Меллотрон: Таспалы музыка аспабының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Музыкалық аспап

Мелотрон – 1963 жылы Англияның Бирмингем қаласында жасалған электромеханикалық музыкалық аспап. Ол пернелерді басу арқылы ойнатылады, олардың әрқайсысы магниттік таспаның бір бөлігін капстанға тигізеді, ол оны дыбыс шығару басына тартады. Перне босатылғанда, таспа серіппе арқылы бастапқы қалпына қайтарылады. Әртүрлі дыбыстар алу үшін таспаның әртүрлі бөліктерін ойнатуға болады. Мелотрон Chamberlin сияқты ұқсас аспаптан дамыған, бірақ оны жаппай өндіру тиімдірек болды. Алғашқы үлгілер үйге арналған, әртүрлі дыбыстармен, соның ішінде автоматты сүйемелдеумен жабдықталған. Топ жетекшісі Эрик Робинсон және тележүргізуші Дэвид Никсон алғашқы аспаптарды насихаттауға көмектесті, ал Принцесса Маргарет сияқты белгілі тұлғалар оны ерте пайдалана бастады. 1960 жылдардың ортасы мен соңында Мелотрон рок және поп топтары арасында кеңінен таралды. Мелотрон қолданылған алғашқы поп-әндердің бірі – Манфред Маннның "Semi Detached, Suburban Mr. James" (1966) болды. The Beatles оны "Strawberry Fields Forever" (1967) сияқты хит-синглдарында пайдаланды. Moody Blues тобының клавишшісі Майк Пиндер оны 1967 жылы шыққан "Days of Future Passed" альбомында, сондай-ақ топтың келесі алты альбомында кеңінен қолданды. Мелотрон прогрессивті рок музыкасында кең таралды, оны King Crimson, Yes және Genesis сияқты топтар пайдаланды. Кейінгі үлгілер, мысалы, ең көп сатылған M400, сүйемелдеу және дыбыс таңдау бақылауларынан айырылды, осылайша гастрольдік музыканттар оны қолдана алды. 1980 жылдары полифониялық синтезаторлар мен сэмплерлердің пайда болуынан кейін аспаптың танымалдылығы төмендеді, бірақ Orchestral Manoeuvres in the Dark және XTC сияқты танымал орындаушылар оны пайдалануды жалғастырды. Мелотронның өндірісі 1986 жылы тоқтатылды, бірақ ол 1990 жылдары қайтадан танымал болды және Oasis, The Smashing Pumpkins және Radiohead сияқты топтар оны қолданды. Бұл бастапқы өндіруші Streetly Electronics компаниясының қайта жандануына әкелді. 2007 жылы Streetly M4000 үлгісін шығарды, ол M400 орналасуын және бұрынғы үлгілердің дыбыс банктерін таңдау мүмкіндігін біріктірді.

The Mellotron is an electro mechanical musical instrument developed in Birmingham, England, in 1963. It is played by pressing its keys, each of which causes a length of magnetic tape to contact a capstan, which pulls it across a playback head. As the key is released, the tape is retracted by a spring to its initial position. Different portions of the tape can be played to access different sounds. The Mellotron evolved from the similar Chamberlin, but could be mass produced more efficiently. The first models were designed for the home and contained a variety of sounds, including automatic accompaniments. Bandleader Eric Robinson and television personality David Nixon helped promote the first instruments, and celebrities such as Princess Margaret were early adopters. It was adopted by rock and pop groups in the mid to late 1960s. One of the first pop songs featuring the Mellotron was Manfred Mann's "Semi Detached, Suburban Mr. James" (1966). The Beatles used it on tracks including the hit single "Strawberry Fields Forever" (1967). The Moody Blues keyboardist Mike Pinder used it extensively on the band's 1967 album Days of Future Passed as well as the group's following six albums. The Mellotron became common in progressive rock, used by groups such as King Crimson, Yes and Genesis. Later models, such as the bestselling M400, dispensed with the accompaniments and some sound selection controls so it could be used by touring musicians. The instrument's popularity declined in the 1980s after the introduction of polyphonic synthesizers and samplers, despite high profile performers such as Orchestral Manoeuvres in the Dark and XTC continuing to use the instrument. Production of the Mellotron ceased in 1986, but it regained popularity in the 1990s and was used by bands such as Oasis, The Smashing Pumpkins, and Radiohead. This led to the resurrection of the original manufacturer, Streetly Electronics. In 2007, Streetly produced the M4000, which combined the layout of the M400 with the bank selection of earlier models.

