Кіріспе

Бизнесмен және Marks & Spencer компаниясының құрдас негізін қалаушысы Майкл Маркс (полякша: Michał Marks; 1859? – 31 желтоқсан 1907) – бизнесмен және кәсіпкер, Томас Спенсермен бірлесіп британдық Marks & Spencer сауда желісін құрған.

Өмірбаян

Маркс Польшаның Ашкеназдық еврей отбасында сол кездегі көпұлтты Ресей империясының (қазіргі Гродно облысы, Беларусь) Слоним қаласында дүниеге келген. Ол 1882 жыл шамасында Ұлыбританияға эмиграциялап, Лидс қаласына көшіп келді, онда Барран деген компания еврей иммигранттарын жұмысқа алғандығы мәлім. 1886 жылы Лидстегі Белгрейв көшесіндегі Ұлы синагогада Ханна Коэнге үйленді. Алайда, осы оқиғаға қатысты белгілі бір дәйексөздердің арасында қарама-қайшылықтар бар. Оның натурализациялық құжаттарына сәйкес, үйленуі 1859 жылы болған, бірақ бұл оның неке куәлігінде көрсетілген жасына сәйкес келмейді, бұл тойдың кейінірек, шамамен 1863 немесе 1864 жылдары өткенін көрсетеді. Маркс 1884 жылы Лидстегі қойма иесі Исаак Дьюхерстпен танысты. Олар келісімге келді, соған сәйкес Маркс Дьюхерсттен тауар сатып алып, оны жақын ауылдарда сатуға міндеттенді. Бұл кәсіп табысты болды және Маркс Лидстің ашық базарында дүкен ашуға жеткілікті капитал жинауға мүмкіндік берді. Ол дүкенінде "Бағасын сұрамаңыз – бір пенни" деген ұранды пайдаланды. Ол сондай-ақ Каслфорд және Уэйкфилд базарларында да тауар сатты. Маркс Лидстегі жаңа жабық базарда аптаның алты күні сауда жасауға болатын жерді жалға алу туралы да шешім қабылдады. Келесі бірнеше жыл ішінде Маркс өзінің бизнесін кеңейтіп, Йоркшир және Ланкаширдегі жабық базар залдарында ұқсас дүкендер ашты.

Marks & Spencer компаниясы

1894 жылы Маркс бизнесті одан әрі кеңейту үшін өзіне серіктес қажет екенін шешті. Алғашқыда ол Исаак Дьюхерстке жүгінді, бірақ ол ұсыныстан бас тартты, алайда оның кассирі Томас Спенсер мүдделі болуы мүмкін екенін айтты. Спенсер бизнестің жартысына ие болу үшін қажетті 300 фунт стерлинг (1894 жылы 300 фунт стерлинг қазіргі кезде шамамен <есептелген сомаға> тең) жақсы инвестиция болады деп ойлады. Бизнесті басқару кеңсе мен қойманы басқаратын Спенсер мен нарықтағы дүкендерді басқаруды жалғастырған Маркс арасында бөлісті. Спенсер Исаак Дьюхерст үшін жұмыс істеген кезде маңызды байланыстар жасады, бұл оған өндірушілермен тікелей келісімдер арқылы тауарларға ең қолайлы баға алуға мүмкіндік берді. Бірлесіп, Спенсер мен Маркс Манчестер, Бирмингем, Ливерпуль, Миддлсбро, Шеффилд, Бристоль, Халл, Сандерленд және Кардифф қалаларында дүкендер ашты. 1897 жылы Манчестерде жаңа қойма салынды. Бұл дүкен 36 филиалдан тұратын кәсіпорынның орталығына айналды. Брэдфорд, Лестер, Нортгемптон, Престон және Суонси қалаларында да жаңа дүкендер ашылды. Лондонда барлығы жеті филиал болды. 1897 жылдың 5 мамырында Маркс британдық азаматтыққа натурализацияланды. 1903 жылы Marks & Spencer компаниясы акционерлік қоғамға айналды. Спенсердің бастапқы 300 фунт стерлинг инвестициясы 15 000 фунт стерлингке дейін өсті (1903 жылы 15000 фунт стерлинг қазіргі кезде шамамен <есептелген сомаға> тең) және ол сол жылдың соңында зейнетке шықты. Майкл Маркс 1907 жылдың 31 желтоқсанында Солфордтағы Бьюри Нью-роуд, 396-шы үй мекеніндегі Кнолс-хауста қайтыс болғанға дейін бизнесті дамытуын жалғастырды. Ол 1908 жылдың 2 қаңтарында Крампсаллдағы Ескі еврей зиратында (Исраил қауымы) 1917 нөмірлі учаскеге жерленді. 1928 жылы, Маркс қайтыс болғаннан көп уақыт өткен соң, оның ұлы Саймон Маркс, кейіннен Браутон бароны Маркс, ұзақ дәстүрдің негізін қалады. Ол әкесінің құрметіне «St Michael» тауарлық белгісін енгізді, ол 2000 жылға дейін қолданыста болды.