Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірмингемдегі монета жасаушы, Англия
Coin maker in Birmingham, England
Бірмингем шақсылығы – Англияның Бірмингем қаласында орналасқан монета соғу және металл өңдеу компаниясы. Бұрын әлемдегі ең ірі жеке меншік монетахана болған бұл компания 19 ғасырда Франция, Италия, Қытай және Ұлыбритания империясының көп бөлігі сияқты көптеген шетелдік елдер үшін монеталар шығарды. 1817 жылы отбасылық кәсіп ретінде мыс бұйымдар жасаудан бастаған компания кейіннен жабылып қалған Soho Mint-тен жабдықтар сатып алып, өз монеталарын өндіруді бастады. Келесі онжылдықтарда монетахана ұлттық валюталарды соғуға келісімшарттар жеңіп алды және бүкіл әлемде монета соғу құрылыстарын салғанымен, Бірмингем монетаханасының қуаты тіпті Корольдік монетаханадан да асып түсті. 2000 жылдардың басында Корольдік монетаханамен шетелдік келісімшарттар бойынша туындаған дау сатудың төмендеуіне алып келді, нәтижесінде 2003 жылы монетахана жабылды, осылай шамамен 200 жылдық тарих аяқталды. Алайда, Компанис Хаус мәліметінше, 2021 жылға қарай қайта жаңғыртылған монетахана аз қызметпен болса да жұмысын жалғастыруда.
The Birmingham Mint was a coining mint and metal working company based in Birmingham, England. Formerly the world's largest privately owned mint, the company produced coins for many foreign nations including France, Italy, China, and much of the British Empire during the 19th century. Beginning life in 1817 as a family run brass fittings maker, the company later purchased equipment from the defunct Soho Mint to begin its own coin production. Over the subsequent decades the mint won contracts to mint national currencies, and built minting facilities worldwide so that at its height the Birmingham Mint's capacity surpassed that of even the Royal Mint. By the early 2000s disagreement with the Royal Mint over foreign contracts led to a slump in sales, cumulating in the mint's eventual closure in 2003 ending its almost 200 year history. According to Companies House, however, as of 2021 a revived mint continues to operate, albeit with little business activity.
18-19 ғасырлар
Бирмингем монетаханасының тарихы 1794 жылы жергілікті инженер және кәсіпкер Ральф Хитон (1755-1832) қазір бұзылған Слейни көшесінде (Бирмингем) өзінің мыс қорытынды зауытын құрған кезден басталады. Өнеркәсіптік революция кезеңінде Хитон металл өңдеу сияқты сол кездегі Бирмингем саудасының түрлі салаларында қолданылатын көлеңкелі қозғалтқыштар мен құралдарды жасаумен қабілетті өнертапқыш ретінде танымал болды. Жылдар өте келе Хитонның ұлдары – Джон (1781 ж.т.), Уильям (1784 ж.т.), Джордж (1789 ж.т.), Ральф II (1794 ж.т.) және Рубен (1796 ж.т.) бірте-бірте отбасылық бизнесте әкесіне қосылды. 1817 жылы Хитонның төртінші ұлы Ральф Хитон II (1794–1862) әкесінің бизнесі орналасқан ғимаратта жаңа компания құрды, ол кезде ол жақын жердегі Шэдвелл көшесіне көшірілген болатын. Әкесі сияқты, Хитон II металл қорытынды зауытында мыс бұйымдарын жасауға көбірек назар аударды, бірақ бұрынғы тәлімгер-құрастырушы ретінде Хитон II сонымен қатар штамптар жасаумен де айналысты. 