Операция

Mellotron үлгіалу құрылымы сияқты бірдей принципті қолданады, бірақ дыбысын аудиотаспадағы аналогтық жазбалар арқылы жасайды. Пернеге басқанда, оған қосылған таспа таспа өткізгіш құрылысындағы ойнату басына итеріледі. Перне басылып тұрғанда, таспа бастан өтеді және дыбыс шығарылады. Перне босатылғанда, серіппе таспаны бастапқы қалпына қайтарады. Аспапта әртүрлі дыбыстар бар. Алғашқы үлгілерде аспап "соло" және "ритм" бөлімдеріне бөлінеді. Әрқайсысы үш ырғақ және үш толтыру тректерінен тұратын алты ырғақ дыбысының "станциясы" бар. Толыстыру тректерін де араластыруға болады. Сол сияқты, алты соло станциясы бар, әрқайсысында араластырылатын үш соло аспабы бар. Mellotron-ның ортасында, биіктікті өзгертуге мүмкіндік беретін реттегіш батырма бар (ритм тректері үшін – темп). Mellotron-ды жөндеудегі сарапшы Дейв Кин, ескі Mellotron-дарды ұзақ уақыт қолданбағаннан кейін дереу пайдалануды ұсынбайды, себебі таспа бастары сақтау кезінде магниттеледі және ойнатылған жағдайда олардың жазбаларын жоюы мүмкін.

