Егерсеги: Венгриялық жүзушінің жетістіктері

Кіріспе

Венгриялық жүзуші (1974 жылы туған)

Эгерсеги шамамен 17 жыл бойы 200 метрге арқамен жүзуде әлемдік рекордты сақтап келді. 2013 жылы ол Венгрияның Қасиетті Степан орденімен марапатталды.

Өмірбаян

Эгерцеги халықаралық аренадағы дебютін 1987 жылы 13 жасында Еуропа чемпионатында жасады, 200 метрге арқамен жүзуде төртінші, ал 100 метрге арқамен жүзуде бесінші орынды иеленді. 1988 жылғы жазғы Олимпиадада 100 метрге арқамен жүзуде күміс медаль жеңіп, 200 метрге арқамен жүзуде Олимпиада чемпионы атанды. 14 жас 41 күндік шағында ол ең жас әйел Олимпиада чемпионы болды. Бұл рекорд 1992 жылы Жапонияның Кёко Ивасакисымен бұзылды, ол 1992 жылғы жазғы Олимпиадада 14 жас 6 күндік шағында 200 метрге көкденкеюмен жүзуде алтын медаль жеңіп алды. 1988 жылдың соңында ол 200 метрге арқамен жүзуде әлемдік рейтингте бірінші орынға ие болды, сондай-ақ «Жылдың жүзушісі» және Венгрияның «Жылдың үздік спортшысы» атанды. 1989 жылғы Еуропа чемпионатында ол үш жарысқа қатысты: 100 метр және 200 метрге арқамен жүзумен қатар 400 метрге аралас стильде де сынға түсті, үш жарыста да күміс медаль жеңіп алды. Чемпионат бойында қатты суық тигеніне қарамастан, ол күміс жүлделерді иеленді. Жыл соңында ол 200 метрге арқамен жүзуде әлемдік рейтингте қайтадан көшбасшы болды және Венгрияның «Жылдың үздік спортшысы» атанды. 1990 жылы Сиэтлдегі Жақсы Ниет Ойындарында ол венгр командасының жалғыз алтын және күміс медальдарын жеңіп алды (200 метрге арқамен жүзуде бірінші, 100 метрге арқамен жүзуде екінші), осылайша Венгрия жалпы есепте 16-шы орынды иеленді. Австралияда өткен әлем чемпионатына дайындық үшін желтоқсан айында өткен Венгрия чемпионатында 12 алтын медаль жеңіп алды. 1990 жылы Эгерцеги тағы да Венгрияның үздік жүзушісі және үздік спортшысы атанды. 1991 жылы Австралияның Перт қаласында өткен әлем чемпионатында ол 100 және 200 метрге арқамен жүзуде жеңіске жетіп, әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алған алғашқы венгр әйел жүзушісі болды. Бірнеше айдан кейін Грекияның Афины қаласында өткен Еуропа чемпионатында 100 метрде (1:00.31 мин) және 200 метрде (2:06.62 мин) үш алтын медаль жеңіп, жаңа әлем рекордтарын орнатты. Рика Рейништен кейін 11 жыл өткен соң, Эгерцеги 1980 жылдан бері бір жарыста 100 метр және 200 метрге арқамен жүзуде әлем рекордтарын орнатқан алғашқы әйел жүзуші болды. 1983 жылдан бері (Рик Кэри осы жетістікті АҚШ-тың Кловис қаласында орындаған кезде) Эгерцеги бір жарыста арқамен жүзудің екі әлем рекордтысын бұзған алғашқы жүзуші болды. Венгрияның жүзу чемпионатында ол өзінің бірегей коллекциясына 10 алтын медаль қосты. Желтоқсан айында ол төртінші рет «Жылдың үздік жүзушісі» және «Жылдың үздік спортшысы» атанды. Италияның «La Gazzetta dello Sport» газеті оны әлемдегі екінші үздік спортшы деп таныды. 1992 жылдың сәуірінде екі дүркін Олимпиада чемпионы, спринт каноэшісі Золт Гюлаймен бірге Венгрия Олимпиадалық командасы мен спортшылары атынан ресми Олимпиада ант берді. Венгрия чемпионатында тағы 8 алтын медаль жеңіп алды. 1992 жылғы Барселонада өткен жазғы Олимпиадада ол үш жеке алтын медаль жеңіп алып, Ойындардағы жалғыз үш алтын медаль жеңіп алған әйел спортшы болды. 