Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хлоракне – хлорланған диоксиндер мен дибензофурандар сияқты кейбір галогенделген ароматикалық қосылыстарға ұшыраумен байланысты қара нүктелер, кисталар және іріңдіктердің пайда болуы. Бұл жағдай көбінесе бетте, құлақтың артында, қолқаптарда және шақы аймағында кездеседі. Бұл жағдайды алғаш рет 1897 жылы неміс өнеркәсіп қызметкерлерінде Зигфрид Беттман сипаттаған, және бастапқыда хлорға ұшыраудан пайда болады деп есептелді (содан "хлоракне" атауы шыққан). Хлоракненің ароматикалық көмірсутектермен байланысы тек 1950 жылдардың ортасында анықталды. Хлоракнеге себеп болатын заттар қазір жалпылама "хлоракнегендер" деп аталады. Хлоракне, әсіресе диоксиндерге (көптеген химиялық процестердің, оның ішінде "Агент Оранж" сияқты гербицидтерді өндірудің қосалқы өнімдері) ұшыраудың салдары болып саналады – сондықтан ол диоксинге ұшыраудың клиникалық белгісі ретінде қарастырылады. Хлоракненің ауырлығы мен пайда болуы әдетте асимптотикалық доза-жауап қисығына сәйкес келеді.
Chloracne is an acneiform eruption of blackheads, cysts, and pustules associated with exposure to certain halogenated aromatic compounds, such as chlorinated dioxins and dibenzofurans. The lesions are most frequently found on the cheeks, behind the ears, in the armpits and groin region. The condition was first described in German industrial workers in 1897 by Siegfried Bettmann, and was initially believed to be caused by exposure to chlorine (hence the name "chloracne"). It was only in the mid 1950s that chloracne was associated with aromatic hydrocarbons. The substances that may cause chloracne are now collectively known as chloracnegens. Chloracne is particularly linked to toxic exposure to dioxins (byproducts of many chemical processes, including the manufacture of herbicides such as Agent Orange)—so much so that it is considered a clinical sign of dioxin exposure. The severity and onset of chloracne may follow a typical asymptotic dose response relationship curve.
Себеп
Хлоракне көбінесе хлоракнегендермен тікелей терінің жанасуынан пайда болады, бірақ жұтылу және ингаляция да себеп болуы мүмкін. Хлоракнегендер майда еритін, яғни олар әсер еткеннен кейін дене майларында ұзақ уақыт сақталады. Хлоракне – бұл созылмалы қабыну жағдайы, ол осы тұрақтылықтың және токсиннің химиялық қасиеттерінің нәтижесінде пайда болады. Кемсіздердегі модельдер бойынша, токсин макрофагтардың көбеюін стимуляциялайтын рецепторлардың тізбегін белсендіреді, нейтрофилияны тудырады және теріде жалпыланған қабыну реакциясына әкеледі деп саналады. Бұл процеске қан сарысуында ісік некрозы факторының артық өндірілуі де ықпал етуі мүмкін. Қабыну процестері терідегі тесіктерде кератин тығындарының пайда болуына алып келеді, нәтижесінде сарғыш цисталар мен қараңғы пустулалар құрылады. Осымен байланысты ірің әдетте теннис доптарының түсіне жақын жасыл түсті болады. Тері зақымданулары көбінесе бетте пайда болады, бірақ ауыр жағдайларда иықтар мен кеуде, арқа және ішек те зардап шегеді. Ең ауыр жағдайларда зақымданулар қолдарда, мойында, жамбаста, аяқтарда, қолдарда және аяқтарда да көрінеді. Кейбір жағдайларда хлоракне токсикалық әсерге ұшырағаннан кейін үш-төрт аптадан кейін пайда болмауы мүмкін, бірақ басқа жағдайларда, әсіресе, үлкен дозада әсер еткен жағдайларда, симптомдар бірнеше күн ішінде пайда болуы мүмкін.