1847 жылы Хитон II-нің бизнесі Ральф III әкесіне қосылғанда «Ральф Хитон және Ұлы» деп аталды. Бірнеше жылдан кейін, 1853 жылы оның тағы бір ұлы Джордж қосылғанда, бизнес «Хитон және Ұлдары» болып өзгерді. Бұл атау 1889 жылға дейін сақталды. 1 сәуір 1850 жылы «Бирмингем Газетте» газетінде жақында таратылған Сохо монетаханасының активтерін сату туралы аукцион жарияланды. Сатуға токарьдық станоктар, фрезерлік станоктар, штамптар және ең бастысы, Лондондағы Корольдік монетаханасында қолданылатын сияқты монета соғу престері кірді. Штамп жасау процесінде тәжірибесі бар Хитон, бәсекелестік болмағандықтан, Сохо монетаханасының жабылуынан кейін қалған келісімшарттарды алу үмітімен қажетті жабдықтарды сатып алуға шешім қабылдады. Бірнеше аптадан кейін, 29 сәуірде аукцион жабық Сохо монетаханасының аумағында өтті. Сауда-саттық процесі туралы ешқандай ақпарат тіркелмегенімен, сол кездегі құжаттар Хитонның аукционда сәтті өтіп, төрт бумен жұмыс істейтін бұрандалы прес пен алты планшеттік прес сатып алғанын, оларды Бат/Шэдвелл көшесінде орнатқанын көрсетеді. Енді монета соғуға қажетті құралдар болғаннан кейін, тек үкіметтің рұқсаты ғана қажет еді. Корольдік монетахана, шетелдік державалар үшін монеталар шығаруға тыйым салынғаннан айырмашылығы, жеке монетаханаларға арнайы лицензия берілуі мүмкін еді. Хитон II өзінің депутаты Ричард Спунерге хат жазды, ол өз кезегінде Хитонның адал екенін растады. Содан кейін рұқсат беріліп, жаңа кәсіп бастауға мүмкіндік болды. Британ империясы Азиядағы жаңа аумақтарға кеңейе бергенде, үкіметке тиесілі Корольдік монетахана өсіп келе жатқан колониялар үшін қажетті монеталарды тиімді қамтамасыз ете алмады. Бұған себеп – Корольдік монетахананың өндіріс кезінде металдарды ауыстыра алмауы, нәтижесінде мыс монеталар күміс пен алтынға қарағанда аз пайдалы болғандықтан, олардан бас тартты. Бірмингем монетаханасы үшін осы жағдай нарықта бос орын қалдырды, ал Сохо монетаханасының жабылуымен байланысты мүмкіндіктер тұрақты бизнеске кепілдік берді. Монетахана алған алғашқы тапсырыс – бұрын Сохо монетаханасынан тапсырыс берген Британияның Австралия колониясы үшін жетондар болды. Содан кейін Чилиден келген үлкен тапсырыс бойынша тоғыз миллионнан астам мыс пентавосы мен жарты центавосы соғылды; бұл монетахананың айналысқа түскен алғашқы монеталары болды. Көп ұзамай Лондондағы Корольдік монетахана, үлкен сұранысқа ие болғандықтан, өзінің ішкі мысын Бирмингем монетаханасына аутсорсингке беруге мәжбүр болды, пенни, жарты пенни, фартинг, жарты фартинг және төрттен бір фартинг үшін планшеттерді сұрады. 1852 жылдың қазан айында монетаханаға монета шығарудан басқа да жаңа мүмкіндіктер ұсынылды. Көршілес Франция ірі қайта құру жұмыстарын жүргізуде және Марсельдегі бір монетаханасын қайта жабдықтау мен пайдалануда көмек сұрады. Бұл істі өзі бақылау үшін Хитон II бірнеше жұмысшыларын жинап, жоба аяқталғанша Марсельге көшіп барды, сонымен қатар Англияға мерзімді сапарлар жасады. Француз монетаханасына келген Хитон II оны бұзылған монета соғу престерімен және тот басқан