлл көлі құрғатылғанға дейін, өзен Эльва бөгетінің артындағы осы су қоймасына құятын. Эльва бөгетінің бұрынғы орнынан төмен қарай, Эльва өзені Эльва каньоны мен Төменгі Эльва үнді резерваты арқылы бірнеше шақырым солтүстікке қарай ағып, Анжелес нүктесінде Хуан-де-Фука бұғазына құяды, бұл Вашингтон штатының Порт-Анджелес қаласынан батысқа қарай орналасқан.
The Elwha River begins at the Elwha snowfinger near Mount Barnes and Mount Queets in the Olympic Range within Olympic National Park, in Jefferson County, Washington. The river flows southeast, then curves northward for the great majority of its course, with its mouth at the Strait of Juan de Fuca. Major peaks near the Elwha's source include Mount Queets, Mount Christie, Mount Meany, Mount Noyes, and Mount Seattle. After receiving the tributaries Delabarre and Godkin creeks, the Elwha River flows northward. The Hayes River joins in Press Valley, where the Hayes River Ranger Station is located. Lost River joins near the northern end of Press Valley, after which the Elwha crosses into Clallam County, Washington. Just after the county line, the Elwha River passes the Elkhorn Ranger Station and enters the Grand Canyon of the Elwha. As the river leaves the Grand Canyon, it is crossed by Dodger Point Bridge. Humes Ranch Cabin is located near the river along the Geyser Valley trail. After passing Krause Bottom, the river enters Rica Canyon at Goblins Gate. Prior to dam removal, the river fanned out into a delta below Rica Canyon, at the head of Lake Mills, the reservoir behind Glines Canyon Dam. Below the dam site, the Elwha is paralleled by Olympic Hot Springs Road. The river receives a tribunate from the Madison creek. The trailhead for Madison Creek Falls is also along the river. Campgrounds and the Elwha Ranger Station are located along the river before it exits Olympic National Park. Until early 2012, when Lake Aldwell was drained, the river entered this reservoir behind Elwha Dam. Downriver from the former site of the Elwha Dam, the Elwha River flows several miles north through the Elwha Canyon and the Lower Elwha Indian Reservation, to enter the Strait of Juan de Fuca at Angeles Point, just west of the city of Port Angeles, Washington.
Плотиналар
Өзенде тарихтағы ең ірі бөгетті жою жобасы жүзеге асырылды. Эльва экожүйесін қалпына келтіру жобасы – Эверглейдстерден кейін Ұлттық саябақтар қызметі іске қосқан экожүйелерді қалпына келтіру жобаларының екіншісі болып табылады. 1992 жылғы Эльва өзенінің экожүйесі мен балық шаруашылығын қалпына келтіру туралы заңға Конгресс бекіткеннен кейін, алғашқы президент Буш қол қойды. Жобаның құны 350 миллион долларға бағаланды. Аталған заң Ішкі істер министріне өзендегі екі бөгетті сатып алып, жоюға, сондай-ақ экожүйені және туалас анадромалық балық шаруашылығын қалпына келтіруге уәкілеттік берді. 2011 жылдың қыркүйегінде 33 метрлік Эльва бөгетін және 64 метрлік Глайнс каньоны бөгетін жою жұмыстары басталды. 2010 жылдың басында Порт-Анжелес қаласының сумен қамтамасыз етілуін және балық шаруашылықтарын қорғау мақсатында, бөгеттер алынғаннан кейін ағысқа қарай шайылатын лай мен шөгінділерден сақтау үшін екі су тазарту орнатылымы аяқталды. Бөгеттерді жою кезінде, төменгі ағыстағы балық қорын сақтау үшін бөгеттер үш жыл бойы кезең-кезеңімен алынып тасталды, соның ішінде лосось өршіген кезде өзенде лайдың пайда болмауына көз жеткізілді. Эльва бөгеті 2012 жылдың наурыз айында толығымен бұзылды. Бөгет маңындағы аумақты қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді, оның ішінде жергілікті жылыжайларда өсірілген ондаған мың жергілікті өсімдіктер отырғызылды. Глайнс каньоны бөгетін жою жұмысы 2014 жылдың тамызында аяқталды. 2014 жылдың қарашасына қарай, жиналған шөгінділердің 30 пайызы өзен сағасына жеткізілді, бұл әртүрлі моллюскалар және басқа да түрлер үшін жаңа сағалық орта құруға мүмкіндік берді.
The river is the site of the largest dam removal project in history. The Elwha Ecosystem Restoration project is the second largest ecosystem restoration project the National Park Service has attempted, after the Everglades. The Elwha River Ecosystem and Fisheries Restoration Act of 1992 was signed by the first President Bush after it was passed by Congress. The project was projected to cost $350 million. The act authorized the Secretary of the Interior to acquire and remove the two dams on the river and restore the ecosystem and native anadromous fisheries. The removal of the 108 feet (33 m) tall Elwha Dam and the 210 feet (64 m) tall Glines Canyon Dam began in September 2011. Two downstream water treatment facilities were completed in early 2010 to protect the water supply for the city of Port Angeles and the fish hatcheries from silt and sediment that would wash downstream once the dams were removed. In order to protect fish stocks below the dams during removal, the dams were taken out over a three year period, pausing to ensure there would be no silt in the river while salmon spawned downstream. The Elwha Dam was completely dismantled in March 2012. Restoration of the area around the dam followed, including tens of thousands of native plants started in local greenhouses. The removal of the Glines Canyon Dam was completed in August 2014. By November 2014, 30 percent of the stored sediment had been carried to the mouth of the river, creating of new estuary habitat for a wide variety of shellfish and other species.