Кіріспе

Американдық инженер (1934–2005)

Роберт Артур Муг (/m//oʊ//ɡ/ MOHG; 23 мамыр 1934 – 21 тамыз 2005) – американдық инженер және электрондық музыканың пионері. Ол синтезатор өндіруші Moog Music компаниясының негізін қалаушы және 1964 жылы тұңғыш рет ұсынылған Moog синтезаторының ойлап табушысы. 1970 жылы Муг тағы да портативті модельді – Minimoog-ты шығарды, ол тарихындағы ең танымал және ықпалды синтезатор деп есептеледі. Мугтың наградаларының ішінде 2002 жылы алған Техникалық «Грэмми» сыйлығы және Ұлттық өнертапқыштар залына енуі бар. 1963 жылға дейін Муг бірнеше жыл бойы терминдерді жобалап, сатқан, сонымен қатар Корнелл университетінде инженерлік физика бойынша PhD дәрежесін алу үшін жұмыс істеген. Ол композиторлардың ұсыныстары мен тілектеріне сүйене отырып, тиімдірек және қолжетімді электрондық музыка құралдарына деген сұранысқа жауап ретінде синтезаторын жасады. Мугтың маңызды инновациясы – кернеумен басқарылатын осциллятор, ол дыбық биіктігін басқару үшін кернеуді пайдаланады. Ол сондай-ақ модульділік, амплитудалық өзгеріс және питч-дөңгелек сияқты синтезатордың негізгі ұғымдарын енгізді. Ол синтезаторларды кең аудиторияға таныстырғаны және халық музыкасының дамуына әсер еткені үшін танымал. Муг өзінің жұмысын хобби ретінде айналыстырды және ол жақсы бизнесмен емес деп есептеледі. Оның жалғыз патенты – транзисторлық сүзгінің дизайнына алынған; сарапшылар оның басқа да жаңалықтарына патент алғанда зор байлыққа ие болар еді деп болжайды, бірақ олардың жалпы қолжетімділігі синтезатор индустриясының дамуына көмектесті. 1971 жылы Муг Moog Music компаниясын Norlin Musical Instruments компаниясына сатты, онда ол 1977 жылға дейін дизайнер ретінде жұмыс істеді. 1978 жылы ол Big Briar компаниясын құрды, ал 2002 жылы ол компанияны қайтадан Moog Music деп атады. Кейінгі жылдары Муг Ашвиллдегі Солтүстік Каролина университетінде оқытумен айналысты және жаңартылған Moog Music үшін аспаптар жасауды жалғастырды. Ол 71 жасында Ашвиллде ми ісігінен қайтыс болды.

Ерте өмір және білім

Роберт Муг 1934 жылғы 23 мамырда Нью-Йорк қаласындағы Флашинг ауруханасында дүниеге келді. Оның әкесі Джордж Конрад Муг, неміс тегінен. Оның анасы Ширли (Джекобс) Муг, поляк тегінен. Ол Флашинг, Куинс қаласында өсті. Бала кезінде Мооқтың анасы оны фортепиано тартуға мәжбүрледі. Ол скауттар қатарында белсенді болды, әсіресе Consolidated Edison инженері болған әкесімен бірге Манхэттендегі Radio Row-ға барып, радио және электроника жобаларымен айналысуды ұнататын. Ол радио антенналары арқылы қол қозғалысымен басқарылатын термен аспабына қызығушылық танытты. 1949 жылы, 14 жасында, ол "Электроника әлемі" журналында жарияланған схемалар бойынша термен құрастырды. 1955 жылы Нью-Йорк қалалық университетінің Куинс колледжінде физика ғылымдары бойынша бакалавр, ал 1957 жылы Колумбия университетінің Инженерлік және қолданбалы ғылымдар мектебінде 3-2 инженерлік бағдарламасы бойынша электр инженериясы бакалавры дәрежесін алды. 1965 жылы Корнелл университетінде инженерлік физикадан докторлық диссертациясын қорғады.

Терминс және Р.А. Муг компаниясы

1953 жылы Муг өзінің термен дизайнын жасады, ал келесі жылы ол «Радио және теледидар жаңалықтары» журналында термен туралы мақала жариялады. Сол жылы ол R. A. Moog Co. компаниясын құрды, ата-анасының үйінде термендер мен термен жиынтықтарын жасап, оларды пошта арқылы сатты. 1956 жылы Муг және оның әкесі Реймонд Скотттың Манхэттендегі зерттеу орталығына барды, сонда Скотт Муг Модель 305 терменін сатып алды. Скотт терменді пернетақтамен басқару үшін қайта жаңартты және өзінің құрылғысын Clavivox деп атады. Муг 1958 жылы үйленді және 1963 жылы Нью-Йорк штатының Трумансбург қаласындағы 41-ші Шығыс Майн-стритте компанияның алғашқы коммерциялық кеңістігін ашуға дейін, Итакадағы өз үйінен термен жиынтықтарын жасауды және сатуды жалғастырды, сонымен қатар аспирантура білімін де жалғастырды.

