Кіріспе

Trout Mask Replica – американдық Captain Beefheart and his Magic Band тобының 1969 жылғы 16 маусымда Straight Records компаниясы шығарған үшінші студиялық альбомы. Музыканы Капитан Бифхарт (Дон Ван Влиет) жазды және барабаншы Джон "Драмбо" Френч аранжировкалады. R&B, гараж рок және блюз элементтерін фри-джаз және авангард композициясымен біріктіріп, оның полиритмді, көп октавалы вокалдарды және политоналдылықты қамтитын әдеттегіден тыс музыкалық стилі альбомға 20-шы ғасырдың музыкалық канонында ең қиын жазбалардың бірі ретінде бедел берді. Альбомды Франк Заппа продюсерлік етті және 1969 жылғы наурыз айында Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Уитни студиясында, Лос-Анджелестегі шағын жалға алынған үйде сегіз ай бойы қарқынды репетициялардан кейін жазды. Magic Band құрамында бұл кезде Билл "Зут Хорн Ролло" Харклеррод және Джефф "Антенна Джимми Семенс" Коттон гитарада, Марк "Рокет Мортон" Бостон бас гитарада, Виктор "Маскара жылан" Хейден бас кларнетте және Джон "Драмбо" Френч барабан мен перкуссияда болды. Бифхарт бірнеше қола және ағаштан жасалған үрмелі аспаптарда ойнады, соның ішінде саксофон, музет және табиғи мүйіз, және көпшілігі вокалды бөліктерді қосты, ал Заппа және топ мүшелері кейде вокал мен әңгімеледі. Жақсы репетицияланған Magic Band альбомға арналған барлық аспаптық тректерді бір алты сағаттық жаздыру сессиясында жазды; Бифхарттың вокалдық және мүйіз тректері келесі бірнеше күн ішінде жазылды. Trout Mask Replica алғашқы шығарылымынан кейін АҚШ-та нашар сатылды, онда ол ешқандай тізімде пайда бола алмады. Ол Ұлыбританияда сәтті болды, ол Ұлыбританияның альбомдар тізімінде 21 апта болды. Алайда, соңғы жылдары Trout Mask Replica музыкалық мансабының шедеврі ретінде кеңінен танылды, сондай-ақ көптеген кейінгі суретшілерге маңызды әсер етті. Алайда келісімшарт бойынша белгісіздіктерге байланысты олар материалдың шығатынына сенімді емес еді. Осы уақытта Ван Влиеттің мектептегі досы Франк Заппа өзінің Bizarre және Straight атты жеке лейблін құрды және Капитан Бифхартқа, оған Заппа берген есімге, толықтай көркемдік еркіндікпен альбом жазуға мүмкіндік берді. Дайындық барысында топ Ван Влиеттің қиын композицияларын сегіз ай бойы репетициялады, олар Лос-Анджелестің Вудленд-Хиллстегі кішкентай жалға алынған үйде бірге өмір сүрді. Ван Влиет өзінің көзқарасын орындаушылардың толықтай көркемдік және эмоционалдық үстемдігін жүзеге асырды. Әр түрлі уақытта топ мүшелерінің біреуін "барельге" салып, Ван Влиет оны үнемі, кейде бірнеше күн бойы, музыкант жылап құлағанға дейін немесе Ван Влиетке толық мойынсұнғанға дейін сөгіп отырды. Джон Френч пен Билл Харклерродтың айтуынша, мұндай сеанстар жиі физикалық зорлық-зомбылыққа жатады. Френч жағдайды "культке ұқсас" деп сипаттады, ал қонақ досы "ол үйдегі жағдай Мэнсонның ескіргені сияқты" деді. Олардың материалдық жағдайы да өте нашар еді. Олар тек әлеуметтік көмек пен туыстарының жарнасынан басқа табыс таба алмай, күнкөріс үшін аз тамақтанып жүрді. Француздар күніне бір ай бойы тек кішкентай тостаған соядан ғана өмір сүргенін айтады.

