Кіріспе
Үлгілердегі генетикалық реттіліктің ең көп таралған түрі Молекулалық биология мен биоинформатикада консенсустық реттілік (немесе каноникалық реттілік) – реттіліктерді салыстыру кезінде әр позицияда ең көп кездесетін қалдықтардың (нуклеотидтер немесе аминқышқылы) есептелген реттілігі. Ол бірнеше реттіліктерді сәйкестендіру нәтижесін көрсетеді, онда байланысты реттіліктер бір-бірімен салыстырылады және ұқсас реттілік мотивтері анықталады. Мұндай ақпарат РНК полимераза сияқты реттілікке тәуелді ферменттерді қарастырғанда маңызды.
In molecular biology and bioinformatics, the consensus sequence (or canonical sequence) is the calculated sequence of most frequent residues, either nucleotide or amino acid, found at each position in a sequence alignment. It represents the results of multiple sequence alignments in which related sequences are compared to each other and similar sequence motifs are calculated. Such information is important when considering sequence dependent enzymes such as RNA polymerase.
Биологиялық маңызы
Ақуыз байланысу орны, консенсустық тізбекпен көрсетілген, геномда бірнеше рет кездесетін және әртүрлі орналасуларында бірдей қызмет атқарады деп саналатын нуклеотидтердің қысқа тізбегі болуы мүмкін. Мысалы, көптеген транскрипциялық факторлар олар реттейтін гендердің промоторларындағы нақты үлгілерді таниды. Сол сияқты, шектеу ферменттері әдетте ДНК-ны кесетін орнына сәйкес келетін палиндромдық консенсус тізбектеріне ие. Транспозондар да транспозицияға арналған мақсатты тізбектерді анықтауда ұқсас әрекет етеді. Соңында, жалғастыру орындары (экзон-интрон шекарасын тікелей қоршап тұрған тізбектер) де консенсус тізбектері ретінде қарастырылуы мүмкін. Осылайша, консенсус тізбегі – бұл ДНК байланысу орнының моделі: ол белгілі бір тану орнының барлық белгілі мысалдарын салыстыру арқылы алынады және әр позициядағы басым базаны көрсететін идеалды тізбек ретінде анықталады. Нақты мысалдардың бәрі консенсустан бірнеше ауысқан базадан артық ерекшеленбеуі керек, бірақ осылайша қателіктерді санау дұрыс емес нәтижелерге әкелуі мүмкін.
Бағдарламалық жасақтама
Биоинформатикалық құралдар консенсустық тізбектерді есептеп, көрсетуге мүмкіндік береді. Мысалдарға JalView және UGENE жатады.