1992 жылдың соңында ол «Жылдың үздік жүзушісі» және «Жылдың үздік спортшысы» сайлауында ең көп дауыс жинады. «La Gazzetta dello Sport» оны «Жылдың үздік әйел спортшысы» деп таныды. 1993 жылы ол Венгрия чемпионатында 10 бірінші орын алды, содан кейін Англияның Шеффилд қаласында өткен Еуропа чемпионатында 200 метрге баттерфляйда алғаш рет қатысып, 400 метрге аралас стильде, 100 метрге және 200 метрге арқамен жүзуде төрт алтын медаль жеңіп алды. Желтоқсан айында ол тағы да Венгрияның «Жылдың үздік жүзушісі» және «Жылдың үздік спортшысы» атанды, ал «La Gazzetta dello Sport» және «L'Équipe» оны жылдың үздік әйел спортшысы деп таныды. 1994 жылы ол Венгрия чемпионатында 9 алтын медаль жеңіп алды, содан кейін Римдегі әлем чемпионатынан кейін зейнетке шығатынын жариялады, алайда чемпионат күдікті қытайлық жүзушілердің өнертабысымен көлеңкеленді. Қытай 16 әйелдер арасында 12 рет жеңіске жетті, бірақ бұл жетістіктер бір айдан соң Хиросимадағы Азия ойындарында жеті қытайлық жүзушінің допингке оң нәтиже бергенінен кейін күмәнді болып қалды. Римде Эгерцеги 100 метрге және 200 метрге арқамен жүзуде жеңіліске ұшырады, екі жарысты да екі жыл бұрын Барселонада 100 метрге арқамен жүзуде 13-ші орын алған Хе Чихоң жеңіп алды (1:03.50), ал Эгерцеги 1:00.68 уақытпен Олимпиада рекордын орнатқан болатын. 1996 жылғы Атлантада өткен жазғы Олимпиадада Хе Чихоң 100 метрге арқамен жүзуде 25-ші орын алды. 200 метрге арқамен жүзуде Хе Чихоң Барселонаға да, Атлантаға да қатыса алмады, екі Олимпиада алтын медалін Эгерцеги жеңіп алды. 100 метрге арқамен жүзуде бесінші орын алғаннан және 200 метрге арқамен жүзуде екінші орын алғаннан кейін, Эгерцеги екі жеңілісті басты себеп ретінде келтіре отырып, тағы екі жыл жарысуға шешім қабылдады. 1995 жылы Венгрия чемпионатында 9 алтын медаль жеңіп алды. 1995 жылы өткен Еуропа чемпионатында ол 400 метрге аралас стильде және 200 метрге арқамен жүзуде соңғы екі Еуропа титулын жеңіп алды. Ол алғаш рет 4x100 метрге аралас эстафетасында қатысты, оның командаластарының бірі болашақ Олимпиада чемпионы, Агнес Ковач болды. Олар екінші орынды иеленді, ал Эгерцеги осы күміс медальды «өзін ең бақытты сезінген медаль» деп атады. Ол 100 метрге арқамен жүзуге қатыспауға шешім қабылдады, бірақ 4x100 метрге аралас эстафетасының финалында көрсеткен 1:00.93 уақыты Метте Якобсеннің 1:02.46 жеңіс уақытынан шамамен екі секундқа жақсы болды. 1996 жылы ол Венгрия чемпионатындағы соңғы өнер көрсетуін 9 алтын медальмен аяқтады. Атлантадағы Жүз жылдық Олимпиада ойындарында Эгерцеги 400 метрге аралас стильде ең жақсы уақытпен финалға өтті, бірақ үшінші орынды иеленді. Бұл оның Олимпиада карьерасындағы алғашқы және жалғыз қола медалі болды. Ол Венгрия командасының мүшесі ретінде 4x100 метрге аралас эстафетасында 11-ші орынды иеленді. Оның осы жарыстағы іліккен уақыты 100 метрге арқамен жүзуде жеңіске жеткен болар еді. Оның мансабының соңғы өнер көрсетуі жүзу спортындағы ең керемет қоштасулардың бірі болды: ол өзі сүйіп жүзетін 200 метрге арқамен жүзуде жүзу спортының барлық қашықтықтарындағы ең үлкен айырмамен жеңіске жетіп, бес жеке алтын медаль жеңіп алды және үш Олимпиада ойынының титулын қорғады.