Тарих

Таспа үлгілері зерттеу студияларында зерттелсе де, алғашқы коммерциялық қолжетімді пернетақтамен жұмыс істейтін таспа аспаптарын Калифорнияда орналасқан Гарри Чемберлин құрып, сатты. Mellotron тұжырымдамасы Чемберлиннің сату агенті Билл Франсен 1962 жылы Чемберлиннің Musicmaster 600 аспаптарының екеуін Англияға әкеліп, болашақ Чемберлиндер үшін 70 сәйкес келетін таспа бас шығаратын адамды іздеген кезде пайда болды. Ол ленталар жасаушы Bradmatic Ltd компаниясының Франк, Норман және Лес Брэдлимен кездесті, олар бастапқы дизайнды жақсарта алатындығын айтты. Кейін Брэдлилер оркестрдің жетекшісі Эрик Робинсонмен кездесті, ол қажетті аспаптар мен дыбыстарды жаздыруды қаржыландыруға көмектесуге келісті. Брэдлилер мен тележүргізуші Дэвид Никсонмен бірге олар аспапты сату үшін Mellotronics компаниясын құрды. Робинсон Mellotron-ға ерекше құлшыныспен қарады, өйткені ол сол кезде әлсіреп бара жатқан мансабын жандандыратынын сезінді. Ол Лондонның IBC студиясында жаздыру сессияларын ұйымдастырды, ол Джордж Клаустонмен бірге иелік етті. Коммерциялық өндірісте алғашқы модель Mk I болды. Келесі жылы Mk II жаңартылған нұсқасы шығарылды, онда банктер мен станциялардың таңдауы бойынша дыбыстардың толық жиынтығы болды. 1976 жылдан кейін көшеде шығарылған аспаптар Novatron атауымен сатылды. Америкалық Mellotron дистрибьюторы Sound Sales 1980 жылдардың басында 4 Track Mellotron моделін шығарды. Сонымен қатар Streetly Electronics 400-дің жол корпусты нұсқасын шығарды. 1980 жылдардың ортасына қарай Sound Sales және Streetly Electronics компаниялары күрделі қаржылық қиындықтарға ұшырап, синтезаторларға және қатты электронды үлгілерге нарықтан айырылды, бұл Mellotron-ды ескірген. Компания 1986 жылы жабылып, Лес Брэдли өндіріс жабдықтарының көпшілігін бір контейнерге тастады. 1963 жылдан бастап Streetly жабылып қалуына дейін шамамен 2500 бірлік салынған. Кейіннен Лес Брэдлидің ұлы Джон мен Мартин Смит Streetly Electronics-ті қайта іске қосты. 1997 жылы Лес Брэдли қайтыс болғаннан кейін олар толық уақытты қызмет көрсетуді қолдау және қайта жаңарту бизнесі ретінде қайта бастауға шешім қабылдады. 2007 жылы жөндеу және қалпына келтіру үшін қол жетімді құралдардың қоры азайып барады, сондықтан олар жаңа модель жасауды шешті, ол M4000 болды. Құрал бірнеше алдыңғы модельдердің ерекшеліктерін біріктірді және M400-дің орналасуы мен шассиін көрсетті, бірақ Mk II-дегі механикалық түпнұсқаны эмуляциялаған цифрлық банк селекторымен. Питер Селлерс, Иорданияның патшасы Хусейн және Саентологияның негізін қалаушы Л. Рон Хаббард (оның Мелотроны Саентология шіркеуінің Ұлыбританиядағы бас кеңсесіне Сент-Хилл Манорда орнатылған). Робин Дуглас Хоумның айтуынша, принцесса Маргарет "оны қатты ұнатты; (Лорд Сноудон) оны қатты жек көрді". Майк Пиндер 1960-шы жылдардың басында Streetly Electronics-те тестер ретінде 18 ай жұмыс істеді және бірден аспаптың мүмкіндіктеріне қызықты. Пианино мен Хаммонд органды сынап көргеннен кейін, ол өзінің тобы Moody Blues үшін Mellotron-ды таңдады, ол Бірмингемдегі Fort Dunlop Working Men's Club-тан екінші қол үлгісін сатып алды және оны Days of Future Passed (1967) -ден Octave (1978) әр альбомында кеңінен қолданды. Пиндер Джон Леннон мен Пол Маккартниді Мелотронмен таныстырып, әрқайсысын сатып алуға көндіргенін айтады. The Beatles 1966 жылдың қараша мен желтоқсаны аралығында әртүрлі режімдерде жазылған "Strawberry Fields Forever" әнінде машина жалдап, оны қолданды. Автор Марк Каннингэм "Страуберри Fields Forever" ролін "барлық уақыттағы ең танымал Mellotron фигурасы" деп сипаттады. Продюсер Джордж Мартин бұл аспапқа сенбесе де, оны "неандертальдық фортепиано бастапқы электронды клавиатураны байытқандай" деп сипаттағанмен, олар Magical Mystery Tour (1967) және The Beatles (1968, "Ақ альбом" деп те аталады) альбомдары үшін әртүрлі Mellotrons-пен