Кіріспе

Британдық химик Джордж Портер, Людденхэм бароны Портер (6 желтоқсан 1920 – 31 тамыз 2002) – британдық химик. Ол 1967 жылы химия бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды.

Білім және ерте өмір

Портер Йоркширдің сол кездегі Батыс Ридингінде, Торн қаласына жақын Стейнфорт ауылында дүниеге келген. Ол Торн гимназиясында оқыды, содан кейін Лидс университетіне стипендия алып түсті және химия ғылымынан бірінші дәрежелі диплом алды. Оқу кезінде оны Мередит Гвинн Эванс оқытқан, ол кейіннен ол кездескен ең ұлы химик екенін айтты. 1949 жылы ол Кембридж университетінде фотохимиялық әдіспен алынған еркін радикалдарды зерттеу жөніндегі зерттемесі үшін докторлық диссертациясын қорғады. Кейін ол Кембридждегі Эммануэль колледжінің феллосы атанды.

Мансап және зерттеу

Портер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әскери-теңіз еріктілер резервінде қызмет етті. Кейіннен ол Кембридж университетінде Рональд Джордж Врейфорд Норриштің жетекшілігімен зерттеу жұмыстарын жүргізді, осы жұмысы ақырында оларды Нобель сыйлығының лауреаттарына айналдырды. Оның қысқа өмір сүретін молекулалық түрлер туралы ақпарат алу үшін флэш-фотолиз әдісін әзірлеудегі алғашқы зерттеулері еркін радикалдардың бар екенін алғаш рет дәлелдеді. Кейінгі зерттеулерінде ол фотосинтездің жарыққа тәуелді реакцияларының егжей-тегжейлі аспектілерін зерттеу үшін осы әдісті пайдаланды, әсіресе сутегі экономикасына қолдану мүмкіндіктеріне ерекше назар аударды, ол оның жақтаушысы болған сала. 1953-1954 жылдары Британдық Райондық Зерттеулер қауымдастығының директорының көмекшісі болып жұмыс істеді, онда күн сәулесінде боялған целлюлоза маталарының фототозуын зерттеді. Портер 1954-1965 жылдары Шеффилд университетінің химия кафедрасында профессор болып қызмет етті. Осы қызмет кезінде ол кафедралық шеберханада жасалған құралдармен флэш-фотолиз бойынша жұмысын бастады. Ол өзінің жұмысын сипаттайтын телешоуға қатысты, ол "Зерттеуге назар" сериясының бөлігі болды. 1966 жылы Портер Химия профессоры және Корольдік институттың директоры болды. Корольдік институтының директоры ретінде Портер оның тобының жұмысына негізделген құралдарды жеткізуге арналған "Қолданбалы фотофизика" компаниясын құруға үлкен үлес қосты. 1967 жылы Манфред Эйген және Рональд Джордж Врейфорд Норришпен бірге Химия бойынша Нобель сыйлығын алды. Сол жылы ол Лондон университетінің колледжінде қонақ профессор болды. 1979 жылы Америка өнер және ғылым академиясының, 1986 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болды және 1985-1990 жылдары Корольдік қоғамның президенті қызметін атқарды. Ол сонымен қатар 1971 жылы Дэви медалімен, 1978 жылы Рамфорд медалімен, 1991 жылы Эллисон Клифф медалімен және 1992 жылы Копли медалімен марапатталды. Портер 1971 жылы Гериот-Ватт университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 1972 жылы рыцарь атағына ие болды, 1989 жылы "Құрмет орденімен" марапатталды және 1990 жылы Кент графтығындағы Людденхэмнің бароны Портер ретінде өмір бойына пэр ретінде тағайындалды. 1995 жылы Бат университетінің құрметті докторы атанды. 1976 жылы ол Корольдік институтында "Күн сәулесінің табиғи тарихы" тақырыбында Рождестволық лекция оқыды. Портер 1984-1995 жылдары Лестер университетінің канцлері болды. 2001 жылы университеттің химия ғимараты оның құрметіне Джордж Портер ғимараты деп аталды.

Отбасы

1949 жылы Портер Стелла Джин Брукке үйленді.