фрезерлік станоктарымен нашар күйде тапты, кейін ол оларды металл терісі ретінде сатты. Жаңа станоктар Париждегі монетаханадан тапсырылды, ал жаңа жабдықтар Бирмингемге әкелінді. Барлығы аяқталғаннан кейін Хитон II жөндеуге барлығы 3700 фунт стерлинг жұмсады. Марсель монетаханасы 1, 2, 5 және сантимнен тұратын 101 миллионнан астам монета шығарды, ал бес жыл өндіріс жүргеннен кейін Хитон II Францияның монеталарын қайта шығаруға қатысуы аяқталды. Монетахана ғимараты 1080 фунт стерлинг немесе 27000 франкқа сатылды. Шетелдік тапсырыстар, әсіресе Үндістанға, артып келе жатқандықтан, монетахана жаңа рычагты прес пен қосымша жабдықтар қосты, Шэдвелл көшесіндегі ғимаратты толыққанды толтырды. Өсіп келе жатқан бизнесіне орын беру үшін 1860 жылы фирма Икнилд көшесінде 1 акр (0,40 га) жер сатып алып, екі жылдан кейін ашылған үш қабатты қызыл кірпіштен жасалған зауыт салды. Жаңа ғимаратта он бір бұрандалы прес және бір рычагты прес орналастырылды. 1862 жылы Хитон II қайтыс болғаннан кейін компанияның жауапкершілігі оның үлкен ұлы Ральф Хитон III-ке жүктелді, ол жиырма жылдан астам уақыттан бері әкесімен бірге жұмыс істеп, монета жасау бизнесін жақсы білген еді. Осы шамада монетахана өте шулы және ауыр бұрандалы престерден заманауи рычагты престерге көшуді бастады, олар жоғары жылдамдықпен жақсы сапалы монеталар шығаруға мүмкіндік берді. Монетахананың шеберханаларында жасалған бұл рычагты престер шетелдік елдерге монета соғу жабдықтарын жеткізуге мүмкіндік берді. Монета соғу жабдықтарына алғашқы тапсырыс Бирмадан келді, онда британдықтар Конбаунг әулеті үстінен үстемдікке ие болды. 1865 жылы қараша айының басында Мандалайдағы корольдік астанасына келген монетахана төрт түрлі номиналдағы кятты – күміс 1 Му, 5 Му, 1 Мат және 1 Кят монеталарын шығара бастады. Осы монеталарды жасау үшін Бирмингемде әулеттің құс бейнесі салынған 1200 штамп жасалды. Келесі бірнеше жылда монетахана 40 миллион монетаны британдық Гонконгқа, 50 миллион монетаны Румынияға және жақында құрылған Италия Корольдығына 90 миллионнан астам монетаны қоса алғанда, үлкен көлемде монеталарға тапсырыс ала берді. 1887 жылы Бирмингем монетаханасы тағы да шетелдік мемлекеттен, осы жолы Қытай үкіметінің өкілдерінен, Кантон провинциясында жаңа модернизацияланған монетахананы салуға және пайдалануға көмек сұрады. Императрица Доуагер Цисидің Қытайға жаңа машина жасау технологияларын енгізуге жасаған бұрынғы әрекеттері сәтсіз аяқталды, өйткені Чжили және Нанкиндегі монетаханалар жақсы орналасқан жергілікті құйма монеталарды алмастыра алмады. Кантон бұл аймақтардан айырмашылығы, батыстық ықпалдың күшті болуымен ерекшеленді, шетелдік саудагерлер негізінен күміспен айналысты. Жаңа Кантон монетаханасы 1889 жылы ашылды және Бирмингемнен әкелінген 90 рычагты монета соғу пресімен жабдықталды. Күніне 2,7 миллион монета шығаруға қабілетті, ол әлемдегі ең ірі монетахана болды. Күнделікті операцияларды бақылау және қытай жұмысшыларын оқыту үшін Бирмингем монетаханасының Оперативтік бөлімінің бастығы Эдвард Вайон бірнеше жыл Қытайда болып, содан кейін Англияға оралды.
