Кіріспе

Тікелей эфирдегі әртүрлі радиошоу
тарихи радиошоуды Гаррисон Киллор жүргізген

"Прерия үйі серігі" – 1974 жылдан 2016 жылға дейін тікелей эфирде таратылған, Гаррисон Киллор жасаған және жүргізген апталық әртүрлі радиошоу. 2016 жылы музыкант Крис Тил жүргізушілікке өтті, ал оның жалғасы "Live from Here" деп аталды және 2020 жылға дейін жалғасты. "Прерия үйі серігі" Сенбі күндері Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Фицджеральд театрынан эфирге шықты; сонымен қатар ол Нью-Йорк және басқа АҚШ қалаларына гастрольдік сапарларда жиі естілді. Шоу музыкалық қонақтарымен, әсіресе халық және дәстүрлі музыка орындаушыларымен, әзіл-қалжыңды радио драмасымен және жеңіл әзілдерімен танымал. Киллордың "Уобогон көлінен жаңалықтар" атты сатиралық әңгімелері оның ұзақ жылдар бойы жүргізген кезеңінде шоудың ең танымал бөлігі болды. Минесота қоғамдық радиосының тарату бөлімшесі American Public Media арқылы таратылатын "Прерия үйі серігі" 2015 жылдың көктемінде АҚШ-тағы 690 қоғамдық радиостанцияда тыңдалды және әр апта сайын төрт миллион тыңдаушыға жетті. Шоу атын 1969 жылы болған, Минесота штатының Мурхед қаласындағы Конкордия колледжіне жақын орналасқан "Прайри Хоум" зиратынан алған радио бағдарламасынан алды. Ол Киллордың сценарийінде жазылған және оның қатысуымен түсірілген 2006 жылғы осы аттас фильмге әсер етті.

Шығу тегі

Сенбі кешкі шоу, Киллор мен Том Киттің «Прайридің үйі» таңғы бағдарламасының ішінара туындысы болды, ол Миннесота мемлекеттік радиосында сағат 6-дан 9-ға дейін эфирде болды және Кит пен Дейл Коннелли көп жылдар бойы «Таңертеңгі шоу» ретінде жалғастырды. Киллор Grand Ole Opry туралы мақала зерттеуінен кейін радиода түрлі бағдарлама жасауға қызығушылық танытты. 1974 жылдың 6 шілдесінде «Прайридің үйі серігі» бағдарламасының алғашқы тікелей эфирі Миннесота мемлекеттік радиосында өтті. Бұл шоу Макалестер колледжінің Джанет Уоллес аудиториясында Сент-Пол қаласынан көрсетілді. Он екі көрермен болды, олардың көп бөлігі балалар еді. Екінші эпизодта Буч Томпсонның шоудағы тұңғыш өнері орындалды, ол бағдарламаның үй пианині болды. Томпсон 1986 жылға дейін бағдарламада қалды және 2016 жылға дейін шоуда жиі өнер көрсетті. 1978 жылы шоу Сент-Пол қаласындағы Әлем театрына көшті, оны Миннесота мемлекеттік радиосы сатып алып, 1986 жылы жаңартып, 1994 жылы Фицджеральд театры деп атады. Бұл бағдарлама соңына дейін пайдаланған орын болды. «Прайридің үйі серігі» 1980 жылдың мамыр айында ұлттық таралымды бастады. Ұлттық мемлекеттік радио (NPR) бағдарламаны оның президенті Франк Манкиевич шоуды тым қымбат және шағын қалаларды сыйламағандықтан қабылдамады. Сондықтан шоу бастапқыда 1980 жылдың маусымына дейін аяқталған және NPR мүшелік станцияларына NPR желісінен тыс бағдарламаларды таратуға мүмкіндік берген мемлекеттік радио спутниктік жүйесі арқылы таратылды.