Egerszegi made her international debut at the 1987 European Aquatics Championships at the age of 13, coming fourth in the 200 m backstroke and fifth in the 100 m backstroke. At the 1988 Summer Olympics, she won silver medal in the 100 m backstroke and became Olympic champion in the 200 m backstroke. At the age of 14 years and 41 days, she became the youngest ever female Olympic champion in swimming. This youth record was broken in 1992 by Kyoko Iwasaki of Japan, who won a gold medal in the 200 m breaststroke at the 1992 Summer Olympics at the age of 14 years and six days. At the end of 1988, she was the top ranked swimmer in 200 m backstroke in the world ranking as well as she became the Swimmer of the Year and the Best Female Athlete of the Year in Hungary. At the 1989 European Aquatics Championships, she competed in three events adding the 400 m medley to the 100 m and 200 m backstroke, winning silver medal in all three events despite she struggled with a strong cold during the entire Championships. At the end of that year, she topped again the world ranking in 200 m backstroke and she was selected again the Best Female Athlete of the Year in Hungary. At the 1990 Goodwill Games in Seattle, she won the Hungarian team's only gold and silver medal (first in 200 m backstroke, second in 100 m backstroke), with which Hungary finished 16th in the overall standings. At the Hungarian Championships, which was held in December due to the World Championships in Australia she won 12 gold medals. Egerszegi finished the year of 1990 again as the Best Swimmer and as the Best Female Athlete of Hungary. In 1991, she competed at the World Championships in Perth, Australia, winning both backstroke events (100 and 200 metres) and becoming the first Hungarian female swimmer of all time who won gold medals at the World Championships. A few months later at the European Championships in Athens, Greece, she won three gold medals and set world records in the 100 m (1:00.31 min) and 200 m (2:06.62 min) backstroke events. Eleven years after Rica Reinisch, Egerszegi was the first female swimmer since 1980, who set world records on both 100 m and 200 m at the same event. Since 1983 (when Rick Carey completed this feat in Clovis, USA), Egerszegi was the first swimmer who broke both world records of the backstroke at the same event. At the Hungarian Swimming Championships, she added 10 gold medals to her unique collection. In December, she won her 4 consecutive awards as the Best Swimmer and the Best Athlete of the Year in Hungary. The Italian newspaper La Gazzetta dello Sport has been voted her as the world's second best athlete. In April 1992, along with the two time Olympic champion sprint canoer Zsolt Gyulay has administered the official Olympic oath on behalf of the Hungarian Olympic Team and athletes. At the Hungarian Championships, she collected 8 more gold medals. At the 1992 Summer Olympics in Barcelona, Spain, she won three individual gold medals, becoming the only female athlete at the Games to do so. End of 1992, she got the most votes again at the Best Swimmer and Best Athlete of the Year selection. La Gazzetta dello Sport has been top ranked her as the Best Female Athlete of the Year. In 1993, she claimed 10 first places at the Hungarian Championships then at the European Championships in Sheffield, England, she competed in the 200 m butterfly for the first time and went on to win four gold medals also winning the 400 m medley and the 100 m and 200 m backstroke. In December, she was selected the Best Swimmer and Best Athlete of the Year in Hungary, while La Gazzetta dello Sport and L'Équipe voted her as the best female athlete of the year. In 1994, she won 9 gold medals at the Hungarian Championships and then she announced that she would retire after the World Championships in Rome which was overshadowed by the suspicious Chinese swimmers' performances. China won 12 of the 16 women's titles, but these achievements were sullied less than a month later when seven Chinese swimmers tested positive for banned drugs at the Asian Games in Hiroshima. In Rome, Egerszegi lost the 100 m and 200 m backstroke, both events were won by He Cihong, who was only 13th (1:03.50) on 100 m backstroke two years earlier in Barcelona, where Egerszegi won in an Olympic record time of 1:00.68. At the 1996 Summer Olympics in Atlanta, He Cihong was 25th on the 100 m backstroke. On the 200 m backstroke, He Cihong qualified neither for Barcelona, nor Atlanta; both Olympic golds were won by Egerszegi. After getting fifth place in the 100 m backstroke and coming second in the 200 m backstroke, Egerszegi decided to compete for two more years, citing the two defeats as the main reason. At the Hungarian Championship in 1995, she claimed 9 gold medals. She competed at the 1995 European Aquatics Championships where she won the last two of her nine European titles in the 400 m medley and the 200 m backstroke event. For the first time, she competed in the 4×100 m medley relay where one of her teammates was Ágnes Kovács, a future Olympic champion. They came second and Egerszegi has named this silver medal as "the one that made her the happiest". She decided not to compete in the 100 m backstroke even though her time of 1:00.93 clocked during the 4×100 m relay final was better than Mette Jacobsen's winning time of 1:02.46 by almost two seconds. In 1996, she closed her final appearance at the Hungarian Championships with collecting 9 gold medals. In Atlanta, at the Centennial Olympic Games, although Egerszegi advanced into the final with the best time on 400 individual medley, she finished in third. This was her first and only bronze medal during her Olympic career. She competed in the 4×100 m medley relay as member of the Hungarian team, who finished in 11th. Her time in this event at the qualification round, would have won the 100 m backstroke event. Her final career appearance was one of the finest farewell of all time in swimming sport: she won her beloved 200 m backstroke event with the greatest margin in any short distance events of the swimming sport, collecting her fifth individual gold medal and defending her titles for three consecutive Olympic Games.