Chloracne normally results from direct skin contact with chloracnegens, although ingestion and inhalation are also possible causative routes. Chloracnegens are fat soluble, meaning they persist in the body fat for a very long period following exposure. Chloracne is a chronic inflammatory condition that results from this persistence, in combination with the toxin's chemical properties. It is believed, at least from rodent models, that the toxin activates a series of receptors promoting macrophage proliferation, inducing neutrophilia and leading to a generalised inflammatory response in the skin. This process may also be augmented by induction of excess tumor necrosis factor in the blood serum. The inflammatory processes lead to the formation of keratinous plugs in skin pores, forming yellowish cysts and dark pustules. The associated pus is usually a color of green approximating that of a tennis ball. The skin lesions occur mainly in the face, but in more severe cases they involve the shoulders and chest, the back, and the abdomen. In advanced cases, the lesions appear also on the arms, neck, thighs, legs, hands and feet. In some instances, chloracne may not appear for three to four weeks after toxic exposure; however, in other cases—particularly in events of massive exposure—the symptoms may appear within days.
Емдеу
Хлоракне анықталғаннан кейін, бірінші кезекте науқасты және басқа барлық адамдарды ластану көзінен шығару керек. Әрі қарайғы емдеу симптомдық болады. Ауыр немесе созылмалы зақымдарға байланысты туындаған екіншік инфекцияларды ауызға қабылданатын антибиотиктермен немесе изотретиноинмен емдеу қажет болуы мүмкін. Дегенмен, хлоракне кез келген емге өте төзімді болуы мүмкін. Аурудың барысы өте өзгермелі. Кейбір жағдайларда зақымдар шамамен екі жыл ішінде жоғалуы мүмкін, ал басқа жағдайларда зақымдар мүлдем кетпейді (1984 жылғы бір зерттеуде зақымдардың орташа ұзақтығы 26 жылды құрады, ал кейбір жұмысшылардың сыртқы түрі ластанудан үш он жылдан астам уақыт өткен соң да өзгеріп қалды).
Once chloracne has been identified, the primary action is to remove the patient and all other individuals from the source of contamination. Further treatment is symptomatic. Secondary infections on severe or persistent lesions may need to be treated with oral antibiotics or isotretinoin. However, chloracne itself can be highly resistant to any treatment. The course of the disease is highly variable. In some cases the lesions may disappear within two years or so; however, in other cases the lesions may be effectively permanent (mean duration of lesions in one 1984 study was 26 years, with some workers remaining disfigured over three decades after exposure).
Қатынасты жағдайлар
Хлоракне көбінесе гипергидрозбен (ылғалды, тершең тері) және порфирия кутанеа тардамен (терінің пигментациясының жоғарылауы, шаштың қатаңдануы және көпіршік пайда болуы) қатар кездеседі.
Chloracne is very often seen in combination with hyperhidrosis (clammy, sweaty skin) and porphyria cutanea tarda (a skin condition of increased pigmentation, hair coarsening and blistering).