композициялауды және жаздыруды жалғастырды. Маккартни сололық карьерасында Mellotron-ды кейде қолданды. Психоделикалық дәуірде рок және поп-топтар арасында аспаптың танымалдылығы арта түсті, автор Том Холмс жазғандарына "жағымсыз, дүниенің сыртынан шыққан дыбыс" деп атаған. Брайан Джонс, The Rolling Stones тобының әншісі 1967-1968 жылдары бірнеше әнінде мелотронда ойнады. Бұлардың ішінде "We Love You", онда ол аспапты марокколық дыбысталатын мүйіз секциясын құру үшін қолданды, "Ол - жаңбыр", "Үйден 2000 жарық жылы" және "Жыңқақ жұмбақ". [[File:Robert Fripp 2. jpg|thumb|right|Robert Fripp, Mellotron-да King Crimson альбомдарында ойнады, және "Mellotron-ды көйлеу [оны көйлемейді]" деді. Олар Пиндердің Moody Blues-ке қосқан үлесін білетін және ұқсас дыбыс бергісі келмеді, бірақ оркестрлік дыбысты жасаудың басқа жолы жоқ деп ұйғарды. Бастапқыда аспапты Иан Макдональд ойнады, кейіннен Макдональд кеткеннен кейін Роберт Фрипп ойнады. Кейінірек келген мүше Дэвид Кросс ол Mellotron-ды ойнағысы келмейтінін, бірақ топ мүшесі ретінде оны ойнау қажеттігін сезінгенін еске алды. Тони Бэнкс 1971 жылы Фрипптен Mellotron сатып алды, ол бұрын King Crimson тобы қолданған еді, оны Genesis тобымен қолдану үшін. Ол аспапқа әдеттегі оркестр сияқты емес, басқаша қарауға шешім қабылдады, блок ақкордарын қолданды, кейіннен ол оны кейінгі альбомдардағы синт пад сияқты қолданғанын айтты. Оның Foxtrot (1972) альбомындағы "Watcher of the Skies" әніне қосымша кіріспесі, Mk II-де біріктірілген скрипка мен латуньмен ойналған, Streetly Electronics-ке M4000-мен "Watcher Mix" дыбысын ұсынуға жеткілікті болды. Mellotron 1970 жылдар бойы неміс электрондық тобы Tangerine Dream-мен кеңінен қолданылды, мысалы Atem (1973), Phaedra (1974), Rubycon (1975), Stratosfear (1976) және Encore (1977) альбомдарында. 1970 жылдардың соңында француздық дуэт Space Art екінші альбомын жазу кезінде Mellotron-ды қолданды, Trip in the Centre Head. 1983 жылы топтың Кристофер Франке Mellotronics-тен цифрлық модель жасауды сұрады, өйткені топ үлгілерді пайдалануға көшті. Mellotron 1980 жылдарда кеңінен қолданылмаса да, бірнеше топтар оны маңызды аспап ретінде көрсетті. Мұндай топтардың бірі - Orchestral Manoeuvres in the Dark, олар 1981 жылы шыққан платиналық сатылымдағы Architecture & Morality альбомында оны кеңінен пайдаланды. Энди Макклуски олар шеше алмаған арзан монофониялық синтезаторлардың шектеулеріне байланысты Mellotron-ды қолданғанын айтты. Ол екінші қол M400 сатып алды және бірден скрипка мен хор дыбыстарына қызықты. XTC-нің Дэйв Грегори өсіп келе жатқан кезінде топтар Mellotron-ды қолданатынын көргенін еске алады және оның топтың дыбысына қызықты қосымша болатынын ойлады. Ол 1982 жылы 165 фунт стерлингке екінші қол үлгісін сатып алды және оны алғаш рет Mummer (1983) альбомында қолданды. IQ-ның Мартин Орфорд екінші қол M400 сатып алды және оны музыкалық сапасы немесе ыңғайлылығына қарағанда көру әсері үшін негізгі қолданды. Mellotron 1995 жылы Oasis-тің (What's the Story) Morning Glory? альбомында қайта пайда болды. Аспапты Ноэль Галлахер мен Пол Артурс бірнеше тректерде ойнады, бірақ ең маңыздысы - хит-сингл "Wonderwall" трегіндегі виолончель дыбысы, Артурс ойнады. Ол сондай-ақ 2000 жылы шыққан "Go Let It Out" синглында да ерекше көзге түседі. Radiohead 1997 жылы Streetly Electronics-тен модельді қалпына келтіруді және жөндеуді сұрады және оны OK Computer (1997) альбомына бірнеше тректерде жазды. Француз электрондық дуэті Air екі алғашқы альбомында Moon Safari (1998) және The Virgin Suicides (1999) M400-ді кеңінен қолданды. Spock's Beard-тің Рё Окумото Mellotron-ның жанкүйері, ол топтың дыбысын сипаттайды. Porcupine Tree-нің Стивен Уилсон King Crimson-ның ескі Mellotron-дарын біріне сатып алды және 2013 жылы оның 50 жылдығын тойлау үшін аспаптың демонстрациясын жасады.