Үзіліс

Шоу 1987 жылы эфирден тоқтатылды, 13 маусымда "соңғы көрсетілімі" өтті, ал Кейлор үйленді және келесі екі жылда шетелде біраз уақыт өткізді. Ұзақ уақытқа дейін шоуның орнын – эфирде де, Дүниежүзілік театр сахнасында да – Ноа Адамс жүргізген "Good Evening" бағдарламасы алмастырды, бұл бағдарлама "Prairie Home" және "All Things Considered" командаларының бұрынғы қызметкерлері жасаған, тікелей эфирдегі, көрермендерді сақтап қалуға арналған түрлі жанрлы шоу еді. Дегенмен, көптеген станциялар APHC-нің қайталамаларын дәстүрлі сенбі күнгі уақыт белдеуінде көрсетуді жалғастырды. 1989 жылы Кейлор "The American Radio Company of the Air" (екінші маусымда "Garrison Keillor's American Radio Company" деп аталды) арқылы радиоға оралды, алғашқы эфирлер Бруклин музыка академиясынан жүзеге асырылды. Жаңа бағдарлама форматы жағынан "A Prairie Home Companion"-ға ұқсас болды, бірақ APHC-де басымдылықты құраған ел және халық музыкасынан гөрі, көбінесе Нью-Йорк рухын көрсететін эскиздер мен музыкалық қонақтар ұсынылды. Сонымен қатар, Кейлор "American Radio Company"-де ән шырқап, тұрақты монологтар оқығанмен, Вобегон көлі бастапқыда екінші орынға қойылды, өйткені ол Бруклиндегі тыңдаушыларға шағын қаланың өмірі туралы айтуды "дұрыс емес" деп санады. Осы кезеңде Кейлор толық APHC форматын тек "жылдық қоштасу көрсетілімдері" үшін ғана жаңартып тұрды. 1992 жылдың күзінде Кейлор ARC-мен бірге Фицджеральд театрына оралып, маусымның көп бөлігін өткізді, Вобегон көлі және басқа да APHC элементтері біртіндеп, бірақ айқын түрде қайтадан көзге түсе бастады.

Телеарнаға қайта оралу

Келесі жылы, 1993 жылдың 2 қазанында, бағдарлама ресми түрде "A Prairie Home Companion" атауы мен форматына қайта оралды. Шоу бастапқыда Minnesota Public Radio және Public Radio International бірлестігі арқылы ұлттық деңгейде таратылды. Кейіннен оны Minnesota Public Radio-ның тарату бөлімшесі – American Public Media таратты.

Қонақ үй иелері

Сан-Диего, Калифорниядан шыққан әнші Сара Уоткинс 2011 жылдың 15 қаңтарындағы эфирді жүргізді. Форматы бұрынғыдай болды, бірақ Киллор тек қонақ актер ретінде және "Wobegon көлінен хабарлар" бөлімін жеткізу үшін қатысты. Ол өзі шоудың өтетінін көруге мүмкіндік алғанын мәлімдеді. Бұл Киллордың зейнеткерлікке қадам басқанға алып келетін үрдістің бастауы болуы мүмкін деп хабарланды, ал 2011 жылдың 16 наурызында AARP-ке берген сұхбатында Киллор 2012 жылдың тамызында 70 жасқа толғанда шоудан зейнеткерлікке шығатынын айтты. 2011 жылдың қыркүйегінде Киллор The Tuscaloosa News-ке соңғы эфирінің "2013 жылдың шілде айының басында" жазылатынын және тұрақты жүргізушінің орнына "адамдар тобы, жүргізушілердің кезекпен алмасуы" болады деп мәлімдеді. Бірақ 2011 жылдың желтоқсанында Киллор пікірін өзгерткенін және зейнеткерлікке шығу жоспарларын қайта қарастырғанын, себебі ол әлі де шоуды жүргізуден ләззат алатынын жеткізді. 2015 жылдың 7 және 14 ақпанында мандолинашы Крис Тил шоуды жүргізді (Сара Уоткинс сияқты, Nickel Creek тобының мүшесі). Уоткинс жүргізген кездегідей, форматы көбінесе өзгермеді, бірақ Киллор қатыспады. Оның орнына 7 ақпандағы шоуда әңгімеші Тристан Джимерсон, ал 14 ақпандағы шоуда комедия актері және әңгімеші Эльна Бейкер пайда болды. Тилдің Punch Brothers тобы 7 ақпандағы шоуда өнер көрсетті. 2015 жылдың маусым айының соңында Тил шоудың тұрақты жүргізушісі болып тағайындалды және 2016 жылдың 15 қазанында қызметке кірісті.

