Кіріспе

1990 жылғы Klax видеоойыны — 1990 жылы Atari Games компаниясы аркадалар үшін шығарған, ал Namco жапон нарығында таратқан видеоойын. Оны Марк Стивен Пирс жобалап, анимациялаған, ал бағдарламалық жасақтаманы Дейв Экерс жасаған. Ойынның мақсаты – машинадан төмен құлап жатқан түрлі түсті блоктарды ұстап алып, оларды түрлі түсті қатарлар мен пішіндерге орналастырып, жоқ қылу. Klax бастапқыда Tetris ойынына арналған жаңа нұсқа ретінде жарыққа шықты, сол кезде Atari Games осы Tetris ойыны үшін заңдық талас-тартыс жүргізіп жатқан болатын. 1990 жылдың ортасында шыққан Atari 2600 нұсқасы және Fatal Run – 1992 жылдың басында өндірілімі тоқтатылған консольдің соңғы ойындары болды.

Ойын процесі

Басқару төрт позициялық джойстик пен батырмадан тұрады. Ойыншы үнемі қозғалып тұратын конвейерлік белдеудің төменгі жағындағы кішкентай платформаны басқарады. Джойстик арқылы ойыншы конвейерден төмен қарай жылжыған кезде түрлі түсті плиткаларды ұстап алу үшін оны солға немесе оңға жылжыта алады. Платформаның астында бес бағаннан тұратын, 25 плиткаға дейін сыйымдылықтағы құдық бар; батырманы басу құдықтың ең жоғарғы плиткасын тікелей төменге, құдыққа түсіреді, егер бұл баған толмаса. Мақсат – «Клакс» немесе бір түсті үш плиткадан тұратын үзіліссіз көлденең/тік/диагональді қатарларды жасау. Бұл ұпайлар береді және осы плиткалардың жоғалуына себеп болады, ал олардан жоғарыдағы плиткалар құдықтың түбіне қарай құлайды. Бір плиткамен бірнеше «Клакс» жасау (соның ішінде төрт немесе бес бірдей плиткадан тұратын қатарлар) және құдықта бұрыннан орналасқан плиткалардың құлауынан пайда болған «Клакс» үшін қосымша ұпайлар беріледі. Платформада бір уақытта бес плиткаға дейін ұстауға болады. Ойыншы плитка конвейерден түсіп кетсе немесе платформа толып кеткенде бір «төмен» жазаланады. Джойстикті жоғары итеру платформадағы ең жоғарғы плитканы конвейер бойымен қысқа қашықтыққа жылжытады, ал төмен тарту плиткалардың қозғалысын үдетеді. Ойын 20 топқа бөлінген 100 толқыннан тұрады, әр тобында 5 толқын болады. Ойын басталғанда және әрбір бесінші толқыннан кейін «төмен» көрсеткіші нөлденеді және ойыншыға келесі толқынды таңдауға үш мүмкіндік беріледі; кейінгі толқынды таңдау қосымша ұпайлар береді және көбірек «төмен» мүмкіндігін ұсынады. Әр толқынның белгілі бір мақсаты болуы керек, мысалы, белгілі бір «Клакс» санын жасау, белгілі бір ұпай жинау немесе белгілі бір плитка санынан аман қалу. Толқын аяқталғанда конвейерде және платформада қалған әрбір плитка үшін, сондай-ақ құдықтағы бос орын үшін қосымша ұпайлар беріледі. Ойын ойыншының барлық «төмен» мүмкіндіктерін пайдалануымен, құдықты толығымен толтыруымен немесе барлық 100 толқынды аяқтауымен аяқталады.

Даму

Акерс Klax бағдарламасын AmigaBASIC-ті пайдаланып бірнеше апта ішінде жасады, содан кейін әрбір жолын C тіліне аударды. 1990 жылғы сұхбатында ол «ойналатын, ықшам және салыстырмалы түрде жылдам дамытылатын нәрсе жасағым келді» деді. Оның шабыт көзі Tetris және крестики-нолики болды. Ол атауды экранда жылжып өтетін плиткалардың дыбысынан алды. Atari Games Klax ойынын 1990 жылдың ақпан айында шығарды, ал Namco бірнеше айдан кейін Жапонияда шығарды. Ол Tengen брендімен бірнеше үй нұсқаларын тез арада жариялады. Акерс Nintendo Entertainment System және Genesis нұсқаларын жасады. Кейбір 16 биттік түрлендірулер жақсартылған графикаға ие. Klax 1990 жылы Parents' Choice Foundation ұйымының мақұлдау белгісін алды, 1991 жылғы European Computer Leisure Awards сыйлығында «Ең жақсы ақыл-ойын» деп танылды, ал Chicago Tribune газетінің Деннис Линч Klax ойынын 1990 жылғы ең жақсы картридж деп атады. Midway Games 1996 жылы Atari Games компаниясын сатып алғаннан кейін Klax ойынына құқықтарды иеленді. Ойын заманауи консольдарға арналған ретро-жинақтарда қайта шығарылды. 1999 жылғы баспасөз хабарламасында Midway компаниясы оны «крестики-нолики плиткалық жұмбақ ойыны» деп сипаттады. Ойынның Game Boy Color нұсқасын жасаған Майк Мика оның ішіне жасырын үйлену ұсынысын жасырды. Оның сүйікті қызына бұл ұсынысты табуға үш жыл кетті. Майк Мика сонымен қатар жасырын жыланға ұқсас ойын мен шағын оқиғалық ойынды жасырын мүмкіндік ретінде қосты. Аркадалық нұсқадан кейін Klax 1990-шы жылдардың көптеген үй компьютерлері мен бейне ойын жүйелеріне аударылды, соның ішінде Atari Lynx, Amstrad GX4000 және Atari 2600 – бұл оның Еуропа үшін эксклюзивті түрде лицензияланған соңғы шығарылымы болды. Atari 7800 нұсқасын сол консоль үшін Ninja Golf ойынында жұмыс істеген Дэвид Дентт бағдарламалады. Klax – 1990-шы жылдардың үш жетекші консолі үшін нұсқалары бар алғашқы ойын: Nintendo Entertainment System, Genesis және TurboGrafx 16. Klax PlayStation үшін Arcade Party Pak жинағына енді. Ол 2003 жылы GameCube, PlayStation 2, Xbox және PC платформалары үшін шыққан Midway Arcade Treasures жинағында қайта шығарылды. Ол Lego Dimensions ойынында да пайда болады.

Қабылдау

Жапонияда Game Machine журналы 1990 жылғы 1 сәуірдегі санында Klax ойынын айдың ең табысты үстелдік аркадалық құрылғысы деп тізімдеді. Ойын шыққан кезде Famicom Tsūshin PC Engine нұсқасына 40 баллдан 30 балл берді. 1991 жылы Amiga Power журналы Klax ойынын барлық уақыттағы ең жақсы 26-шы ойын деп бағалады. NES нұсқасы IGN-нің "100 үздік NES ойыны" тізімінде 44-орында тұр. STart журналындағы Lynx нұсқасы туралы шағын шолуда Клейтон Уолнум ойынның геймплейі, графикасы, музыкасы, дыбыс эффектілері мен сөйлеу мүмкіндіктерін жоғары бағалады. Джулиан Ригналл 1991 жылғы қаңтарда CVG Magazine журналында Atari Lynx нұсқасын қарап, "Ойын қарапайым, бірақ өте, өте тартымды" деп атап, 100 баллдан 93 балл берді.