The history of the Birmingham Mint can be traced back as far as 1794, when local engineer and businessman Ralph Heaton (1755 1832) established his brass foundry on the now demolished Slaney Street in Birmingham. Against the backdrop of the Industrial Revolution Heaton had already gained a reputation as a capable inventor who worked to manufacturer rose engines and tools used in the various Birmingham trades of the time, such as metal working. Over the years Heaton's sons John (b.1781), William (b. 1784), George (b. 1789), Ralph II (b. 1794), and Reuben (b. 1796) gradually joined their father in the family business. In 1817 Heaton's fourth son Ralph Heaton II (1794–1862) established a new company within the premises of his father's business, which by then had relocated to nearby Shadwell Street. Like his father, Heaton II focused mainly on producing brass fittings in the foundry of metals, however as a former apprentice die maker, Heaton II also worked to produce dies. By 1847, Heaton II's business was renamed Ralph Heaton and Son when Ralph III joined his father. A few years later in 1853 the business became Heaton and Sons when his other son George also joined. This name was retained until 1889. On 1 April 1850. an auction was announced in the Birmingham Gazette for the selling of assets from the recently defunct Soho Mint. Included in the sale were lathes, milling machines, dies, and most notably coin presses of a similar type to those used at the Royal Mint in London. Having had experience in the die making process, and noting a lack of any competition, Heaton made a decision to purchase the necessary equipment in hopes of taking over the contracts left in the wake of the Soho Mint's demise. A few weeks later on 29 April, the auction was held on site in the closed Soho Mint. Although no information regarding the bidding process was recorded, documentation from the time shows that Heaton was successful in his bidding and purchased four steam powered screw presses and six planchet presses, which he installed on Bath/Shadwell street. Now with the tools needed to start minting coins, all that was required was government permission. Unlike the government owned Royal Mint, which was generally forbidden from producing coins for foreign powers, private mints could be granted a special license. Heaton II wrote to his MP, Richard Spooner, who in turn vouched for Heaton's good character. Subsequently, permission was given and the new venture could begin. As the British Empire continued its global expansion into new territories across Asia, the government owned Royal Mint proved unable to effectively supply the coinage needed for the burgeoning colonies. A reason for this was the inability of the Royal Mint to alternate between metals during production, meaning copper coins were passed over for the more lucrative silver and gold. Fortunately for the Birmingham Mint, this left a gap in the market which, when coupled with void left by the defunct Soho Mint, offered the promise of a steady supply of business. The first order received by the mint came in the form of tokens for Britain's Australian colony, which had previous made orders from the Soho Mint. After this, a substantial order from Chile saw over nine million copper centavos and half centavos produced; this was the mint's first striking of circulating coins. Soon the Royal Mint in London, which was experiencing high demand, was forced to outsource the minting of its domestic copper to the Birmingham Mint by requesting planchets for pennies halfpennies farthings half farthings and quarter farthings. In October 1852, the mint was presented with a new opportunity outside that of simply supplying coinage. Neighbouring France were in the process of a major re coining effort, and requested help in operating and re equipping one of their minting facilities, in Marseille. To oversee the endeavour himself, Heaton II gathered a few of his workers and moved to Marseille for the project's duration, while periodically making trips back to England. Upon reaching the French mint, Heaton II found it in a state of disrepair with broken coin presses and rusting milling machines which he later sold for scrap. Replacement machinery was soon ordered from the Paris Mint, and new equipment imported for Birmingham. When all was done Heaton II had spent a total of £3,700 on refurbishment. The Marseille Mint produced over 101 million coins, consisting of 1, 2, 5 and centime pieces, and after five years of production Heaton II's involvement in France's recoinage was complete. The mint facility was sold off for £1,080 or 27,000 francs. As overseas orders continued to increase, particularly for India, the mint added a new lever press and further equipment, filling the Shadwell Street premises to capacity. So as to accommodate their increased business, in 1860 the firm bought a 1 acre (0.40 ha) plot on Icknield Street and constructed a three storey red brick factory which opened two years later. The new building housed eleven screws presses and one lever press. Upon Heaton II's death in 1862, responsibility for the company fell to his eldest son, Ralph Heaton III, who had worked alongside his father for over twenty years, and was already well versed in the business of coin making. It was around this time that the mint began a phase out of its cumbersome noisy screw press in favour of more modern lever presses which could produce better quality strikes at a greater speed. These lever operated presses used at the mint were developed within the mint's own workshops, and so led to opportunities in supplying foreign countries with minting equipment. The first of these orders for minting equipment came from Burma where the British continued to gain dominance over the Konbaung dynasty. Arriving at the royal capital of Mandalay in 1865 by early November, a mint was in operation producing four denominations of the kyat, namely the silver 1 Mu, 5 Mu, 1 Mat and 1 Kyat coins. To provide for these coins, 1,200 dies featuring the dynasty's peacock emblem were produced in Birmingham. Over the next few years the mint continued to receive large orders for coinage including 40 million for British Hong Kong, 50 million for Romania, and over 90 million for the recently formed Kingdom of Italy. In 1887 the Birmingham Mint was once again contacted by a foreign nation, this time representatives of the Chinese government, requesting help in the construction and operation of a new modernised minting facility in Canton province. Previous attempts by the Empress Dowager Cixi to introduce new machining techniques into China had failed, with mints in Zhili and Nanjing being unable to supplant the well established local cast cash coins. Unlike these regions, Canton was under increased Western influence with foreign merchants dealing primarily in silver. The new Canton Mint opened in 1889, and was equipped with 90 lever coining presses imported from Birmingham. With the ability to produce 2.7 million coins per day, it was the largest mint in the world. To oversee day to day operations and train Chinese workers, the chief of the Birmingham Mint Operative Department, Edward Wyon, remained in China for a few years before returning to England.