Атақты істер
1960 жылдардың ортасында Dow Chemical компаниясы доктор Альберт Клигманға Филадельфиядағы Холмсбург түрмесінде кем дегенде 70 тұтқынға диоксиннің (TCDD) уытты әсерін зерттеу үшін 10 000 доллар төледі. Тұтқындардың кімдігі туралы ешқандай жазба сақталмаған және сынақ аяқталғаннан кейін қосымша зерттеулер жүргізілмеген. Бірнеше тұтқын ауыр хлоракнеге шалдыққан, ал кейбіреулерінде емделмеген жаралар пайда болды, олар төрттен жеті айға дейін сақталды. 1949 жылы Батыс Вирджиния штатының Нитро қаласындағы Monsanto Company зауытында гербицид контейнері жарылып, 226 жұмысшы ауырды. Көптегендер хлоракне диагнозын алды; сол кездегі медициналық есепте "жұмысшылардың жүйелік улануы, көптеген маңызды органдар жүйесіне әсер етеді" делінген. 1976 жылы Италияның Севезо қаласында өндірістік апат салдарынан атмосфераға бірнеше килограммға дейін TCDD шығарылып, 193 хлоракне жағдайы тіркелді. Алабама штатындағы Форт Макклеллан базасында химиялық қарулар оқу орталығы мен жақын орналасқан Monsanto зауыты бірнеше ондаған жылдар бойы химиялық заттарды арнаға құйып, мыңдаған адамдардың денсаулығына зиян келтірді. Көптеген адамдар соттан тыс келісімге келді, бірақ топтық сот ісі әлі де жалғасуда. Форт Макклеллан базасындағы химиялық қаруларды жою 2011 жылы аяқталғанымен, базаның кейбір бөліктері қалдық ластану салдарынан жабық немесе кіруге тыйым салынған күйде қалды. 1968 жылы Жапонияның солтүстік Кюсю аймағында 2000-ға жуық адам полихлорирленген бифенилдер (PCB) және полихлорирленген дибензофурандар (PCDF) ластанған тамақ майын ұзақ мерзімге пайдаланғаннан кейін хлоракне және басқа да симптомдарға шалдықты. Бұл синдром Юсё ауруы немесе "күріш майы" ауруы деп аталды. 1979 жылы Тайваньдың орталық бөлігінде де тамақ майының ұқсас жаппай ластануы тіркелді. 2000-нан астам адам Ю Ченг деп аталған ауруға шалдықты. Украина президенті Виктор Ющенко 2004 жылдың соңында диоксинмен улану диагнозын алды және бетінде айқын хлоракне пайда болды. Stand News басылымның Гонконг журналисі Чан Ю Хонг Facebook парақшасында 2019 жылғы Гонконг наразылықтарын жариялаған кезде көз жасы ағызушы газға ұшырағаннан кейін дәстүрлі қытай медицинасының маманы оған хлоракне диагнозын қойғанын жазды.
In mid 1960s, Dow Chemical paid Dr Albert Kligman $10,000 in conduct the experiments on the toxicity effects of Dioxin (TCDD) on at least 70 prisoners at the Holmesburg Prison in Philadelphia. No records of the prisoners' identities appear to have been kept and there were no follow up studies after the testing period. Several of the inmates developed severe cases of chloracne and some developed blisters that, untreated, lasted four to seven months. In 1949, 226 workers became ill after a container of herbicide exploded at a Monsanto Company plant in Nitro, West Virginia. Many were diagnosed with chloracne; a medical report at the time described "systemic intoxication in the workers involving most major organ systems." 193 cases of chloracne occurred in Seveso, Italy, in 1976 following an industrial accident in which up to a few kilograms of TCDD were released into the atmosphere. Thousands of individuals were exposed at Fort McClellan, Alabama, when a chemical weapons training center and a nearby Monsanto factory disposed of chemicals into a creek over several decades. Many individuals settled out of court, but a class action suit is still ongoing. Although the incineration of the chemical weapons at Fort McClellan ended in 2011, areas of the base remain closed or off limits due to the residual contamination. In 1968, almost 2,000 individuals in northern Kyūshū, Japan, suffered chloracne, among other symptoms, after chronic exposure to cooking oils contaminated with PCBs and PCDFs. The syndrome came to be called Yushō disease or "Rice Oil" disease. In 1979, a similar case of mass contamination of cooking oil was reported in central Taiwan. Over 2,000 individuals were affected by what came to be called Yu Cheng. Ukrainian President Viktor Yushchenko suffered from prominent facial chloracne and was diagnosed with dioxin poisoning in late 2004. A Hong Kong journalist from the Stand News, Chan Yu hong, declared in a Facebook post that he was diagnosed by a traditional Chinese medicine practitioner with chloracne after exposure to tear gas while covering the 2019 Hong Kong Protests.