Жазу

"Moonlight on Vermont" және "Veteran's Day Poppy" әндері 1968 жылдың тамызында Sunset Sound Recorders студиясында, қалған әндерден жеті ай бұрын жазылған. Бұл әндерде Ван Влит, гитарада Билл Харклеррод және Джефф Коттон, барабанда Джон Френч, ал Ван Влиттің досы Гэри Маркер жақында кеткен Джерри Хэндлидің орнына уақытша бас гитарамен жұмыс істеді. Бір айдан кейін Марк Бостон толық уақытты бас гитарист ретінде топқа қосылды. Ван Влит, Харклеррод, Коттон, Френч және Бостоннан құралған топ қалған тректерді жазды, ал Ван Влиттің туысы Виктор Хейден кейде бас-кларнет пен вокалмен қонаққа шақырылды. Бастапқыда Заппа альбомды топ тұрған үйдің ішінде "этнографиялық далалық жазба" ретінде жазуды ұсынды. Заппа мен инженер Дик Кунцпен жұмыс істеп, топ Вудленд Хиллз үйіндегі кейбір уақытша тректерді жазды, дыбыстың бөлінуі әртүрлі бөлмелерде әртүрлі аспаптарды орналастыру арқылы қамтамасыз етілді. Заппа бұл уақытша жазбалар жақсы болды деп ойлады, бірақ Ван Влит Заппаның альбомды арзанға жасауға тырысқанына күдікпен қарады және кәсіби студияны пайдалануды талап етті. Заппа Ван Влиттің көзқарасы туралы: "Нәрселердің осылай болуын түсіндіру мүмкін емес еді. Егер ол бірегей нәрсе жасағысы келсе, мен үшін ең жақсысы аузымды мүмкіндігінше жабық ұстап, менің ойымша дұрыс болмаса да, ол қалағанын істеуге рұқсат беру болды" деді. Zappa және Kunc үйінде жазған "Hair Pie: Bake 1" трегі дайын альбомға енді. Албомдағы тағы үш трек үйдегі кассетаға жазылды: а капелла өлеңдер "The Dust Blows Forward 'n The Dust Blows Back" және "Orange Claw Hammer", сондай-ақ бұрынғы Magic Band мүшесі Дуг Мунның Ван Влитке гитарамен сүйемелдеуімен жазылған "China Pig" импровизациялық блюзі. "The Blimp" әні альбомын жазу алдында Ван Влитпен телефонда сөйлескен кезде Заппаның студиясында жазылды. Джефф Коттон Ван Влиттің соңғы өлеңін оқу үшін телефонға қойылды, оны Заппа жазып алып, "Mothers of Invention" әніне қосты (бұл Trout Masks кредиттерінде "Charles Ives" деп белгіленген). Студияға кірген кезде топ бір алты сағаттық жазу сессиясында жиырма аспаптық тректі аяқтады. Ван Влит келесі бірнеше күнді вокалды жазумен өткізді. Ол аспаптық тректерді тыңдап отырып ән айтпады, керісінше студия терезесінен аз ғана дыбыс естіді. Нәтижесінде, вокал аспаптық сүйемелдеумен толық үйлесімді емес; кейін синхронизация туралы сұрағанда, ол: "Олар коммандолық шабуылға дейін солай жасайды, солай емес пе?" деді. Ван Влит, әсіресе 1970 жылы Лэнгдон Уиннермен Rolling Stone журналындағы сұхбатында, кейін факт ретінде келтірілген бірқатар мифтерді тарату үшін пайдаланды. Мысалы, Winner мақаласында Ван Влит пен Magic Band мүшелері есірткі қолданбағаны айтылды, бірақ кейін Харклеррод пен Френч бұл пікірді жоққа шығарды. Ван Влит сондай-ақ Харклеррод пен Марк Бостонды бастапқыдан үйреткенін мәлімдеді; шындығында, бұл екеуі топқа қосылғанға дейін тәжірибелі музыканттар болды.

