Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атыс қаруын реттеу
Firearm adjustment
Селективті атыс немесе таңдамалы атыс – қарудың жартылай автоматты, толық автоматты және/немесе сериялық режимдерде атуға бейімделу қабілеті. Режимдер қарудың конструкциясына байланысты өзгеріп отыратын таңдау тетігі арқылы таңдалады. Кейбір селективті атыс қаруларында сериялық режимде автоматты түрде атылатын оқтардың максималды санын шектеу үшін сериялық ату механизмдері болады. Ең көп таралған шектеулер – бірге басқанда екі немесе үш оқ. Толық автоматты атыс – қарудың оқ-дәрісі біткенше немесе оқ ату тетігінен қол алынғанша үздіксіз ату қабілеті. Жартылай автоматты атыс – оқ ату тетігіне бір рет басқанда бір оқ ату қабілеті. Атыс қаруларында селективті атыс режимдерінің болуы, белгілі бір жағдайларда оқтарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді, мысалы, толық автоматты режимге қарағанда оқ-дәріні үнемдеп, нысананы дәлдікпен және тиімділікпен алуға болады. Бұл мүмкіндік көбінесе 20 және 21 ғасырлардағы әскери қаруларда кездеседі.
Selective fire, or select fire, is the capability of a weapon to be adjusted to fire in semi automatic, fully automatic, and/or burst mode. The modes are chosen by means of a selector switch, which varies depending on the weapon's design. Some selective fire weapons have burst fire mechanisms to limit the maximum number of shots fired automatically in this mode. The most common limits are two or three rounds per trigger pull. Fully automatic fire refers to the ability for a weapon to fire continuously until either the feeding mechanism is emptied or the trigger is released. Semi automatic refers to the ability to fire one round per trigger pull. The presence of selective fire modes on firearms permits more efficient use of rounds to be fired for specific needs, versus having a single mode of operation, such as fully automatic, thereby conserving ammunition while maximizing on target accuracy and effectiveness. This capability is most commonly found on military weapons of the 20th and 21st centuries.
Тарих
Бұл технологияның алғашқы әрекеттері екі кедергіге тап болды: тым қуатты оқ-дәрілер және механикалық күрделілік. Екіншісі, қарудың салмағын арттырып, сенімсіздігіне әкелді. Ең алғашқы конструкциялардың бірі 19 ғасырдың соңына дейін жасалған, италиялық армия офицері Америго Чей Риготти жасаған, таңдамалы отпен ату мүмкіндігі бар (бір рет ату немесе кезекпен) алғашқы автоматты мылтық – Cei Rigotti. Тағы бірі – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалған M1918 Браунинг автоматты мылтығы (BAR). BAR және оның келесі конструкциялары әртүрлі таңдамалы от функцияларын қамтыды. Бірінші үлгісі (M1918) – жартылай автоматты немесе толық автоматты режимде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін, отты таңдау тетігі бар, ауамен салқындатылатын автоматты мылтық. Таңдау тетігі қабылдағыштың сол жағында орналасқан және бір мезгілде қолмен қауіпсіздік ретінде қызмет етеді (тетік "S" позициясында – қару "қауіпсіз", "F" – "Оқ", "A" – "Автоматты" от). Келесі нұсқасы (M1918A1) FN Herstal компаниясынан сатып алынған екі жылдамдықпен автоматты атуды баяулату механизміне ие болды. Бұл баяулату механизмі кейін Спрингфилд арсеналы жасаған нұсқаға ауыстырылды. Соңғы нұсқасы (M1918A2) тек екі таңдамалы толық автоматты ату жылдамдығын ұсынды. Таңдамалы отты қолданған тағы бір неміс конструкциясы – StG 44, ол кеңінен қолданылған алғашқы мылтық және көптеген тарихшылар оны алғашқы заманауи шабуылдық мылтық деп санайды. "Бұл қарудың принципі – нақты соғыс қашықтығында тиімді автоматты ату үшін бастапқы импульсті азайту – ықтимал, түтінсіз ұнтақ ойлап табылғаннан бері шағын қарулар саласындағы ең маңызды жетістік болды." Кейіннен таңдамалы от функциясы советтік АК-47 (1946 жылы жасалған), бельгиялық FN FAL (1947-53 жылдары жасалған), британдық EM 2 (1948 жылы жасалған) және американдық AR 10 (1957 жылы жасалған) және оның AR туындыларында қолданылды.