Although tape samplers had been explored in research studios, the first commercially available keyboard driven tape instruments were built and sold by California based Harry Chamberlin. The concept of the Mellotron originated when Chamberlin's sales agent, Bill Fransen, brought two of Chamberlin's Musicmaster 600 instruments to England in 1962 to search for someone who could manufacture 70 matching tape heads for future Chamberlins. He met Frank, Norman, and Les Bradley of tape engineering company Bradmatic Ltd, who said they could improve on the original design. The Bradleys subsequently met bandleader Eric Robinson, who agreed to help finance the recording of the necessary instruments and sounds. Together with the Bradleys and television celebrity David Nixon, they formed a company, Mellotronics, in order to market the instrument. Robinson was particularly enthusiastic about the Mellotron, because he felt it would revitalise his career, which was then on the wane. He arranged the recording sessions at IBC Studios in London, which he co owned with George Clouston. The first model to be commercially manufactured was the Mk I in 1963. An updated version, the Mk II, was released the following year which featured the full set of sounds selectable by banks and stations. Streetly manufactured instruments after 1976 were sold under the name Novatron. The American Mellotron distributor, Sound Sales, produced their own Mellotron model, the 4 Track, in the early 1980s. At the same time Streetly Electronics produced a road cased version of the 400 – the T550 Novatron. By the mid 1980s, both Sound Sales and Streetly Electronics suffered severe financial setbacks, losing their market to synthesizers and solid state electronic samplers, which rendered the Mellotron essentially obsolete. The company folded in 1986, and Les Bradley threw most of the manufacturing equipment into a skip. From 1963 until Streetly's closure, around 2,500 units had been built. Streetly Electronics was subsequently reactivated by Les Bradley's son John and Martin Smith. After Les Bradley's death in 1997, they decided to resume full time operation as a support and refurbishment business. By 2007, the stock of available instruments to repair and restore was diminishing, so they decided to build a new model, which became the M4000. The instrument combined the features of several previous models, and featured the layout and chassis of an M400 but with a digital bank selector that emulated the mechanical original in the Mk II. Peter Sellers, King Hussein of Jordan and Scientology founder L. Ron Hubbard (whose Mellotron was installed in the Church of Scientology's head UK office at Saint Hill Manor). According to Robin Douglas Home, Princess Margaret "adored it; (Lord Snowdon) positively loathed it". Mike Pinder worked at Streetly Electronics for 18 months in the early 1960s as a tester, and was immediately excited by the possibilities of the instrument. After trying piano and Hammond organ, he settled on the Mellotron as the instrument of choice for his band, the Moody Blues, purchasing a second hand model from Fort Dunlop Working Men's Club in Birmingham and using it extensively on every album from Days of Future Passed (1967) to Octave (1978). Pinder says he introduced John Lennon and Paul McCartney to the Mellotron, and convinced each of them to buy one. The Beatles hired a machine and used it on their single "Strawberry Fields Forever", recorded in various takes between November and December 1966. Author Mark Cunningham describes the part in "Strawberry Fields Forever" as "probably the most famous Mellotron figure of all time". Although producer George Martin was unconvinced by the instrument, describing it "as if a Neanderthal piano had impregnated a primitive electronic keyboard", they continued to compose and record with various Mellotrons for the albums Magical Mystery Tour (1967) and The Beatles (1968, also known as "the White Album"). McCartney went on to use the Mellotron sporadically in his solo career. The instrument became increasingly popular among rock and pop bands during the psychedelic era, adding what author Thom Holmes terms "an eerie, unearthly sound" to their recordings. Brian Jones of the Rolling Stones played a Mellotron on several of his band's songs over 1967–68. These include "We Love You", where he used the instrument to create a Moroccan sounding horn section, "She's a Rainbow", "2000 Light Years from Home" and "Jigsaw Puzzle". [[File:Robert Fripp 2. jpg|thumb|right|Robert Fripp played the Mellotron on several King Crimson albums, and said that "Tuning a Mellotron doesn't [tune it]" They were aware of Pinder's contributions to the Moody Blues and did not want to sound similar, but concluded there was no other way of generating the orchestral sound. The instrument was originally played by Ian McDonald, and subsequently by Robert Fripp on McDonald's departure. Later member David Cross recalled he did not particularly want to play the Mellotron, but felt that it was simply what he needed to do as a member of the band. Tony Banks bought a Mellotron from Fripp in 1971, which he claimed was previously used by King Crimson, to use with Genesis. He decided to approach the instrument in a different way to a typical orchestra, using block chords, and later stated that he used it in the same manner as a synth pad on later albums. His unaccompanied introduction to "Watcher of the Skies" on the album Foxtrot (1972), played on a Mk II with combined strings and brass, became significant enough that Streetly Electronics provided a "Watcher Mix" sound with the M4000. The Mellotron was used extensively by German electronic band Tangerine Dream through the 1970s, on albums such as Atem (1973), Phaedra (1974), Rubycon (1975), Stratosfear (1976), and Encore (1977). In the late 1970s, French duo Space Art used a Mellotron during the recording of their second album, Trip in the Centre Head. In 1983, the band's Christopher Franke asked Mellotronics if they could produce a digital model, as the group migrated towards using samplers. Although the Mellotron was not extensively used in the 1980s, a number of bands featured it as a prominent instrument. One of the few UK post punk bands to do so was Orchestral Manoeuvres in the Dark, who featured it heavily on their platinum selling 1981 album Architecture & Morality. Andy McCluskey has stated they used the Mellotron because they were starting to run into limitations of the cheap monophonic synthesizers they had used up to that point. He bought a second hand M400 and was immediately impressed with the strings and choir sounds. XTC's Dave Gregory recalls seeing bands using Mellotrons when growing up in the 1970s, and thought it would be an interesting addition to the group's sound. He bought a second hand model in 1982 for £165, and first used it on the album Mummer (1983). IQ's Martin Orford bought a second hand M400 and used it primarily for visual appeal rather than musical quality or convenience. The Mellotron resurfaced in 1995 on Oasis' album (What's the Story) Morning Glory? The instrument was played by both Noel Gallagher and Paul Arthurs on several tracks, but a particularly prominent use was the cello sound on the hit single "Wonderwall", played by Arthurs. It also notably appears on their 2000 single "Go Let It Out". Radiohead asked Streetly Electronics to restore and repair a model for them in 1997, and recorded with it on several tracks for their album OK Computer (1997). The French electronic duo Air extensively used a M400 on their two first albums Moon Safari in 1998 and The Virgin Suicides in 1999. Spock's Beard's Ryo Okumoto is a fan of the Mellotron, saying it characterises the sound of the band. Porcupine Tree's Steven Wilson has acquired one of King Crimson's old Mellotrons and, in 2013, gave a demonstration of the instrument in celebration of its 50th anniversary.