Ең үлкен маржа

1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ол 400 метрлік кешенді жүзуде өзінің алғашқы және жалғыз Олимпиадалық қола медалін жеңіп алды, содан кейін 200 метрлік арқамен жүзуде жеңіске жетіп, Олимпиада тарихындағы төрт жүзушінің (Даун Фрейзер, Майкл Фелпс және Кэти Ледеки – қалған үшеуі) бірі болып, үш Олимпиада ойынында (200 метрлік арқамен жүзу: 1988, 1992, 1996) бірдей санатта алтын медальді жеңіп алды. Эгерзегинің жеңіс уақыты (2:07.83) мен екінші орын алған Уитни Хеджепеттің уақыты (2:11.98) арасындағы айырма 4,15 секундті құрады, бұл жүзу тарихындағы әйелдердің 200 метрлік жарысындағы ең үлкен көрсеткіш. 1996 жылы Эгерзеги 100 метрлік арқамен жүзуге қатыспады, бірақ кешенді эстафетадағы оның 1:01.15 көрсеткен арқамен жүзу уақыты 100 метрлік арқамен жүзу финалындағы жеңімпаз уақытынан жылдам болды.

Венгрияның жүзу чемпионатының нәтижелері

1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 100 м еркін жүзу 1. 1. 200 м еркін жүзу 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 400 м еркін жүзу 1. 1. 800 м еркін жүзу 1. 1. 1. 50 м арқамен жүзу 3. 100 м арқамен жүзу 4. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 200 м арқамен жүзу 3. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 200 м кеудемен жүзу 2. 2. 2. 2. 100 м көбелек 1. 1. 2. 1. 200 м көбелек 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 200 м комплекс 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 400 м комплекс 5. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 4 × 100 м еркін жүзу 1. 1. 1. 1. 2. 1. 2. 1. 1. 4 × 200 м еркін жүзу 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 4 × 100 м комплекс 3. 4. 1. 1. 1. 1. 2. 1. 1. 1. 1.