Early attempts at this technology were hindered by one or both of two obstacles: over powerful ammunition and mechanical complexity. The latter led to excessive weight and unreliability in the firearm. One of the earliest designs dates to just before the end of the 19th century with the development of the Cei Rigotti, an early automatic rifle created by Italian Army officer Amerigo Cei Rigotti that had selective fire capability (single shots or burst). Another is the M1918 Browning Automatic Rifle (BAR) developed during the First World War. The BAR and its subsequent designs incorporated a variety of selective fire functions. The first design (M1918) is a selective fire, air cooled automatic rifle that used a trigger mechanism with a fire selector lever that enabled operating in either semi automatic or fully automatic firing modes. The selector lever is located on the left side of the receiver and is simultaneously the manual safety (selector lever in the "S" position – weapon is "safe", "F" – "Fire", "A" – "Automatic" fire). The next version (M1918A1) had a unique rate of fire reducer mechanism purchased from FN Herstal with two rates of automatic fire. This reducer mechanism was later changed to one designed by the Springfield Armory. The final version (M1918A2) provided two selectable rates of fully automatic fire only. Another German design that used selective fire was the StG 44 that was the first of its kind to see major deployment and is considered by many historians to be the first modern assault rifle. "The principle of this weapon the reduction of muzzle impulse to get useful automatic fire within actual ranges of combat was probably the most important advance in small arms since the invention of smokeless powder." The selective fire function was later seen in the Russian AK 47 (designed in 1946), the Belgian FN FAL (designed 1947 53) the British EM 2 (designed in 1948), and the U. S. AR 10 (designed in 1957) and its AR derivatives.
Дизайн
Селективті атыс қаруларының анықтамасы бойынша, жартылай автоматты режимі бар, онда қару әр оқ атқаннан кейін камераны автоматты түрде қайта толтырады, бірақ келесі оқты ату үшін триггерді босатып, қайта тарту қажет. Бұл жылдам және (теория бойынша) дәл атуға мүмкіндік береді. Кейбір қаруларда автоматты атыстың әртүрлі жылдамдықтары және/немесе оқтардың санына шектеулер арасында таңдау жасауға болады. Таңдау көбінесе кішкентай айналмалы қосқыш арқылы жасалады, ол көбінесе қауіпсіздік тетігімен біріктіріледі немесе, мысалы, британдық SA80 отбасындағыдай, қауіпсіздіктен бөлек орналасқан қосқыш болады. Тағы бір әдіс – Steyr AUG сияқты салмақты триггер, ол триггерге 4.0 – 7.1 кг (8.8 – 15.4 фунт) салмақ түсірілгенде бір оқ атып, 7.1 кг (15.4 фунт) салмақтан асып кеткенде толық автоматты режимге көшеді. Бұл шұғыл жағдайларда тиімді, онда жақын жердегі жауды басып тастау үшін бірнеше оқтан тұратын жылдам ату, жалғыз оқтан гөрі тиімдірек (әр оқ үшін триггерді бір рет тарту). Кейбір селективті атыс қарулары екінші опция ретінде кезеңдік ату режимін ұсынады, онда триггерді әр тартқанда алдын ала белгіленген санды (әдетте екі немесе үш) оқ автоматты түрде атылады, бірақ триггер босатылып, қайта тартылғанша қосымша оқтар атылмайды. Қазіргі АҚШ стандартты шабуылды мылтығы M16A4 және оның M4 карабин түрі кезеңдік ату режимінде триггерді әр тартқанда ең көп дегенде үш оқ атып шығарады. Бұл конструкцияда ол бұрын атылған оқтардың санын есте сақтайды және үш оқтан кем атуы мүмкін. Басқа конструкциялар әр триггерді тартқанда санауды қайта бастайды, осылайша оқтар бар болғанда үш оқтың біркелкі кезеңдік атуын қамтамасыз етеді. Heckler & Koch MP5 автоматтары (SWAT командалары және әскери арнайы операциялар қызметкерлері кеңінен қолданады) бір оқтан, үш оқтың кезеңдік атуынан және толық автоматты режимде атуға қабілетті. Арнайы нұсқада үшінші оқтың қанатын жібермеу үшін екі оқтың кезеңдік атуы қолданылады. Кейбір автоматты зеңбіректерде жоғары ату жылдамдығына сәйкес келетін үлкен оқтар санына шектеулер болады.
Selective fire weapons, by definition, have a semi automatic mode, where the weapon automatically reloads the chamber after each fired round, but requires the trigger be released and pulled again before firing the next round. This allows for rapid and (in theory) aimed fire. In some weapons, the selection is between different rates of automatic fire and/or varying burst limiters. The selection is often by a small rotating switch often integrated with the safety catch or a switch separate from the safety, as in the British SA80 family. Another method is a weighted trigger, such as the Steyr AUG, which will fire a single shot when 4.0 7.1 kg (8.8 – 15.4 lbs.) of weight is exerted on the trigger, and then become fully automatic when over 7.1 kg (15.4 lbs.) of weight is applied. This is useful for emergency situations where a rapid volley of rounds is more effective for suppressing a close enemy rather than a single round burst (multiple single shots with a trigger pull for each round). Some selective fire weapons offer a burst mode as the second option, where each pull of the trigger automatically fires a predetermined number of rounds (generally two or three), but will not fire any more until the trigger is released and pulled again. The current U. S. standard assault rifle, the M16A4, and the M4 carbine variant of this rifle fire a maximum of three rounds with each pull of the trigger in burst mode. In this design, it retains the count of previously fired rounds and may fire fewer than three rounds. Other designs reset the count with each trigger pull, allowing a uniform three round burst as long as rounds remain. A common version of the Heckler & Koch MP5 submachine gun (which is widely used by SWAT teams and military special operations personnel) fires single shots, three round bursts, and automatically. A special variant uses a two round burst to minimize the chances of missing with a third round. Some automatic cannons have larger burst limiters to coincide with higher rates of fire.