Атауын өзгерту

2017 жылдың 29 қарашасында Миннесота қоғамдық радиосы Кеиллормен келісімшартты "онымен бірге жұмыс істеген адамға қатысты лайықсыз мінез-құлық жасады деген айыптамаларға байланысты" тоқтатты. Кеиллор әлі де шоу атауының авторлық құқығына және сауда белгісіне ие болғандықтан, MPR атауын өзгертетінін де хабарлады. "The Show with Chris Thile" деген уақытша атаумен екі бағдарламадан кейін, жаңа атау 2017 жылдың 16 желтоқсанындағы эфирде "Жанды орында" деп жарияланды. MPR сонымен қатар Кеиллордың қатысуымен "Прейридің үйімен бірге" бағдарламасының қайталамаларын таратуды тоқтататынын мәлімдеді. Кеиллор MPR-ден "қызметтен босатылғанын" айтты, бірақ ол 2002 жылдан бері MPR/APM қызметкері емес, тәуелсіз мердігер ретінде жұмыс істеген. 2019 жылы "Live from Here" бағдарламасы Нью-Йорк қаласына көшіріліп, сол жерден эфирге шығатыны туралы хабарланғанда, көптеген Миннесота жанкүйерлері радиошоудың Орта Батыс стилін жоғалтып жатқанына наразылық білдірді. "Live from Here" бағдарламасы 2020 жылы жабылды.

Телеарналар архиві

2018 жылдың 13 сәуірінде Миннесота мемлекеттік радиосы «Прайри Хоум Компаньон» және «Жазушының альманахи» бағдарламаларының тегін онлайн архивтерін қайта жандандыру ниеті туралы хабарлама жариялады. Сайттың PrairieHome.org архивтү бөлігі сол жылдың аяғында қалпына келтірілді.

Формат

Шоу басталғаннан 1987 жылға дейін оның тақырып әні Хэнк Сноудың "Hello Love" хиті болды. 1987 жылдан кейін әрбір шоу Спенсер Уильямстың "Tishomingo Blues" композициясымен ашылды, ал әнін Гаррисон Киллор жазды, ол арнайы "A Prairie Home Companion" үшін жазылған. Музыка бағдарламаның маңызды бөлігі болды; шоу көптеген жанрлардағы американдық халық музыкасын, әсіресе кантри, блюграсс, блюз және госпел музыкасын таныстырды, сонымен қатар классикалық, опера және әртүрлі елдердің музыкасынан қонақ әртістер де болды. Кантри музыканты және бұрынғы жазба компаниясының бас директоры Чет Аткинс шоуда көп рет пайда болды, сондай-ақ әнші-әндер авторы Марк Кнопфлер (Dire Straits және Notting Hillbillies тобының жетекші гитарисі және солисі) және Джефф Ланг та. Фолк/госпел дуэті Робин мен Линда Уильямс 1976 жылдан бері тұрақты қонақтар болды және көбінесе Киллор мен тағы бір әйел әртіс, көбінесе Жерлин Стилмен бірге "Үміткер госпел квартетін" құрады. Питер Остроушко, Грег Браун, Джин Редпат және Пруденс Джонсон сияқтылар 1974 жылдан 1987 жылға дейін бағдарламаға жиі шақырылған қонақтар болды. The Wailin' Jennys және Андра Сучи да қайта-қайта шақырылған қонақтар еді, ал шоу саяхат жасағанда Киллор көбінесе жергілікті музыканттар мен әртістерді ұсынды. Киллор әр апта сайын шоудың үзілісінен кейін, екінші сағаттың басында, үйдегі достары мен туыстарына көрермендердің сәлемдемелерін (көбінесе қызықты) оқыды. Сонымен қатар, атақты композиторлар мен музыканттардың туған күндері мен жылдық мерейтойлары да тойланды.