Бәсекелестер

Меллотрондардың баламалы нұсқалары 1970-жылдардың басында және соңында бәсекелес фирмалармен жасалды. Mattel Optigan – үйде пайдалануға арналған ойыншық пернетақта, ол дыбыстарды оптикалық дискілер арқылы қайшырады. Одан кейін 1975 жылы Vako Orchestron пайда болды, ол осы технологияның көбірек кәсіби дыбысты нұсқасын қолданды. Оны Патрик Мораз қолданды. Birotron – 8 таспалық картридждерге негізделген ұқсас концепция, оны Уэйкмен қолданды.

Үлгілер тізімі

Mk I (1963) – қос нұсқаулық (әрқайсысына 35 нота). Chamberlin Music Master 600-ге өте ұқсас. Шамамен 10 дана жасалды. Mk II (1964) – қос нұсқаулық. Әр нұсқауда 35 дыбыс бар. Орган стиліндегі корпус, екі 12 дюймдік ішкі динамик және күшейткіш. Салмағы 160 кг. Mark V (1975) – қос нұсқаулық Mellotron, екі M400-дің ішкі құралымдарымен және қосымша дыбыс пен басқару мүмкіндіктерімен. Skellotron (2005) – мөлдір шыны қораптағы M400. Тек бір дана жасалды.