Ақша шағатын үй
19 ғасырда салынған Бирмингем монетаханасының ғимараты Бирмингемнің зергерлік кварталының солтүстік-батысындағы Икнильд көшесінде орналасқан. Ол 1860 жылы монетахананың бұрынғы орны Шэдвелл көшесіндегі ғимараттан кеңейгеннен кейін салынды. Ғимарат 1982 жылғы 8 шілдеде II санаттағы ескерткіш ретінде тіркелді. Төртбұрышты ауланы қамтитын ғимарат итальяндық қызыл кірпіш стилінде көшеге қарай симметриялық және ресми түрде көтерілген. 2:5:1:5:2 пропорциясындағы 3 қабаттан тұратын ұзын қанат, соңғы бөліктері мен кең педиментті орталық бөлігі алға қарай шығып тұр, және жамбас шатырлары бар. Бірінші қабатта аркадаға енгізілген дөңгелек терезелер, шырша тастар мен кілт тастар орналасқан, олар кірпіш піллерлермен тіреліп тұрғызылған жертөледен көтеріледі, ал бірінші қабаттың есік алды негіздер арқылы сәл шығып тұрады; екінші қабаттың терезе алдынан төменгі панельді аймақтар піллерлер арасындағы шырша жіптерімен бөлінген. Басты антаблементке асқабақ төсемі және шығыңқы асқабақ карнизы салынған. Орталық бөлігінде үлкен дөңгелек аркасы бар, бұрышты қақпақ екі қабатты үш бөліктен тұратын бұрышты терезенің астын қолдайды, екінші қабаттағы консольдармен бөлінген; басты антаблемент бұрышты терезенің үстінен шығып тұрады. Көше бойындағы қанат төртбұрышты жоспардың алдыңғы бөлігі болып табылады, ал ауланың ішкі жағы аркадамен безендірілген.
The purpose built 19th century Birmingham Mint building is situated on Icknield Street in the North West of Birmingham's Jewellery Quarter. It was constructed in 1860 after the mint's former residence on Shadwell Street was outgrown. The building was designated Grade II Listed on 8 July 1982. Built to encompass a rectangular yard, the works have a symmetrical formal elevation to the street, in an Italianate red brick style. A long range on 3 storeys of 2:5:1:5:2 bays, the end pairs and broader pedimented centre break forward, along with hipped slate roofs. The ground floor has round headed windows recessed in an arcade, with ashlar impost band and keystones, rising from a basement articulated by brick pilasters set on pedestals in the applied parapet, the first floor sill course broken forward over bases; panelled zones below second floor sills defined by sections of ashlar string course between the pilasters. There is an ashlar bed mould to main entablature with projecting ashlar eaves cornice. The centrepiece has a channelled ashlar ground floor with large rounded archway, the keystone angled out as bracket to support two storey tripartite ashlar bow window with panelled aprons, divided by consoles on second floor; the main entablature is broken forward over the bow. The range along the street is the front range of a quadrangular plan, of which the interior faces of the courtyard have an arcaded treatment.
Ақша шағатын орындар
Бірмингем монета қорытысы ең алдымен монета өндірісімен танымал болды, алайда тарихы бойында ол машиналар және нумизматикамен байланысты басқа да өнімдерді, мысалы, планшеттер, жетондар, медальдар және казино чиптерін де өндірді.
The Birmingham Mint was best known for its coin production, however, throughout its history it also manufactured machinery and other numismatic related products such as planchets, tokens, medals, and casino chips.
Монеталар
Ақша соғу зауыты көптеген елдермен бірлесіп монеталар мен дайындамаларды (планшеттерді) өндірді, көбінесе оларды Бірмингемдегі ақша соғу зауытында немесе шетелде салынған ақша соғу зауыттарында соқты.
The mint worked with many nations to produce coins and planchets, often minting them in the Birmingham Mint itself or in one of the mints constructed overseas.