Ерекшеліктері

Кейлор мен ансамбль комедиялық этюдтер орындады. Көзге түсетін этюдтер мен кейіпкерлер жиі қайталанып тұратын, мысалы, "Guy Noir, Private Eye" сатиралық этюді, ол кинонуар және радио драмаларын пародиялап көрсетті. Guy Noir-дің танымалдылығы соншалыққа жеткендіктен, оның тақырыбының алғашқы ноталары немесе диктордың кіріспесінің алғашқы сөздері ("Сырларын сақтауды білетін қаладағы қараңғы түн") көрермендердің қошаметі мен ықыласын тудыратын. Сонымен қатар, Дасти мен Лефтидің "Каубойлар өмірі" атты шытырман оқиғалары да тұрақты түрде көрсетілді.

Вобегон көлінен хабар

Шоудың ең танымал ерекшеліктерінің бірі – Киллордың "Вобегон көлінен жаңалықтар" атты апта сайынғы әңгімелеу монологы болды, ол өзінің ойдан шығарылған туған қаласы Вобегон көлінен келген репортаж деп есептелетін, "уақыт ұмытып кеткен және онжылдықтар жақсарта алмаған шағын қала, онда барлық әйелдер күшті, барлық ерлер сұлу, ал барлық балалар орташа деңгейден жоғары". Монологтың бастапқы сөздері көбінесе өзгермейтін: "Жарайды, Минесота штатының Вобегон көлінде тыныш апта болды, менің туған қалам, даланың шетінде". Киллор жиі Миннесотаның орталық бөлігіндегі ірі скандинавиялық американдық және неміс американдық қауымдастықтарын әжуалайтын, ал оның көптеген ойдан шығарылған кейіпкерлерінің аттары осыны көрсетеді. "Вобегон көлінен жаңалықтар" белгілі бір құрылымға ие болмаса да, Chatterbox кафесі, Sidetrack Tap, Вобегон көлі лютеран шіркеуінің пасторы Ингквист және оның ізбасары пастор Лиз, Әйелдердің мәңгілік жауапкершілігі Рим-католик шіркеуінің әкесі Эмиль (Мәңгілік жәрдем Анамыздың пародиасы), Вобегон көлі Whippets спорт командалары, Бунсен және Кребсбах отбасыларының түрлі мүшелері және жақын маңдағы "норвегиялық жалғызбасты фермерлер" сияқты қайта оралатын кейіпкерлер мен орындарды қамтыды. Шоу барысында "Piscacadawadaquoddymoggin" сияқты әзілдер кездеседі, бұл сөз орындар мен адамдардың аттары үшін де қолданылған. Бұл жасалған сөздің құрамына АҚШ-тың Жаңа Англия аймағындағы американдықтардың жер атауларының бөліктері кіреді, олардың көпшілігі Мэн штатында (мысалы: Пискатакуа, Пасамакуодди және Андроскоггин).

Жыл сайынғы "Шаян-шаян шоу"

Жыл сайын бағдарламада арнайы "әзіл шоуы" өтетін, онда көбінесе Вобегон көлінің монологы мен музыкалық қойылымдар болса, қалған көріністер орындаушылар кезекпен әзіл айтумен алмастырылатын. Паула Паундстоун және Рой Блоунт сияқты юмористтер осындай шоуларға жиі қонақ шақырылып, тыңдаушылар мен көрермендер эфирде қолдану үшін әзілдерін жіберуге шақырылатын. Осындай шоулардың үзінділері кітапқа және CD-лерге енгізілді.