Құрамы

Ван Влиеттің айтуынша, альбомдағы барлық әндер сегіз сағаттық бір сессияда жазылған. Топ мүшелері екі әннің ("Moonlight on Vermont" және "Sugar 'n Spikes") 1967 жылдың желтоқсанында, ал "Veteran's Day Poppy" әнінің 1968 жылдың мамыр айының соңы немесе маусым айының басында жазылғанын айтты. Ал қалған әндердің көп бөлігі 1968 жылдың жазы мен күзінде, бұрын-соңды болмаған тәжірибелік процесте бірнеше ай бойы жазылды. Композициялық процеске әсер еткен бір фактор – Ван Влиеттің досы Гари Маркердің ойнатқан таспасы. Маркер, дауыс жазу инженері, аудиотаспаны тіркеуді үйреніп жатқан. Ол әртүрлі жазбалардан бөліктерді біріктіріп, олардың әртүрлі көздерден болғанына қарамастан, біртекті ырғақты сақтап, тегіс біріктіруге тырысты. Ван Влиет таспаны естігенде, қуанып: "Дәл осыны қалаймын!" деді. Ван Влиет өзінің негізгі құралы ретінде ешқашан ойнамаған фортепианоны пайдаланды. Оның фортепианода тәжірибесі де, дәстүрлі музыкалық білімі де болмағандықтан, ол музыкалық форма немесе құрылым туралы көп ойланбастан тәжірибе жасауға мүмкіндік алды. Ван Влиет фортепианода отырып, өзіне ұнайтын ырғақты немесе мелодиялық үлгіні тапқанша ойнады. Джон Френч содан кейін бұл үлгіні, әдетте бір-екі тактты музыкалық нотацияға көшірді. Ван Влиет жұмысын аяқтағаннан кейін Френч осы фрагменттерді Маркердің таспасындағы әртүрлі материалдарды біріктіргендей композицияларға біріктірді. Френч қай бөлікті қай аспапта ойнау керектігін шешті және әрбір музыкантқа өз бөлігін үйретті, бірақ түпкілікті нәтижеге Ван Влиет қатысты. Топ мүшесі Билл Харклерод "жеке бөліктердің қаншалықты кездейсоқ жасалғанын, хирургиялық дәлдікпен жұмыс істелгенін, біріктіріліп, содан кейін қалыптастырылғанын" атап өтті. Аяқталғаннан кейін әр ән әрқашан бірдей ойналды, көптеген танымал музыкаларға тән импровизациядан бас тартып, классикалық композиция сияқты формалды тәсілді ұстанды. Френч әндердің үштен екі бөлігінің фортепианода жазылғанын мәлімдеді. Қалғаны негізінен Ван Влиеттің сыбызғымен орындалған бөлімдерінен тұрды. Кейбір жағдайларда әннің бір бөлігі фортепианода, ал қалғаны сыбызғымен орындалды. Үш шығарма ("Well", "The Dust Blows Forward and the Dust Blows Back" және "Orange Claw Hammer") сүйемелдемесіз вокалдық сололар болды, ал біреуі ("China Pig") спонтанды импровизация болды. "Bills Corpse" әні Билл Харклеродтың LSD культінен кетіп, топқа қосылғанға дейін бастан өткерген нашар денсаулығына, сондай-ақ Ван Влиеттің топ үйінде жасаған ұқсас жағдайларға арналған. Ван Влиет "Dali's Car" әнін "диссонанс туралы зерттеу" деп атады. "Hobo Chang Ba" әні Ван Влиеттің Мохаведе жасөспірім кезінде босқындармен араласуы туралы әңгімелеріне негізделген. Ол олардың өте жақсы адамдар екенін және тұрақты қонақтармен танысқанын айтты. Барабаншы Джон Френч "Old Fart at Play" әні туралы: "Бұл әннің мәтіні ешқашан жоспарланбаған. Бұл – Заппаның "продюсерлік қалпағын" киіп, Донға өз еркін таңуын көрген жалғыз жағдай" деді. Бұл әннің бастапқы атауы "Менің ісім – шындық, сенің ісің – өтірік" болды. Альбомның атауы "Old Fart at Play" әнінен алынған: ". . ағаш масканың мұрыны / бұрыштары бір сәт бұрын ғана болған / енді керемет жаңбырлы форельдің көшірмесімен / таңғажайып үйлесімділікте араластырылған". Бірнеше композицияларға басқа әндерден қысқа үзінділер енгізілген. Кейбіреулері балалық шақ естеліктері болды, мысалы Джин Отридің "El Rancho Grande" жазбасы, "Veteran's Day Poppy" әніндегі гитаралық партияның бірі немесе "Pachuco Cadaver" әнінде қолданылған "Shortnin' Bread" мелодиясы. Басқалары заманауи болды, мысалы Стив Райхтың "Come Out" әнінен алынған "come out to show dem [them]" цитатасы "Moonlight on Vermont" әнінде немесе Майлз Дэвистің "Concierto de Aranjuez" жазбасынан алынған мелодиялық фрагмент "Sugar 'n Spikes" әнінің бриджі үшін пайдаланылды. "Moonlight on Vermont" әнінің соңында рухани "Old Time Religion" әнінен алынған рефрен де бар. Музыкалық емес әсер – Сальвадор Далидің өнері; аспаптық "Dali's Car" әні Далидің жаңбырлы таксисінің инсталляциясын көргеннен кейін шабыттанды.