Мог синтезаторы

Корнеллде Муг композитор Герб Дойчпен бірге өзінің алғашқы синтезатор компоненттерін жасауға кірісті. Ол кезде синтезаторлар өте үлкен, бөлмеге толатын аспаптар еді; Муг музыканттарға ұнайтын, ықшам синтезатор жасауды жоспарлаған. Бірақ, Муг енгізілген кернеу мен шығыс тогы арасындағы экспоненциалды байланысы бар, жақында қолжетімді кремний транзисторларын пайдаланды. Олардың көмегімен ол кернеуді өзгерту арқылы жиілігін өзгертуге болатын толқынды жасауға арналған кернеумен басқарылатын осцилляторды (КБО) құрды. Сол сияқты, ол дыбыс күшін басқару үшін кернеумен басқарылатын күшейткіштерді (КБК) қолданды. Аспаптың ерекшелігі – ноталардың күшеюін және басылуын реттейтін оның амплитудалық контуры болды. Муг бұл аспапты 1964 жылы Нью-Йоркте өткен Audio Engineering Society конференциясында таныстырды. Муг өзін пайдаланушылар үшін құрал жасайтын адам деп есептеді, өзі үшін емес.

Компанияның құлдырауы

Комментаторлар Мугтың инженерлік қабілеттерін жоғары бағалағанмен, кейбіреулер оны жақсы кәсіпкер емес деп сипаттады. Ол бұл тәжірибені ойын-сауық паркіндегі аттракционға теңеді: "Ешкім сізге қатты зиян келтірмейтінін білесіз, себебі оларға мұндайға жол берілмейді, бірақ сіз толық бақылауда емессіз". 1971 жылдан бастап Moog Music инвесторларды қабылдап, Norlin Musical Instruments компаниясымен бірігіп, Буффало, Нью-Йорк қаласының жанындағы "қолайсыз" ғимаратқа көшті, бұл қиын экономикалық жағдаймен бірге болды.

Үлкен бұта, Муг музыкасының оралуы

1978 жылы Моог Солтүстік Каролинаға көшіп, Big Briar атты жаңа электронды аспаптар компаниясын құрды. 2002 жылы ол Big Briar-ді Moog Music деп қайта атады, бұл атауға құқығын қайта алғаннан кейін. Олардың төрт баласы болды: Лора (1961), Рене (1963), Мишель (1967) және Мэтью (1970). Олар 1994 жылы ажырасты. 2005 жылдың 28 сәуірінде Моогқа глиобластома мультиформды ми ісігі деген диагноз қойылды. Ол 2005 жылдың 21 тамызында Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласында 71 жасында қайтыс болды. Моогтың алған наградаларының ішінде Нью-Йорк университетінің политехникалық институты (Нью-Йорк қаласы), Лайкоминг колледжі (Уильямспорт, Пенсильвания) және Беркли музыка колледжінен алған құрметті докторлық атағы бар. Ол 1970 жылы өмір бойы жеткен үлкен жетістіктері үшін «Грэмми» сыйлығының қоршы басшысы сыйлығын, 2001 жылы «Поляр музыка» сыйлығын және 2002 жылы «Арнайы жетістік/Техникалық» «Грэмми» сыйлығын алды. 2012 жылы Моогтың туған күнін тойлау үшін Google «Google Doodle» ретінде Minimoog-тың интерактивті нұсқасын жасады. 2013 жылы Моог Ұлттық өнертапқыштар залына енгізілді.

Мұражай

2013 жылдың 18 шілдесінде Мооқтың жесірі Илеана Грамс Моог, Боб Моог қорымен сақталып келген Мооқтың мұрағатын Корнелл университетіне сыйға беру жоспарларын жариялады. Қор оған 100 000 доллар ұсынды, бірақ Грамс Моог мұрағатты сатуға келіспеді. Ол Корнелл университеті зерттеушілерге жақсы қол жеткізу мүмкіндігін бере алады және қор жоспарланған мұражайды салуға жеткілікті үлкен қадамдар жасаған жоқ деп ойлады, сондықтан мұрағатты сақтауға лайық емес еді. Қор мұрағатты жеткілікті түрде сақтап, сақтау жағдайын жақсартуға күш салғанын, бірақ әлі мұражай салуға қаржысы жетпегенін мәлімдеді. 2019 жылдың тамызында Боб Моог қоры Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласында Мооқтың еңбектеріне арналған Мугсеумды ашты. Көрмелерге сирек кездесетін терминдер, синтезатор модульдерінің прототиптері және Мооқтың құжаттары кіреді.

Медиа

Муг өмірі мен шығармашылығы туралы көптеген кітаптар жазылған, соның ішінде 2004 жылғы Тревор Пинч пен Франк Трокконың «Аналогтық күндер: Муг синтезаторының ойлап табуы мен әсері» кітабы және 2023 жылғы Альберт Глинскидің «Қосылған: Боб Муг және синтезатор революциясы» атты өмірбаяны. Муг Глинскидің алғашқы кітабына, Леон Термин туралы «Термин: Эфирлік музыка және жасырын тыңшылық» кітабына алғысөз жазған, ол Мугқа үлкен шабыт берген тұлға болды. Муг сондай-ақ 2004 жылы Ханс Фьеллестад түсірген «Муг» атты деректі фильмнің басты кейіпкері болды, Фьеллестад Мугты «архетиптік американдық тәуелсіз ойлап табушыны бейнелейді» деп айтқан.