Өзгерістер

Шоудың көп бөлігі радио комедиясына арналған болса да, оның бір бөлігі әдетте Кейлор және басқалар құрастырған, көңілді және кейде қараңғы әңгімелерге толы болады. Бағдарламада кейде саяси пароди́ялар да орын алады. 2004 жылғы 5 маусымдағы шоудың басында (Нью-Гэмпшир штатының Гилфорд қаласындағы Медоубрук Музыкалық Өнер Орталығынан тікелей эфирде), Киллор АҚШ-тың бұрынғы президенті Рональд Рейганның қайтыс болғанын хабарлады. Көрермендердің бірі қуанышпен айқайлады, бірақ беделді демократ Киллор республикашыл Рейганға евангели́ялық әнмен жылы құрмет көрсетті. Осыған ұқсас, 2002 жылы сенатор Пол Уэллстонның қайтысынан кейінгі апта соңында көрсетілген бағдарламада Киллор шоудың форматын өзгертіп, оны Уэллстонның сүйікті бөлімі – Гай Ноирмен бастады, тіпті шоудың тақырыптық әнін де өткізіп кетті.

Актерлер

Тұрақты қатысушы актерлер қатарында Тим Рассел (1994 жылдан бастап) және Сью Скотт (1989 жылдан бастап) болды. Актер Билл Перри де құрамда болды. Уолтер Бобби 1989 жылдан бастап жиі пайда болды, және 2006–2007 жылдарға дейін жалғасты. Айви Остин 90-жылдардың басында тұрақты қатысатын комедия актері (және вокалисті) болды. Эллисон Дженни де 1990-жылдардың ортасында үнемі пайда болды. Пруденс Джонсон актриса (және әнші) ретінде шоуда жиі өнер көрсетті. Марк Беннингхофер 2009 жылдың ақпан айында Тим Расселдің білегін сындырып, бір айға медициналық демалысқа шығуына себеп болғаннан кейін, қысқа мерзімге актерлер құрамына ауыстырушы актер ретінде қосылды. Эрика Роудс 1996 жылдан бастап, 10 жасынан бастап шоуға эпизодтық қонақ ретінде қатысты. Серена Брук 2016 жылдың қазан айында Крис Тил бағдарламаны жүргізуші болғанда актерлер құрамына қосылды.

Дыбыс эффекттері

Шоудағы дыбыс эффекттері жасаушылар Том Кит пен Фред Ньюман, әсерлері үшін негізінен ауыз дыбыстарын пайдаланды, оларды әртүрлі заттармен толықтырды. Кит шоудың алғашқы екі маусымын дайындады, содан кейін актерлер қатарына қосылды. Ол 2001 жылға дейін көптеген бағдарламаларда өнер көрсетті. 2008 жылы күнделікті таңертеңгі радио бағдарламасын жүргізуден зейнеткерлікке шықты, бірақ Фицджеральд театрынан және басқа да аймақтық жерлерден "Prairie Home" хабарларын жалғастырды. Ол 2011 жылы қайтыс болғанға дейін "A Prairie Home Companion" бағдарламасымен жұмыс істеді. Кит қайтыс болғаннан кейін Ньюман толық уақытқа жұмысқа кірісті.

Фильм

2006 жылдың 9 маусымында шыққан "Прейридің үйі" фильмі – "Өлі бара жатқан радиошоу туралы, ол "Прейридің үйі" радио бағдарламасына өте ұқсас" фильм. АPHC-нің негізгі орны, Санкт-Поль қаласындағы Фицджеральд театры "декорация, дыбыс жазу студиясы және кадр ретінде" пайдаланылды. Фильмнің сценарийін Гаррисон Киллор жазды, ал режиссері Роберт Альтман болды. Фильм цифрлық форматта түсірілді, операторлық жұмысын Альтманның ұлы Роберт Альтман-күллі жасады. Фильмде Киллор, Мерил Стрип, Томми Ли Джонс, Лили Томлин, Кевин Клайн, Джон С. Рейли, Линдсей Лохан, Майя Рудольф, Вуди Харрелсон, Вирджиния Мэдсен және Л. Кью. Джонс түсті. Фильм толық метражды, оның қаржыландыруын "Гринстрит Филмс", "Ривер Роуд Энтертейнмент" және Миннесотаның жергілікті көздері жүзеге асырды. Сонымен қатар, Мерил Стрип Халықаралық Пресс Академиясының "Сателлит" сыйлығына "Екінші пландағы үздік әйел рөлі" номинациясы бойынша ұсынылып, сол санатта Ұлттық кино сыншылары сыйлығын жеңіп алды.